Dlaczego LHC to bardzo skomplikowany czajnik? O przejściach fazowych od kuchni do CERN

Parzenie herbaty, topnienie lodów i eksperymenty prowadzone w CERN łączy wspólny mianownik: przejścia fazowe. Zjawiska takie jak parowanie, wrzenie czy topnienie obserwujemy każdego dnia. Choć zwykle ich nie zauważamy, stanowią jeden z kluczowych obszarów badań współczesnej fizyki – od fizyki statystycznej po oddziaływania elementarne badane w Wielkim Zderzaczu Hadronów (Large Hadron Collider). W wykładzie „Przejścia fazowe” dr hab. Michał Cieśla, prof. UJ pokazuje, jak codzienne doświadczenia – przygotowanie herbaty, topnienie lodów czy gotowanie wody – prowadzą do zrozumienia zjawisk zachodzących w ekstremalnych warunkach fizycznych. Dlaczego LHC można porównać do bardzo skomplikowanego czajnika? Jak przejścia fazowe inspirują badania nad oddziaływaniami elementarnymi? W jaki sposób fizyka statystyczna wspiera rozwój sztucznej inteligencji? Obejrzyj nagranie i zobacz, jak blisko codzienności jest współczesna fizyka. Więcej możesz dowiedzieć się z wykładów, o których prof. Michał Cieśla wspomina w trakcie swojej prelekcji: • O podstawowych fazach ciekłokrystalicznych wraz z zastosowaniami: Naukowe Czwartki: Magiczny świat ciekłych kryształów | prof. dr hab. Monika Marzec    • Naukowe Czwartki: Magiczny świat ciekłych ...   • O zastosowaniach modelów podobnych do modelu Isinga w socjologi (kształtowaniu opinii itp.): Bliżej Nauki: Egzotyczne zastosowania fizyki statystycznej | prof. dr. hab. Bartłomiej Dybiec    • Bliżej Nauki: Egzotyczne zastosowania fizy...   • O analizie statystycznej działania mózgu: Naukowe Czwartki: Nerwowa i krytyczna – sieć | dr Jeremi Ochab    • Naukowe Czwartki: Nerwowa i krytyczna – si...   • O różnych symetriach, które również pojawiają się w fizyce: Bliżej Nauki: Symetrie: złudzenie czy rzeczywistość? | prof. dr hab. Andrzej Sitarz    • Bliżej Nauki: Symetrie: złudzenie czy rzec...   Bliżej Nauki: Czy świat jest pięknie symetryczny? | dr hab. Jacek Zejma, prof. UJ    • Bliżej Nauki: Czy świat jest pięknie symet...   • O mechanizmie Higgsa odpowiedzialnym za nadawanie mas cząstkom elementarnym (końcówka wykładu): Bliżej Nauki: Skąd się bierze masa? Spojrzenie z mikroświata | prof. dr hab. Leszek Motyka https://www.youtube.com/watch?v=_M3Af... Prelekcja odbyła się 13 stycznia 2026 r. w ramach Bliżej Nauki – cyklu wykładów popularnonaukowych organizowanych na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. #przejściafazowe #fizyka #CERN #LHC #nauka #sztucznainteligencja #UniwersytetJagielloński #BliżejNauki #wykład #fizykastatystyczna