تنگی‌های تراشه؛ وقتی راه نفس باریک می‌شود: خانم دکتر فرحناز صادق‌بیگی جراح قفسه سینه ‏استاد دانشگاه

‏تنگی تراشه چیست و چرا می‌تواند نفس کشیدن را دشوار کند؟ خس‌خس یا صدای سوت هنگام تنفس، تنگی نفس پیشرونده و احساس خفگی چه زمانی ممکن است به باریک شدن راه هوایی مربوط باشد؟ آیا تنگی تراشه با آسم اشتباه گرفته می‌شود و چه روش‌هایی برای باز کردن راه تنفس وجود دارد؟ ‏در این برنامه از مجموعه گفت‌وگوهای پزشکی بیمارستان عرفان نیایش، خانم دکتر فرحناز صادق‌بیگی، جراح توراکس، جراح قفسه سینه و استاد دانشگاه، درباره علل تنگی تراشه، نشانه‌های هشدار، روش‌های تشخیص و درمان‌های آندوسکوپیک و جراحی توضیح می‌دهد. ‏تنگی تراشه چیست؟ ‏تراشه لوله‌ای است که هوا را از حنجره به ریه‌ها می‌رساند. هنگامی که بخشی از این مجرا بر اثر التهاب، زخم، فشار خارجی یا رشد توده باریک شود، عبور هوا دشوار می‌شود. شدت علائم به محل، طول و میزان تنگی و سرعت ایجاد آن بستگی دارد. ‏یکی از شایع‌ترین علل تنگی اکتسابی تراشه، آسیب پس از لوله‌گذاری تنفسی طولانی‌مدت یا تراکئوستومی است. فشار لوله یا کاف می‌تواند به دیواره تراشه آسیب بزند و پس از ترمیم، بافت اسکار ایجاد کند. علل دیگر شامل جراحی یا ضربه گردن، سوختگی راه هوایی، عفونت، بیماری‌های التهابی و خودایمنی، تومورهای خوش‌خیم یا بدخیم و برخی ناهنجاری‌های مادرزادی هستند. گاهی نیز علت مشخصی پیدا نمی‌شود. ‏علائم تنگی تراشه ‏تنگی نفس هنگام فعالیت یا در حالت استراحت ‏صدای زیر و خشن هنگام دم یا بازدم که استریدور نام دارد ‏خس‌خس تنفسی که با درمان معمول آسم بهتر نمی‌شود ‏سرفه مداوم یا احساس وجود مانع در راه نفس ‏کاهش تحمل فعالیت و خستگی زودرس ‏تغییر صدا یا گرفتگی صدا در بعضی بیماران ‏عفونت‌های تنفسی مکرر یا دشواری در خارج کردن ترشحات ‏در تنگی شدید، بیمار ممکن است دچار احساس خفگی، تنفس دشوار، کبودی یا افت سطح هوشیاری شود که نیازمند ارزیابی فوری است. ‏چرا تنگی تراشه ممکن است با آسم اشتباه شود؟ ‏هر دو بیماری می‌توانند باعث تنگی نفس و صدای خس‌خس شوند. با این حال، در تنگی تراشه معمولاً انسداد در یک بخش ثابت از راه هوایی وجود دارد و علائم ممکن است به داروهای استنشاقی پاسخ کافی ندهند. سابقه بستری در بخش مراقبت‌های ویژه، لوله‌گذاری تنفسی، تراکئوستومی یا جراحی گردن می‌تواند سرنخ مهمی باشد. ‏تشخیص چگونه انجام می‌شود؟ ‏پزشک ابتدا شرح حال و سابقه لوله‌گذاری، جراحی یا بیماری‌های زمینه‌ای را بررسی می‌کند. سی‌تی‌اسکن گردن و قفسه سینه می‌تواند محل، طول و شدت تنگی را نشان دهد. آزمایش عملکرد ریه و بررسی منحنی جریان و حجم نیز ممکن است الگوی انسداد راه هوایی مرکزی را مشخص کند. ‏برونکوسکوپی یکی از مهم‌ترین روش‌های تشخیصی است. در این روش، پزشک با دوربین داخل راه هوایی را مشاهده می‌کند و درباره محل تنگی، نوع بافت اسکار و امکان درمان تصمیم می‌گیرد. در صورت وجود ضایعه مشکوک، نمونه‌برداری انجام می‌شود. ‏درمان