©️ Tafsiri Hilol to'liq IBROHIM surasi fazilatli shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rohimahuLlah

Ushbu sura Makkada nozil boʻlgan. 99 oyatdan iborat. Surai karimaga nom boʻlib qolgan Hijr soʻzi undagi qissalarning birida Samud qavmi yashagan vodiyning ismi sifatida zikr qilingan. Surai karima Makkai Mukarramada Yusuf surasidan keyin nozil boʻlgan. Bu payt Islom da'vati og'ir kunlarni boshdan kechirayotgan edi. Bir yilning ichida Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga eng yaxshi yordamchi bo'lmish ikki shaxs amakilari Abu Tolib va Xadicha onamiz vafot etgan, o'sha sana mahzunlik yili deb e'lon qilingan edi. Bundan foydalangan mushriklar Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga, musulmonlarga va Islomga qarshi hamlasini nihoyatda kuchaytirgan payt edi. Musulmonlar bosh ko'tarolmay, qadam bosa olmay qolganlaridan, dinlari va diyonatlarini saqlash maqsadida ona yurtlari aziz Makkani tashlab hijrat qilishga majbur bo'ldilar. Ha, Hijr surasi ana shunday shiddatli, shafqatsiz bir paytda xafagarchilik yili bilan hijrat yili orasida nozil boʻldi. Shuning uchun ham o'sha qiyin payt bu sura oyatlari nihoyasida o'z aksini topdi. Mushriklarning ozorlari avjga chiqqan, Muhammad sollallohu alayhi vasallam va sahobai kiromlar og'ir kunlarni boshlaridan kechirar edilar. Islom da'vati deyarli qotib qolgan, joyidan qimirlamas edi. Shu sababli, bu surada o'tgan Payg'ambar va ummatlar tarixida yuz bergan xuddi shunga o'xshash holatlarning qissalari keltiriladi. Bu, avvalo, Payg'ambar Muhammad sollallohu alayhi vasallam va sahobalarga tasalli boʻlsa, soniyan, mushriklarga tahdid va eslatma edi. Hijr surasida, asosan, Islomni inkor etuvchilarning tabiati va ularning inkorlari sabablari haqida so'z ketadi. Oqibatlari nima bo'lgani gapiriladi. Surai karima avvalida kufr ahlini ogohlantiruvchi oyatlar keladi. Ulardan keyin, kofirlar tomonidan Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamga ozor berilishi, u kishiga tuhmat va noma'qul taklif qilishlari, Allohning Qur'onni muhofaza etish haqidagi va'dasi va avval o'tganlarda ham shunga o'xshash holat bo'lganligini eslatuvchi tasallisi keladi. Borliqdagi ba'zi ko'rinishlar: osmon va uning burjlari, yer va undagi tog'lar, nabotot, shamollar, suv kabi narsalar esga olinadi. Undan keyin Odam Ato va shayton qissasi keltiriladi. So'ngra Ibrohim, Lut, Shuayb va Solih alayhissalomlarning qissalari oʻziga xos uslub ila bayon etiladi. Nihoyada esa osmonlaru yerni yaratishdagi haqiqat, qiyomatning albatta bo'lishi, shuning uchun boshqa narsalarga e'tibor bermay, Allohdan qolmaslik zarurligi haqida so'z ketadi.