Lễ Pật Ong - Lễ ra đồng của người Pu Péo || Văn hóa Dân tộc Pu Péo P.3

Lễ Pật Ong - Lễ ra đồng của người Pu Péo Phần 3 Lễ ra đồng của người Pu Péo có từ lâu đời, nó gắn liền với quá trình phát triển lịch sử tộc người của dân tộc Pu Péo. Hiện nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau như sự biến thiên của lịch sử, quá trình di cư, chiến tranh, hay do đời sống kinh tế không ổn định nên nghi lễ này cũng như một số lễ hội khác của dân tộc Pu Péo đang có nguy cơ mai một. Lễ ra đồng là nghi lễ tín ngưỡng chung của cộng đồng, được tổ chức định kỳ vào đầu năm mới hàng năm (từ ngày mùng 5 đến ngày 12 tháng giêng, tùy thuộc vào chủ lễ xem ngày). Đây là lễ cầu an cho làng bản, thầy cúng sẽ thay mặt mọi người phát nước, phát lửa ra đồng, đuổi tà ma ra khỏi nhà, khỏi làng, khỏi đỉnh núi nơi có cộng đồng người Pu Péo sinh sống thông qua các nghi thúc cúng lễ. Trước hôm tổ chức nghi lễ, các gia đình trong thôn họp bàn về cách thức tổ chức, đưa ra mức đóng góp và cử ra một vài người phụ giúp thầy cúng. Sáng ngày làm lễ mọi người tập trung đông đủ tại nhà thầy cúng (chủ lễ) để cùng chuẩn bị cho nghi lễ. Đây được coi là lễ cầu cho cả cộng đồng vào dịp đầu xuân năm mới, tất cả mọi lễ vật đều được toàn thể cộng đồng Pu Péo được đóng góp như: Đôi gà cúng được toàn thể dân làng góp để mua chung, ba phên nứa và lá dong dùng làm pươn cơm cúng đều phải tự tay thầy cúng đi lấy và chuẩn bị, đôi thùng đựng nước cũng được chuẩn bị từ nhà thầy cúng và khi đi qua các gia đình trong thôn đều được múc nước vào thùng như là góp nước ra đồng, bó đuốc duy trì ngọn lửa cũng được chuẩn bị từ nhà thầy cúng. Vì người Pu Péo quan niệm thầy cúng là người thay mặt dân làng tiếp xúc với thần linh. Để chuẩn bị cho nghi lễ trước tiên thầy cúng phải tự đi chặt che, lấy lá dong về làm ba Pươn cơm cúng. Ba Pươn cơm cúng này sẽ là vật dụng đón và đem những điều xấu, bệnh tật ra khỏi nhà, khỏi thôn xóm. Ngoài ra, dân làng còn phải nấu một nồi cơm, luộc trứng để làm lễ vật dâng cúng ở trên bãi, họ chuận bị sẵn đôi thùng gánh nước để làm lễ phát nước ra đồng. Bó đuốc được làm từ rơm của vụ mới đây vừa là đồ để thầy cúng thực hành nghi lễ vừa là để duy trì ngọn lửa từ nhà thầy cúng qua các gia đình rồi phát lửa ra đồng. Với ý nghĩa, phát nước, phát lửa ra đồng vào đầu xuân năm mới nên tất cả các lễ vật vật dụng dùng để làm cầu nối tới thần linh đều phải là chuẩn bị từ cái mới, sạch sẽ mới mang hết tất cả những xui xẻo ra đi được. Trước tiên thầy cúng sẽ thắp hương lên tất cả các ban thờ, báo cáo với tổ tiên, thần linh tại nhà thầy cúng về công việc hôm nay sẽ tiến hành. Đối với người Pu Péo, nước chè là đồ uống được dùng thường xuyên trong các nghi thức cúng lễ. Với quan niệm lúc sống tổ tiên, ông bà vẫn thường sử dụng thì nay con cháu dùng để cúng tế thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn đối với người đã khuất. Tiếp theo, thầy cúng thắp hương, đốt nến và khơi lửa bếp thiêng để chuẩn bị cho nghi lễ. Trang phục của thầy cúng cũng được thiết kế khác biệt mang tính hoang sơ, thần bí với quan niệm thầy là người chủ lễ đại diện cho cả thôn xóm giao tiếp với thần linh, cầu mong sự yên ổn và làm ăn phát đạt. Mở đầu cho lễ cúng ra đồng, thầy cúng gửi lời thỉnh cầu tới tổ tiên gia đình mình, các vị thần cai quản làng xóm rằng Xin phép các cụ, các ông, các bà, hôm nay họ đến đây mang con gà đen, con gà đỏ để xin phép các cụ, các ông, các bà, cha, mẹ xin cho chúng con, anh em trong họ, làng xóm, các con cháu để làm lễ ra đồng. Xin các cụ, các ông, các bà đừng chỉ trích, đừng làm phiền, giúp chúng con nói với thần linh bỏ đi bệnh tật, làm cho con người được khỏe mạnh. Sau khi thực hiện xong lời thỉnh cầu, thầy cúng sẽ cúng xin tổ tiên, thần linh phù hộ, đem hết những cái xấu ra khỏi nhà, khỏi làng. Thầy thưa lên hai mươi bốn vị thần ngự ở bốn phương, tám hướng, thưa các cụ ông, cụ bà, cha, mẹ. Hôm nay không chọn cái gì, không mất cái gì họ đem đến con gà đen, con gà đỏ xin phép làm lễ ra đồng. Nay vợ chồng chúng con xin phép các cụ, các ông, các bà, cha, mẹ đừng chỉ trích. Ngày mới, tháng mới, năm mới. Năm mới, giống mới, mọi thứ đều mới. Nay hai mươi gia đình, ba mươi lều cùng vợ chồng, con cháu làm lễ ra đồng. Nay có con gà đen, con gà đỏ. Con gà đen cũng cúng, con gà đỏ cũng cúng, Con gà to cũng cúng, con nhỏ cũng cúng để duổi hết những cái xấu, cái không cần ra ngoài, đổi tất cả những cái gì xấu ra khỏi ngôi nhà, đuổi bệnh tật ra ngoài. Đây là cơm đuổi những cái xấu, bệnh tật ra khổi nhà, khỏi cửa, khỏi làng, khỏi xóm, khỏi đỉnh núi. Pươn cơm này là để đuổi ra khỏi nhà, khỏi cửa, khỏi làng, khỏi xóm. Còn Pươn cơm này đuổi những cái xấu ra khỏi điỉnh núi. Pươn cơm này duổi tà ma ra khỏi nhà, khỏi cửa, khỏi làng, khỏi xóm, đuổi những lời nói xấu, đuổi bệnh tật ra khỏi làng.