تنگی تراشه ‏درمان برای همه بیماران یکسان نیست و به علت، طول، محل و شدت تنگی، وضعیت عمومی بیمار و سابقه درمان‌های قبلی بستگی دارد. ‏روش‌های آندوسکوپیک ممکن است شامل گشاد کردن تنگی با بالون یا ابزارهای مخصوص، برداشتن بافت اضافه با روش‌های مناسب، تزریق دارو در محل و در برخی موارد قرار دادن استنت راه هوایی باشد. این روش‌ها می‌توانند تنفس را سریع‌تر بهتر کنند، اما در بعضی بیماران تنگی دوباره ایجاد می‌شود و نیاز به تکرار درمان وجود دارد. ‏در تنگی‌های مناسب، جراحی برداشت قسمت تنگ‌شده تراشه و اتصال دو سر سالم می‌تواند درمان مؤثرتری باشد. موفقیت جراحی به طول تنگی، سلامت بخش‌های باقی‌مانده تراشه و تجربه تیم تخصصی بستگی دارد. در برخی شرایط پیچیده، بازسازی راه هوایی یا روش‌های ترکیبی لازم می‌شود. ‏استنت تراشه برای همه بیماران انتخاب اول نیست و بیشتر در شرایط خاص، تنگی‌های غیرقابل‌جراحی، فشار تومور یا به‌عنوان درمان موقت استفاده می‌شود. جابه‌جایی، تجمع ترشحات و تشکیل بافت اضافه از مشکلات احتمالی آن هستند. ‏چه زمانی باید فوری مراجعه کرد؟ ‏تنگی نفس شدید یا ناگهانی، صدای بلند هنگام تنفس، ناتوانی در صحبت کردن جمله کامل، کبودی لب‌ها، گیجی یا احساس خفگی نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است. در این شرایط نباید درمان خانگی یا مراجعه معمولی را به تأخیر انداخت. ‏در این ویدیو به پرسش‌های زیر پاسخ داده می‌شود: ‏تنگی تراشه پس از لوله‌گذاری تنفسی چگونه ایجاد می‌شود؟ ‏استریدور چه تفاوتی با خس‌خس آسم دارد؟ ‏سی‌تی‌اسکن و برونکوسکوپی چه نقشی در تشخیص دارند؟ ‏چه بیمارانی با گشاد کردن آندوسکوپیک درمان می‌شوند؟ ‏چه زمانی جراحی برداشت قسمت تنگ‌شده لازم است؟ ‏آیا استنت تراشه دائمی است؟ ‏احتمال بازگشت تنگی پس از درمان چقدر است؟ ‏اگر پس از بستری، لوله‌گذاری تنفسی یا تراکئوستومی دچار تنگی نفس، صدای غیرعادی تنفس یا کاهش تحمل فعالیت شده‌اید، این ویدیو به شما کمک می‌کند علائم تنگی تراشه و اهمیت تشخیص زودهنگام را بهتر بشناسید. انتخاب درمان باید پس از ارزیابی توسط تیم مجرب راه هوایی و جراح توراکس انجام شود. ‏این محتوا برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان فردی توسط پزشک نیست. ‏مهمان برنامه: ‏خانم دکتر فرحناز صادق‌بیگی ‏جراح توراکس و جراح قفسه سینه ‏استاد دانشگاه ‏مجری برنامه: ‏دکتر اکبر نیک‌پژوه ‏متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی ‏محل ضبط: ‏بیمارستان عرفان نیایش ‏#تنگی_تراشه #تنگی_راه_هوایی #تنگی_نفس #استریدور #برونکوسکوپی #جراحی_تراشه #استنت_تراشه #لوله_گذاری_تنفسی #تراکئوستومی #جراحی_قفسه_سینه #جراحی_توراکس #بیمارستان_عرفان_نیایش #دکتر_فرحناز_صادق_بیگی #فرحناز_صادق_بیگی #DrFarahnazSadeghBeigi #FarahnazSadeghBeigi #دکتر_اکبر_نیک_پژوه #DrAkbarNikpajouh #TrachealStenosis #AirwayStenosis #Bronchoscopy #TrachealSurgery #ThoracicSurgery #ErfanNiayeshHospital