Seminarium „Miasto piękne” Galeria Akademicka Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego

Seminarium „Miasto piękne” — Ernest Zawada, Krzysztof Gieleciak Seminarium „Miasto piękne”, zrealizowane w Galerii Akademickiej Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego, było rozmową prof. dr. hab. Ernesta Zawady z Krzysztofem Gieleciakiem, plastykiem miejskim Bielska-Białej. Spotkanie poświęcono estetycznym przemianom miasta, ze szczególnym uwzględnieniem ładu reklamowego, ochrony dziedzictwa architektonicznego oraz roli projektowania w kształtowaniu jakości przestrzeni publicznej. Punktem wyjścia była refleksja nad pojęciem miasta pięknego. Nie zostało ono przedstawione jako miasto idealne, zamknięte w jednej wizji urbanistycznej, lecz jako przestrzeń świadomie porządkowana, w której estetyka, funkcjonalność, pamięć miejsca i codzienne potrzeby mieszkańców tworzą wspólny porządek. Piękno miasta oznacza tu nie dekoracyjność, lecz zdolność do harmonijnego łączenia architektury, krajobrazu, komunikacji wizualnej i życia społecznego. Centralnym tematem rozmowy była uchwała reklamowa obowiązująca w Bielsku-Białej. Krzysztof Gieleciak wskazał, że jej celem jest ograniczenie chaosu wizualnego, który przez lata narastał w przestrzeni miejskiej, szczególnie po okresie transformacji ustrojowej. Nadmiar banerów, przypadkowych szyldów i niekontrolowanych nośników reklamowych przesłaniał wartościową architekturę oraz zaburzał odbiór historycznych elewacji. Uchwała stała się więc narzędziem nie tylko administracyjnym, lecz także kulturowym — służącym ochronie ładu, proporcji i czytelności miasta. Ważnym wątkiem była relacja między reklamą a architekturą. Szyld lub napis nie powinien dominować nad budynkiem, lecz pozostawać elementem jego kompozycji. Informacja o lokalu, instytucji czy wydarzeniu musi być podporządkowana skali, materiałowi, detalowi i rytmowi elewacji. Ma to szczególne znaczenie w Bielsku-Białej, gdzie historyczne kamienice, secesyjne detale i wielowarstwowe dziedzictwo architektoniczne stanowią jeden z podstawowych zasobów tożsamości miasta. Rozmówcy zwrócili uwagę, że regulacje dotyczące reklamy wymagają stałej praktyki interpretacyjnej i dalszego doprecyzowania. Inne potrzeby ma ścisłe centrum miasta, inne jego obrzeża; inaczej należy traktować trwały szyld lokalu, a inaczej czasową informację o wydarzeniu kulturalnym. Szczególnie istotne okazało się pytanie o to, jak komunikować wydarzenia miejskie bez wprowadzania kolejnej warstwy wizualnego nieporządku. Rozwiązaniem może być projektowanie systemowych, czasowych i estetycznie kontrolowanych nośników: masztów, flag, słupów ogłoszeniowych, modułowych konstrukcji informacyjnych lub wyznaczonych punktów ekspozycyjnych. Seminarium ukazało także szerszy kontekst przemian Bielska-Białej. Porządkowanie reklam jest tylko jednym z elementów procesu odzyskiwania jakości przestrzeni publicznej. W rozmowie przywołano przebudowę placu Wojska Polskiego, działania wokół starówki, plany przekształcania ulicy 1 Maja, rozwój centrum przesiadkowego, znaczenie zieleni oraz rolę nowych obiektów kultury. Miasto piękne to miasto, które umożliwia spacer, spotkanie, uczestnictwo w kulturze i codzienne korzystanie ze wspólnej przestrzeni bez nadmiaru bodźców wizualnych. Istotne miejsce zajęła również współpraca z uczelniami, projektantami i instytucjami kultury. Projekty studenckie oraz działania związane z Artingiem pokazują, że estetyka miasta może być obszarem pracy interdyscyplinarnej. Nie powstaje ona wyłącznie poprzez przepisy, ale także poprzez edukację, konsultacje, projektowanie i konsekwentne budowanie świadomości przestrzennej. Seminarium „Miasto piękne” przedstawiło Bielsko-Białą jako miasto znajdujące się w procesie świadomej transformacji estetycznej. Jego piękno nie polega jedynie na historycznej architekturze czy atrakcyjnym położeniu, lecz na odpowiedzialnym gospodarowaniu tym, co widzialne: detalem, szyldem, reklamą, zielenią, ruchem pieszym i przestrzenią wspólną. W tym ujęciu piękno miasta staje się kategorią odpowiedzialności — wobec dziedzictwa, mieszkańców i przyszłości.