©️ Tafsiri Hilol to'liq RAAD surasi fazilatli shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rohimahuLlah

Ushbu sura Makkada nozil boʻlgan. 52 oyatdan iborat. Surai karimada Ibrohim alayhissalom qissalari keladi, u zotning muborak ismlari zikr qilinadi. Ana shu ism suraga nom boʻlib qolgan. Shuningdek, bu sura Makkai Mukarramada Hazrati Muhammad sollallohu alayhi vasallam va u kishiga iymon keltirgan oz sonli musulmonlar Payg'ambarlar otasi boʻlmish Ibrohim alayhissalom boshlaridan o'tkazgan qiyinchiliklarga o'xshash holatlarga yo'liqqan bir paytda nozil boʻlgan. Bu surai karima ham, Makkada nozil bo'lgan boshqa suralarga o'xshab, aqiyda, vahiy, Payg'ambarlik, tavhid, qayta tirilish, hisob- kitob va jazoyu mukofot masalalarini ichiga oladi. Albatta, bu masalalarni boshqa suralardan farqli o'laroq, o'ziga xos uslub va tariqa ila muolaja qiladi. Unda ikkita masalaga alohida e'tibor beriladi. Birinchisi: dinlarning va Payg'ambarlarning asl birligi, ular chaqirgan chaqiriqning birligi. Ikkinchisi: Allohning bashariyatga bergan ne'mati, o'sha ne'matning shukr ila ziyoda bo'lishi. Odamlarning ko'plari noshukr bo'lishlari. Surai karima Payg'ambarlarning vazifasini bayon qilish bilan boshlanadi. Keyin esa Muso alayhissalom ham barcha Payg'ambarlarga o'xshab, o'sha vazifani ado etish uchun Payg'ambar qilib yuborilganlari zikr etiladi. So'ngra boshqa Payg'ambarlar ham da'vat qilish, odamlarga tushuntirish uchun kelganlari bayon qilinadi. Ammo qavmlari buni tushunmay e'tiroz qilishlari, ularning inson ekanliklaridan shubhaga tushishlari esga olinadi. Ortidan Payg'ambarlarning raddiyalari keltiriladi. Ushbu surai karima oyatlari nozil bo'layotgan paytda Payg'ambarimiz Hazrati Muhammad sollallohu alayhi vasallam ham ana shu masalaga duch kelib turgan edilar. Kofir va mushriklar u kishining oddiy inson ekanliklariga, odatdan tashqari moʻjizalar keltirmayotganlariga e'tiroz bildirayotgan edilar. Shuningdek, surada Payg'ambarlar qanday qilib qavmlarini Allohning izni ila zulmatlardan nurga olib chiqqanlari aytiladi. Ibrohim surasida Allohning Payg'ambarlari va mo'min bandalariga bergan va'dasi, bu dunyoda nusrat topish va va ustun bo'lish, oxiratda oliymaqomlarga erishish qay tarzda yuzaga chiqishi ham zikr qilinadi. Turli misollar keltiriladi. So'ngra Alloh taoloning bandalariga bergan ne'matlari va unga shukr etish lozimligi esga olinadi. Shu bilan birga, noshukr boʻlmaslik uqtiriladi. Surada Ibrohim alayhissalomga berilgan ne'mat, ya'ni Makkai Mukarramaga u kishining zurriyoti joylanishi ta'kidlanadi hamda u zotning qilgan duolari zikr etiladi. Keyin esa Alloh taolo bandalarining ishlaridan g'ofil emasligi, bir payt kelib hisob-kitob bo'lishi aytiladi. Zolimlar oldin Payg'ambarning gapiga kirmay, keyin afsus qilishlari, ammo endi afsuslari yordam bermasligi qayd etiladi. Jinoyatchilarning qanday jazolanishlari bayon qilinadi. Nihoyada esa sura avvalidagi masalaga qaytiladi, ya'ni Payg'ambarlik va vahiy masalasining haq ekani yana bir bor ta'kidlanadi.