AP LAW 39 "การร่ำรวยผิดปกติ คืออะไร"

AP LAW 39 "การร่ำรวยผิดปกติ คืออะไร" การร่ำรวยผิดปกติ คือการมีทรัพย์สินมากผิดปกติ หรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นมากผิดปกติหรือการมีหนี้สินลดลงมากผิดปกติ หรือได้ทรัพย์สินมาโดยไม่มีมูลจะอ้างได้ตามกฎหมายสืบเนื่องมาจากการปฏิบัติตามหน้าที่หรือใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่ รวมทั้งกรณีมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติสืบเนื่องจากการเปรียบเทียบบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินด้วย โดยข้อความข้างต้นปรากฏในมาตรา 4 ของพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามทุจริต มาตรา 4 วรรค 19 . ในส่วนของความหมายตามคำพิพากษาของศาลนั้น จะปรากฏในคำพิพากษาฎีกาที่ 219/2539 และคำพิพากษาฎีกาที่ 9092/2529 ซึ่งมีใจความว่า ทรัพย์สินที่มีจำนวนมากผิดปกติเมื่อคำนึงถึงฐานะและรายได้ของเจ้าหน้าที่รัฐเจ้าของทรัพย์สินนั้น . โดยการร่ำรวยผิดปกตินั้น จะเป็นเหตุแห่งการไต่สวนข้าราชการระดับสูงในกรณีที่ข้าราชการหรือผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองมีทรัพย์สินเพิ่มมากขึ้นจนผิดปกติและไม่สามารถชี้แจงถึงที่มาของทรัพย์สินนั้นได้ว่าได้มาอย่างไร ได้มาโดยชอบหรือสุจริตหรือไม่ โดยเมื่อพบเหตุร่ำรวยผิดปกติ คณะกรรมการ ป.ป.ช. จะไต่สวนเพื่อส่งเรื่องดังกล่าวให้อัยการสูงสุดตามมาตรา 118 เพื่อให้อัยการสูงสุดยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ขอให้มีคำสั่งหรือคำพิพากษาให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นของแผ่นดิน ตามมาตรา 119 . ในการตรวจสอบเกี่ยวกับประเด็นการร่ำรวยผิดปกตินั้น ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 มาตรา 116 กำหนดให้นำบัญชีทรัพย์สิน หนี้สิน มาพิจารณาเทียบเคียงกับทรัพย์สินที่มีขณะไต่สวน ประกอบรายรับรายจ่ายและการเสียภาษีของข้าราชการรายนั้น . โดยมาตรการนี้ถือเป็นการริบทรัพย์ทางแพ่งจึงไม่ต้องพิสูจน์ถึงความผิดและไม่ต้องมีคำพิพากษาลงโทษทางอาญาก่อน เพราะเป็นการบังคับเอาแก่ตัวทรัพย์มิใช่ตัวผู้ครอบครองทรัพย์ โดยมาตรการริบทรัพย์มีจุดประสงค์ ได้แก่ 1. เพื่อลงโทษต่อทรัพย์สินของผู้กระทำผิด เพื่อทดแทนความผิดที่ผู้กระทำได้ก่อขึ้น 2. ข่มขู่หรือยับยั้งผู้กระทำความผิด และตัดโอกาสมิให้ผู้กระทำผิดได้ใช้ทรัพย์สิน 3. ป้องกันหรือตัดโอกาสที่จะเกิดการกระทำความผิด โดยการริบทรัพย์ที่มีไว้หรือใช้ในการกระทำความผิด . ในปัจจุบันมาตรการริบทรัพย์จะเป็นไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 โดยในปัจจุบันนี้ภาระการพิสูจน์จะตกแก่ผู้ถูกกล่าวหา แต่ต้องคำนึงถึงความสามารถของผู้ถูกกล่าวหาในการพิจารณาคดีด้วย ตามมาตรา 117 ในส่วนของบุคคลที่สามที่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์หรือครอบครองทรัพย์สินนั้น หากจะโต้แย้งต่อศาลก็จะต้องมีภาระการพิสูจน์ ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 มาตรา 48 และขอบเขตการใช้มาตรการนี้จะมีอายุความสองปีนับแต่ผู้ถูกกล่าวหาเป็นเจ้าหน้าที่รัฐหรือพ้นจากการเป็นเจ้าหน้าที่รัฐไม่เกินสองปี ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 มาตรา 75 วรรค 2 และคำวินิจฉัยชั้นอุทธรณ์คดีหมายเลขแดงที่ อม.อธ.17/2563 และกรณีที่ผู้ถูกกล่าวหาถึงแก่ความตาย คณะกรรมการ ป.ป.ช.ก็สามารถตรวจสอบต่อได้ แต่ต้องแล้วเสร็จใน 2 ปีนับแต่ผู้ถูกกล่าวหาถึงแก่ความตาย ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 มาตรา 116 . ดังนั้น การร่ำรวยผิดปกติคือการที่นักการเมืองหรือเจ้าหน้าที่รัฐมีทรัพย์สินมากผิดปกติ เพิ่มขึ้นมากผิดปกติ หรือหนี้สินลดลงมากผิดปกติเมื่อพิจารณาถึงฐานะและรายได้ของข้าราชการหรือเจ้าหน้าที่รัฐรายนั้น เนื้อหาโดย กิตตินันท์ จารุกิจไพศาล Paralegal น.บ. (ธรรมศาสตร์)