ภัทระทรงกรืงง์ - สาขาวิชานาฏศิลป์ศึกษา ปีการศึกษา 2566 [ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ ]

โครงการวิจัยและสร้างสรรค์การแสดงทางนาฏศิลป์ศึกษา ภายใต้หัวข้อ รฤก ครั้งที่ 1 โดยนักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขาวิชานาฏศิลป์ศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ “การพัฒนาสื่อมัลติมีเดียทางนาฏศิลป์พื้นบ้านสร้างสรรค์ ชุด ภัทระทรงกรืงง์ จากบทละครพื้นบ้าน เรื่อง ศรีพฤทเธศวร” แนวคิดและแรงบันดาลใจ จากการที่ได้รับชมการแสดงแสง เสียง ศรีพฤทเธศวร ผู้วิจัยจึงได้นำเนื้อหาจากบทละครพื้นบ้าน เรื่อง ศรีพฤทเธศวร มาเป็นแนวทางในการสร้างสรรค์ผลงานทางนาฏศิลป์พื้นบ้านสร้างสรรค์ ชุด ภัทระทรงกรึงง์ โดยกล่าวถึง ศรีสุกรรมากำเสตงงิได้รับพระราชทานเมืองวิเภทะ จากพระบาทกมรเตงกันดวนอัญตรีสุริยะวรมันเทวะ (พระเจ้าสุริยะวรมันที่ 1) เมื่อปีมหาศักราช 959 หรือ พ.ศ. 1580 พร้อมกับพระราชทานชื่อเมืองให้ใหม่ว่า "กรุเกษตร" ต่อมาเมื่อศรีสุกรรมากำเสตงงิ และมเหสีนาม พระนางศรีเทวี พร้อมด้วยบุตรีวัยแรกรุ่นนามว่า ภัทระ ถึงคราวออกตรวจราชการ และเที่ยวป่าสดุกอาพึล หรือป่ามะขาม ซึ่งเป็นเมืองในอาณาเขตพร้อมทั้งตั้งค่ายพักแรมข้างสระน้ำ เมื่อนางภัทระเห็นว่ามีสระน้ำจึงอยากสรงสนานและได้ลงสรงสนานในสระน้ำศักดิ์สิทธิ์ เป็นเหตุให้นางกลายเป็นหญิงสาวสวย มีรูปร่างที่สะโอดสะอง สูงระหง ผิวขาว วงหน้ารูปไข่มีเสน่ห์และกริยาสมกับเป็นสาวงามที่ต้องตาชาย เมื่อศรีสุกรรมมากำสเตงงิ ได้เข้าเฝ้าพระเจ้าสุริยะวรมันที่ 1 พร้อมกับนางภัทระ เพื่อถวายตัวเป็นข้าบาทบริจาริกา แต่เมื่อพระเจ้าสุริยะวรมันที่ 1 ทราบเรื่องสระน้ำศักดิ์สิทธิ์แล้วให้รู้สึกแปลกพระทัย จึงตรัสสั่งให้สร้างเทวาลัยและให้พรหมจารย์มาทำพิธีอัญเชิญมหาเทพมาสถิต ณ ที่นั้น เพื่อให้ชาวเมืองสักการะบูชาบวงสรวง พร้อมพระราชทานนามให้แก่นางภัทระเป็น "พระเทวีศรีกรุเกษตร" เพื่อเป็นพลีกรรมบวงสรวง "ศรีพฤทเธศวร" ณ ปราสาทสระกำแพงใหญ่ ซึ่งสะท้อนถึง ความรุ่งเรืองและความอุดมสมบูรณ์ของเมืองศรีสะเกษในอดีต ผู้วิจัยได้แรงบันดาลใจในการสร้างผลงานนาฏศิลป์พื้นบ้านสร้างสรรค์ ชุด ภัทระทรงกริงง์ โดยยึดเหตุการณ์สำคัญ คือ ฉากที่นางภัทระลงสรงสนานในสระน้ำศักดิ์สิทธิ์ โดยมุ่งเน้นการถ่ายทอดความงามที่เกิดจากการแปรเปลี่ยน โดยนำเสนอผ่านตัวละครนางภัทระจากหญิงสาวธรรมดาสู่หญิงสาวผู้มีสิริโฉมงดงาม อันเป็นผลจากการสรงน้ำในแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ในขณะที่เหล่ารุกขเทวีหรือนางไม้มาร่วมแช่ซ้องยินดีที่นางภัทระเกิดการแปรเปลี่ยนเป็นหญิงสาว ผู้มีสิริโฉมงดงาม นอกจากนี้ แนวคิดดังกล่าวยังเชื่อมโยงกับมิติทางวัฒนธรรมและความเชื่อเกี่ยวกับน้ำศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งในบริบทของสังคมไทยและอีสานถือเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ในการชำระล้าง และการกำเนิดใหม่ ผู้วิจัยจึงนำแนวคิดนี้มาใช้เป็นแกนกลางในการออกแบบองค์ประกอบการแสดงทางนาฏศิลป์ ดังนั้น แนวคิดในการสร้างนาฏศิลป์พื้นบ้านสร้างสรรค์ ชุด ภัทระทรงกรึงง์ จึงเป็นการนำเสนอผ่านนาฏศิลป์พื้นบ้าน แนวคิดเรื่องการแปรเปลี่ยน เพื่อถ่ายทอดความงดงามของ ตัวละครนางภัทระ ในมิติทั้งทางรูปธรรมและนามธรรม อันนำไปสู่การสร้างสรรค์ผลงานที่มีเอกลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรม ผู้สร้างสรรค์ผลงาน 1. นายเกีรติศักดิ์ ยกพล 2. นายพุทโธ ส่งเสริม 3. นายสุทธิพล มีผล 4. นายณัฐพร สีเสน 5. นายธนภูมิ เที่ยงธรรม 6. นายธีระพงษ์ แสงพงษ์ 7. นายสุระเดช ศิรินัย 8. นางสาวกมลชนก ทองด้วง อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธรชญา ภูมิจิโรจ อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม อาจารย์นิษฐา บุศบงค์ #รฤกครั้งที่1 #ภัทระทรงกรืงง์