Τεχνητή νοημοσύνη: ένα σύγχρονο φιλοσοφικό θέμα

Tίτλος Ὁμιλίας: «Τεχνητή νοημοσύνη: ένα σύγχρονο φιλοσοφικό θέμα» (Παραδόθηκε τὴν 11η Νοεμβρίου 2024 στο Λαϊκὸ Παν/μιο/Ἑταιρεία τῶν Φίλων τοῦ Λαοῦ) Εἰσηγήτρια: Ἄννα Χ. Μαρκοπούλου, Δρ Ἐπιστημῶν τῆς Ἀγωγῆς Παν/μίου Σορβόννης Παρισίων (Paris V - Réné Descartes) Στην εικόνα του βίντεο, το εξώφυλλο του βιβλίου του Stefan Lorenz Sorgner, Καθηγητή Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο John Cabot (Ρώμη) με τίτλο «Φιλοσοφία της Μεταουμανιστικής Τέχνης», 2024. Επιστημονική Επιμέλεια και Επιμέλεια Μετάφρασης: Καθηγήτρια Εύη Σαμπανίκου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας). Γλωσσάρι και Επιμέλεια Μετάφρασης Φιλοσοφικών όρων: Άννα Μαρκοπούλου, Διδάκτωρ Επιστημών της Αγωγής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Paris V - Réné Descartes) και Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Φιλοσοφίας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας). ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΜΙΛΙΑΣ Αν θα θέλαμε να περιγράψουμε με δύο λέξεις, το πέρασμα από την μετανεωτερική εποχή, την εποχή του μεταμοντερνισμού, στη δική μας, την μεταουμανιστική εποχή, υπό το πρίσμα της σχέσης του ανθρώπου με την τεχνολογία και, ειδικότερα, αυτό της σχέσης του ανθρώπου με την τεχνητή νοημοσύνη, θα λέγαμε ότι περάσαμε από την εποχή του «παλίμψηστου» στην εποχή της «συνύφανσης». Η εποχή του «παλίμψηστου» είναι η εποχή των αντιγράφων, η εποχή κατά την οποία η φωτογραφία, ο κινηματογράφος και η τηλεόραση δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα, την λεγόμενη «εικονική πραγματικότητα», η οποία ταυτόχρονα δημιουργεί μια συγκεκριμένη σχέση με τον χρόνο: είναι η εποχή που τα τεχνικά «μέσα», ιδιαίτερα η τηλεόραση, δημιουργούν μια «κουλτούρα ροής», με άλλα λόγια δημιουργούν την αίσθηση ότι είναι αδύνατον κανείς να σταθεί σε κάτι και, επομένως, δημιουργούν την εντύπωση ότι μια στάση, μια ορισμένη παύση είναι αδύνατη ή πολύ σπάνια. Σήμερα, είμαστε πλέον στην μεταουμανιστική εποχή, δηλαδή στην εποχή της «συνύφανσης» του ανθρώπου με την τεχνολογία. Με άλλα λόγια, είμαστε στην εποχή όπου, όχι μόνο χρησιμοποιούμε την τεχνολογία ως «αντικείμενο», αλλά ενσωματώνουμε την τεχνολογία, ως μέρος του σώματός μας, προκειμένου να «βελτιώσουμε» τις εγγενείς μας ικανότητες, αλλά και τις ελλείψεις καθώς και να θεραπεύσουμε τις ασθένειές μας. Υπό αυτό το πρίσμα, η μεταουμανιστική προοπτική ενθαρρύνει μια ριζική κριτική επανεξέταση της σχέσης μεταξύ των οντοτήτων, ανθρώπινων και μη, μέσα από την ριζική αμφισβήτηση της οντολογικής υπεροχής του ανθρώπου και την συνακόλουθη οριστική εγκατάλειψη του ουμανιστικού αξιώματος για την ανωτερότητα του ανθρώπου έναντι των υπόλοιπων, μη ανθρώπινων οντοτήτων. Ωστόσο, οι αντικειμενικές δομικές-οντολογικές διαφορές μεταξύ ανθρώπου και τεχνολογίας δεν μπορούν να υποστηρίξουν την ιδέα της οντολογικής ισοδυναμίας μεταξύ ανθρώπου και τεχνολογίας, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύουν την αδυναμία της τεχνητής νοημοσύνης να επινοήσει και να δημιουργήσει πρωτότυπα τεχνουργήματα. Θα έκλεινα την ομιλία αυτή, λέγοντας ότι, σε κάθε περίπτωση, το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης από φιλοσοφική σκοπιά, είναι ένα ανοιχτό ερευνητικό ερώτημα που επιδέχεται διεπιστημονική και πολυδιάστατη μελλοντική διερεύνηση. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΜΙΛΗΤΡΙΑΣ https://drive.google.com/file/d/1z2cO...