تب و تشنج در کودکان؛ هنگام تشنج چه کنیم و چه زمانی خطرناک است؟

‏تب و تشنج در کودکان چیست و هنگام تشنج چه باید کرد؟ آیا تشنج ناشی از تب به مغز کودک آسیب می‌زند؟ چه زمانی باید با اورژانس تماس گرفت و آیا هر کودکی که با تب تشنج می‌کند، به صرع مبتلا شده است؟ ‏در این برنامه از مجموعه گفت‌وگوهای پزشکی بیمارستان عرفان نیایش، دکتر محمدحسین بهزاد مقدم، متخصص کودکان و نوزادان، درباره تشنج ناشی از تب، اقدامات صحیح هنگام تشنج، نشانه‌های خطر و زمان مراجعه به پزشک توضیح می‌دهد. ‏تشنج ناشی از تب چیست؟ ‏تشنج ناشی از تب یا تب و تشنج، حمله‌ای است که معمولاً در کودکان خردسال و همراه با افزایش دمای بدن رخ می‌دهد. کودک ممکن است برای مدتی هوشیاری خود را از دست بدهد، بدنش سفت شود، دست و پاها حرکات پرشی پیدا کنند یا چشم‌ها به یک سمت منحرف شوند. ‏این نوع تشنج بیشتر در کودکان حدود شش‌ماهه تا پنج‌ساله دیده می‌شود و ممکن است در شروع تب یا هنگام بالا رفتن سریع دمای بدن رخ دهد. گاهی والدین تا زمان بروز تشنج متوجه تب کودک نشده‌اند. ‏هنگام تشنج کودک چه کنیم؟ ‏آرامش خود را حفظ کنید و زمان شروع تشنج را با ساعت اندازه بگیرید. ‏کودک را روی سطحی امن و ترجیحاً به پهلو بخوابانید تا راه تنفس باز بماند و ترشحات از دهان خارج شوند. ‏اشیای سخت، تیز یا خطرناک را از اطراف او دور کنید. ‏لباس‌های تنگ، به‌ویژه اطراف گردن، را شل کنید. ‏کنار کودک بمانید و تنفس و رنگ پوست او را زیر نظر بگیرید. ‏پس از پایان تشنج، اجازه دهید کودک در وضعیت پهلو استراحت کند و تا زمانی که کاملاً هوشیار نشده، چیزی به او نخورانید. ‏هنگام تشنج چه کارهایی نباید انجام دهیم؟ ‏چیزی مانند قاشق، انگشت، پارچه یا دارو داخل دهان کودک نگذارید. کودک زبان خود را نمی‌بلعد و وارد کردن اشیا می‌تواند باعث آسیب دهان، شکستن دندان یا بسته شدن راه تنفس شود. ‏دست و پای کودک را محکم نگیرید و تلاش نکنید حرکات او را متوقف کنید. ‏روی صورت کودک آب نریزید و او را تکان ندهید. ‏در زمان کاهش هوشیاری، آب، دارو یا خوراکی از راه دهان ندهید. ‏چه زمانی تشنج خطرناک است؟ ‏اگر تشنج پنج دقیقه یا بیشتر طول بکشد، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت. همچنین در موارد زیر ارزیابی فوری ضروری است: ‏اولین تشنج کودک ‏تکرار تشنج پیش از بازگشت کامل هوشیاری ‏دشواری تنفس، کبودی یا باقی ماندن کاهش هوشیاری ‏حرکات تشنجی فقط در یک طرف بدن ‏ضعف یک دست یا پا پس از تشنج ‏تشنج در کودک کمتر از شش ماه یا بزرگ‌تر از پنج سال ‏وجود سفتی گردن، استفراغ مکرر یا لکه‌های پوستی غیرعادی ‏تشنج پس از ضربه به سر یا احتمال مسمومیت ‏طول کشیدن خواب‌آلودگی یا رفتار غیرعادی پس از حمله ‏اگر کودک در آب دچار تشنج شده یا هنگام حمله آسیب دیده باشد نیز باید سریع ارزیابی شود. تشنج طولانی‌تر از پنج دقیقه و تشنج‌های پی‌درپی بدون بازگشت هوشیاری از شرایط اورژانسی محسوب می‌شوند. ‏آیا تب و تشنج همان صرع است؟ ‏خیر. بیشتر کودکانی که دچار تشنج ساده ناشی از تب می‌شوند، صرع ندارند. تشنج ناشی از تب معمولاً با بیماری تب‌دار رخ می‌دهد، کوتاه است و تمام بدن را درگیر می‌کند. ‏اما اگر تشنج بدون تب رخ دهد، طولانی باشد، در یک شبانه‌روز تکرار شود یا فقط یک سمت بدن را درگیر کند، بررسی بیشتری لازم است. پزشک بر اساس شرح حال، معاینه و شرایط کودک تصمیم می‌گیرد که آیا آزمایش‌های تکمیلی ضروری هستند. ‏آیا تب بالا عامل اصلی تشنج است؟ ‏تشنج ممکن است در دمای بالا رخ دهد، اما فقط عدد تب تعیین‌کننده نیست. سرعت افزایش دما، سن و زمینه ژنتیکی کودک نیز نقش دارند. برخی کودکان در دمای پایین‌تر هم ممکن است تشنج کنند. ‏آیا تب‌بر از تشنج جلوگیری می‌کند؟ ‏استامینوفن یا ایبوپروفن می‌توانند ناراحتی کودک را کاهش دهند، اما به‌طور قابل‌اعتماد از تکرار تشنج ناشی از تب جلوگیری نمی‌کنند. دارو باید بر اساس وزن کودک و توصیه پزشک مصرف شود. ‏تب‌بر را هنگام تشنج و تا پیش از بازگشت کامل هوشیاری از راه دهان ندهید. از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا داروهای ضدتشنج نیز باید پرهیز کرد. ‏آیا تشنج ناشی از تب به مغز آسیب می‌زند؟ ‏تشنج ساده ناشی از تب معمولاً کوتاه است و در اغلب موارد باعث آسیب مغزی، اختلال یادگیری یا کاهش هوش نمی‌شود. با این حال، علت تب باید بررسی شود تا بیماری‌هایی مانند عفونت گوش، عفونت ادراری، ذات‌الریه یا در موارد نادر عفونت سیستم عصبی تشخیص داده شوند. ‏پس از اولین تشنج ناشی از تب، کودک باید توسط پزشک ارزیابی شود؛ حتی اگر حمله کوتاه بوده و کاملاً بهبود یافته باشد. ‏آیا تب و تشنج دوباره تکرار می‌شود؟ ‏در بعضی کودکان امکان تکرار در بیماری‌های تب‌دار بعدی وجود دارد، به‌ویژه اگر اولین حمله در سن پایین رخ داده باشد یا سابقه خانوادگی وجود داشته باشد. پزشک ممکن است برای کودکانی با حملات طولانی، داروی نجات و برنامه مشخص اقدام هنگام تشنج تجویز کند. ‏این ویدیو را ببینید تا در لحظه تشنج، به‌جای اقدامات خطرناک یا درمان‌های خانگی، بدانید چگونه از کودک محافظت کنید و چه زمانی کمک فوری پزشکی لازم است. ‏این محتوا برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان فردی توسط پزشک نیست. ‏مهمان برنامه: ‏دکتر محمدحسین بهزاد مقدم ‏متخصص کودکان و نوزادان ‏مجری برنامه: ‏دکتر اکبر نیک‌پژوه ‏متخصص پزشکی پیشگیری و اجتماعی ‏محل ضبط: ‏بیمارستان عرفان نیایش ‏#تب_و_تشنج #تشنج_کودکان #تشنج_ناشی_از_تب #تب_کودکان #صرع_کودکان #کمک_های_اولیه_تشنج #اورژانس_کودکان #سلامت_کودکان #متخصص_کودکان #بیمارستان_عرفان_نیایش #دکتر_محمدحسین_بهزاد_مقدم #محمدحسین_بهزاد_مقدم #DrMohammadHosseinBehzadMoghaddam #MohammadHosseinBehzadMoghaddam #دکتر_اکبر_نیک_پژوه #DrAkbarNikpajouh #FebrileSeizure #FebrileConvulsion #SeizureFirstAid #ChildSeizure #ChildFever #Pediatrics #ErfanNiayeshHospital