Wandel met Emilia | Waterliniepad (LAW 17) Etappe 17 | Woudrichem-Steurgat | 27 April 2026

'Je wandelt in het Land van Heusden en Altena naar het Steurgat aan de rand van de Biesbosch. Onderweg passeer je Witdammen, lange stroken griendhout die regelmatig gehakt en bijgestekt worden. Je komt ook langs het Werk aan de Bakkerskil uit 1879, één van de zuidelijkste forten van de Waterlinie.' (wandelnet.nl) -------------------------- KORTE INFO: 19 km. Naar het startpunt in Woudrichem kun je met de watertaxi vanuit Gorinchem. Vanaf het eindpunt moet je sowieso doorlopen naar Werkendam (3,5 km), waarvan met meerdere bussen ga ergens naartoe, of met watertaxi Merwede oversteken en nog 2 km naar het station Boven-Hardinxveld. LET OP! in de winter vaart pontje Steur niet, je moet alternatieve route volgen. De route: Woudrichem, Oudendijk, landgoed Kraaiveld, Zevenbansche boezem, Fort Altena, Fort Bakkerskil, de Bruine Kil, pontje over de Steurgat. De kaart: https://wandelnet.api.routemaker.nl/c... -------------------------- Vlakbij Sleeuwijk zie ik het poortje bij een boerderij met het bordje 'Linieroute'. Het is eigenlijk ingang tot de voormalige buitenplaats Kraaiveld. in het zuidelijke deel ervan, langs het kanaaltje of zoiets De Roef, staan groepschuilplaatsen. Het volgende natuurgebied is Zevenbansche boezem. Onlangs heb ik al uitgelegd wat een boezem is. In een kaart zoek ik naar dit gebied; volgens mij leidt de watergang naar de Boven-Merwede. Natuurlijk staan 2 wipmolens erlangs, Uitwijkse en Zandwijkse molen. Deze 18de eeuwse watermolens, net als de andere in de buurt, waren nooit bewoond. Na deze prachtige omgeving moet ik even op de drukke wegen.... Ten zuiden van deze wateropbergingsplaats zie ik het torenfort Altena (1847)! Het fort kon de weg Gorinchem-Breda en de Uppelse dijk afsluiten. Vervolgens werd het uitgebreid met 2 kazernes, forchtwachterswoning en 4 remises! Net zo serieus dus als fort Honswijk of Everdingen bijvoorbeeld. Na de oorlogen diende als een interneringskamp voor de collaborateurs. Als ik een collaborateur was, had ik ook gratis in een kruitkelder kunnen overnachten? Fort Bakkerskil is eigenlijk een klein fortje (onder dik laag koolzaad verstopt) ookwel Werk aan de Bakkerskil (kreek) genoemd. In 1815 was er in de buurt de Papsluis gebouwd en bijna zometeen werd het duidelijk dat het beschermd moest zijn. WIST JE DAT HET EEN WAAIERSLUIS WAS??!! Ja, nog eentje exemplaar van deze zeldzaame soort gevonden. Maar ja, gebouwd dus, 1815. Dan volgde een aantal ideeen: geschutsbatterij! Dijkpost! Fort!!? In praktijk bleef sluis toch nog steeds ongezellig eenzaam. Een velbatterij kwam pas 30 jaren later, en in 1880 - het fortje. Daarna kon iedereen weer zorgeloos slapen. Na een stuk fietspad volgt boerenpad, dat wordt uiteindelijk een pad op z'n Biesbosch. Langs de Bruine Kil loopt het pad, waar voor de ruilverkavelling de kade lag, die de polders tegen het water beschermde. De mensen hier vestigden zich op de terpen; hoewel na de inpoldering hdmt landbouw mogelijk was geworden, bleven de boeren tot de jaren 70 van het getij afhankelijk, en de boot was onmisbaar. Het pad was heel erg drassig, gras boven mijn knieeen en volop geel! Ontzettend leuk! Geen mensen; alleen maar konijn, hert en 2 fietsers??!! Weg kwijt? Lekker door de jungle fietsen?! Na dit stukje vaar ik mdmt het pontje Steur. Let op - het vaart vanaf mei t/m oktober! Dit weekend gelukkig ook! Het dorp Werkendam was al in 1064 bekend als Wirkenemunde. Hier stroomde het riviertje Werken, wat een nachtmerrie moest zijn voor alle luie mensen. Daardoor hielden de inwoners zich bezig met wilgentenen. Dat zag ik ook terug langs de Bruine Kil. Omstreeks 1230 was Werken afgedamd, de naam van het dorp dus ook. Veel plezier! Ga jij ook vandaag wandelen? ;) Muziek: DRIVE Friends by Alex-Productions | https://onsound.eu/ Royalty Free Music by https://www.free-stock-music.com Creative Commons / Attribution 3.0 Unported License (CC BY 3.0) https://creativecommons.org/licenses/... Tropical Evening by Mixaund | https://mixaund.bandcamp.com Royalty Free Music by https://www.free-stock-music.com