මනස පාලනය කරන්න පුලුවන්ද..? | Hasalaka seelavimala thero | හසලක සීලවිමල හිමි | #බණ #ධර්මදේශනා

බුදුදහමට අනුව මනස (චිත්ත) සහ ප්‍රඥාව (ප්‍රඥ්ඥා) යනු ගැඹුරු හා අත්‍යවශ්‍ය සංකල්ප දෙකකි. මේවා එකිනෙකට සම්බන්ධ වුවත් ඒවා වෙනස් ස්වභාවයන්ගෙන් යුක්ත වේ. මනස යනු සිතුවිලි හැඟීම් සහ සංජානන ක්‍රියාකාරකම්වල එකතුවක් වන අතර ප්‍රඥාව යනු යථාර්ථය එහි සත්‍ය ස්වභාවයෙන්ම අවබෝධ කර ගැනීමේ හැකියාවයි. මෙම සංකල්ප දෙක එකිනෙකට අන්තර් සම්බන්ධ වී නිර්වාණය කරා යන මාර්ගයේ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. මනස යනු නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන හැඩ ගැසෙන සහ ක්‍රියාත්මක වන සංකීර්ණ යාන්ත්‍රණයකි. බුදුදහම මනස විවිධ අංශ ඔස්සේ විස්තර කරයි. එය සිතුවිලි, හැඟීම්, කැමැත්ත, අකමැත්ත, සහ සංජානනයන්හි එකතුවක් ලෙස සැලකේ. අපගේ අත්දැකීම්, මතකයන්, සහ ක්‍රියාවන් මෙහෙයවනු ලබන්නේ මනස විසිනි. එබැවින් එය අපගේ ජීවිතයේ සියලු ක්‍රියාවන්ට මූලික වේ. මනස පුහුණු කිරීම සිත දමනය කිරීම සහ පාලනය කිරීම බෞද්ධ භාවනාවේ ප්‍රධාන අරමුණයි. මනස නිරන්තරයෙන් ලෝකයේ සංසිද්ධීන් සමඟ සම්බන්ධ වෙමින් ඒවාට ප්‍රතිචාර දක්වයි. එය සංවේද ඉන්ද්‍රියයන් (ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය, සහ මනස) හරහා ලැබෙන දත්ත මත පදනම්ව දැනීම් සහ සිතුවිලි ජනනය කරයි. මේ නිසා මනස කෙලෙස් (ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ) වලට පහසුවෙන් ගොදුරු විය හැකි අතර එය දුකට හේතු වේ. මනස පිරිසිදු කිරීම සහ එහි ඇති අකුසල මූලයන් ඉවත් කිරීම නිවැරදි මාර්ගයට පිවිසීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ. රඥාව යනු යථාර්ථය එහි සත්‍ය ස්වරූපයෙන් අවබෝධ කර ගැනීමේ හැකියාවයි. එය යමකට මතුපිටින් බලනවාට වඩා එහි ගැඹුරු ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීමයි. බුදුදහමට අනුව ප්‍රඥාව යනු අනිත්‍ය (නිරන්තරයෙන් වෙනස් වීම), දුක්ඛ (දුක), සහ අනාත්ම (ආත්මයක් නැති බව) යන ත්‍රිලක්ෂණය අවබෝධ කර ගැනීමයි. මෙම ගැඹුරු අවබෝධය තුළින් සත්වයා සංසාර දුකෙන් මිදීමට මග සලසා ගනී. මනස සහ ප්‍රඥාව එකිනෙකට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද..? ප්‍රඥාව ඇතිවන්නේ පිරිසිදු වූ දියුණු වූ මනසකින් පමණි. අවිද්‍යාවෙන් සහ කෙලෙස්වලින් පිරුණු මනසකට යථාර්ථය නිවැරදිව දැකීමට නොහැක. එබැවින් භාවනාව (සමාධිය) තුළින් මනස දියුණු කර එය සන්සුන් කර ගැනීම ප්‍රඥාව පහළ වීමට අත්‍යවශ්‍ය පියවරකි. සිතේ ඒකාග්‍රතාවය සහ පිරිසිදුකම ප්‍රඥාව වර්ධනය කිරීමට මග පාදයි. බුදුදහමේදී ප්‍රඥාව ලබා ගැනීම සඳහා ක්‍රම දෙකක් විස්තර කෙරේ. සුතමය ප්‍රඥාව සහ භාවනාමය ප්‍රඥාව. සුතමය ප්‍රඥාව යනු ධර්මය ඇසීමෙන් හෝ කියවීමෙන් ලැබෙන දැනුමයි. මෙය ආරම්භක පියවරක් පමණි. භාවනාමය ප්‍රඥාව යනු තමන්ගේම අත්දැකීම් තුළින් භාවනාව තුළින් යථාර්ථය අවබෝධ කර ගැනීමයි. මෙය නිර්වාණය කරා යන ගමනේ අවසාන සහ වඩාත් වැදගත් අවබෝධයයි. අවසාන වශයෙන් බුදුදහමේ ඉගැන්වීම්වල මූලික අරමුණ වන්නේ මනස කෙලෙස්වලින් පිරිසිදු කර ප්‍රඥාව උපදවා ගැනීමයි. පිරිසිදු වූ මනසක් තුළින් යථාර්ථය යථාර්ථයක් ලෙසම දැකිය හැකි අතර එය සියලු දුකින් මිදීමට මාර්ගයයි. එබැවින් මනස සහ ප්‍රඥාව යනු එකම ගමනක විවිධ අවධි දෙකක් ලෙස සැලකිය හැකිය. මෙම අවධි දෙකම සාර්ථකව ජය ගැනීමෙන් අවසාන නිදහස වන නිර්වාණයට පත්විය හැකිය. #ධර්මදේශනා #darmadeshana #භාවනාව #meditation #mindfulness #බුදුදහම #හසලකසීලවිමලහිමි #hasalakaseelavimalathero