Ελεύθερο Σχέδιο: Το χθες: σήμερα!

Φωτογραφίες της άσκησης εδώ: facebook.com/groups/1991515654783676/posts/2030982470836994/ Η φωτογραφία δείχνει μια πραγματικότητα: μια γυναίκα μπροστά σε πέτρινο φούρνο, σε εποχή που το ψωμί δεν ήταν δεδομένο - το αλεύρι ήταν κόπος - η φωτιά τελετουργία - η καθημερινότητα αγώνας - η φτώχεια μόνιμη συνθήκη - αλλά η αξιοπρέπεια ήταν πλούτος Η εικόνα κουβαλάει χωριά, προσφυγιά, Ρωσία, Πόντο, Θράκη, Μικρασία, Βαλκάνια — μια ζώνη όπου οι άνθρωποι έζησαν με το χώμα, το νερό, τη στάχτη & την ανάγκη. Εικόνα γυναίκας-στήριγμα: ξυπνά πριν απ’ όλους, άναβε φωτιά, πλάθει ψωμί, δίνει ζωή στο σπίτι. Δεν υπάρχει «ρομαντισμός», αλλά μόχθος που κρύβει ιερότητα, & η ζωγραφισμένη εικόνα, δεν είναι αντιγραφή, είναι μνήμη & μετάφραση. Ο ζωγράφος παίρνει την πραγματικότητα, την κάνει ζεστή, χρυσή, ανθρώπινη & μνήμη Η φωτογραφία δείχνει κόπο, η ζωγραφιά δείχνει αξία. Η φωτογραφία δείχνει φτώχεια, η ζωγραφιά πλούτο ψυχής, μας λέει: Ότι τότε ήταν ανάγκη, σήμερα είναι μνήμη & θησαυρός. Ο πέτρινος φούρνος δεν είναι μόνο κτίσμα, είναι κέντρο σπιτιού. Στις στέπες, στα χωριά, στα βουνά, ο φούρνος ήταν σημείο όπου μαζευόταν η οικογένεια η πηγή ζεστασιάς, ο τόπος όπου «γινόταν» το ψωμί, σύμβολο ζωής & της συνέχειας Το ψωμί δεν ήταν φαγητό. Ήταν ευλογία. Ο κόπος μας. Έχουμε να φάμε, να ζήσουμε. Η εικόνα έχει βάρος, μιας γυναίκας που ψήνει, που κρατάει το σπίτι όρθιο. Η φτώχεια δεν λύγισε τον άνθρωπο. Είχαν λίγα πράγματα, λίγες επιλογές, λίγη άνεση. Αλλά είχαν: πολλή καρδιά, αντοχή, αξιοπρέπεια & ψυχή Η φτώχεια έφτιαχνε τους μικρούς μεγάλους. Το βλέπεις στο βλέμμα, στη στάση του σώματος, πώς κρατάει το ψωμί σαν να κρατάει κάτι ιερό. Σήμερα με άνεση, ψήνεις χωρίς να κουραστείς, αγοράζεις ψωμί χωρίς να το σκεφτείς. Ο φούρνος είναι μηχανή, το ψωμί προϊόν, η διαδικασία απρόσωπη. Χάθηκε η σχέση με τη φωτιά, με το χώμα, με τον κόπο, με την ευγνωμοσύνη Η ζωγραφιά, δεν δείχνει μόνο παρελθόν. Δείχνει τι χάσαμε. Αν βλέπεις το χθες μόνο του, ίσως μιλά για μιζέρια. Το χθες δεν είναι να το νοσταλγούμε. Είναι να μας θυμίζει τι αξίζει, τι χάθηκε, τι να κρατήσουμε, τι είναι άνθρωπος, σπίτι, ψωμί, κόπος, καρδιά, ευγνωμοσύνη. Η γέφυρα σε δύο κόσμους: της ανάγκης & της άνεσης, ρωτά: Τώρα που έχουμε άνεση, έχουμε κρατήσει την καρδιά; Η γυναίκα στον φούρνο, είναι η γενιά που έδινε, που έπλαθε, ζύμωνε, κουβαλούσε νερό, άναβε φωτιά, έφτιαχνε ψωμί για όλους. Η γενιά που δεν είχε τίποτα, αλλά έδινε τα πάντα. Τότε που η ζωή εκ των πραγμάτων ήταν κόπος με νόημα. Παιδί με καρβέλι, μεγαλύτερο από το σώμα του δεν είναι χαριτωμένο. Είναι η γενιά που μεγάλωσε με λίγα, χόρταινε με το τίποτα, είχε το ψωμί σαν θησαυρό, δεν πετούσε ούτε ψίχουλο, ήξερε τι σημαίνει «να υπάρχει ψωμί στο σπίτι» Το ψωμί ήταν ζωή, το παιδί το κρατά σαν να κρατάει ολόκληρο τον κόσμο. Ήταν η γενιά που έπαιρνε, όχι από απληστία, αλλά από ανάγκη. Η σκηνή εντάσσεται στον Ρεαλισμό 19ο αι. Οι καλλιτέχνες (Μιλέ ή Βαν Γκογκ) εστίαζαν στη γενναιότητα & την αξιοπρέπεια των εργαζομένων ανθρώπων. Το ψωμί είναι σύμβολο Ζωής, Επιβίωσης & Θυσίας. Το να φυσάς τις στάχτες είναι τελετουργική πράξη καθαρισμού & σεβασμού σε τροφή που μόλις γεννήθηκε από τη φωτιά. Η ή αγρότισσα αντιπροσωπεύει τη γη, τη μητρική φροντίδα & τη σκληρή εργασία που απαιτεί η διατροφή της οικογένειας. Στη, ζωγραφική, η σύνθεση είναι ένα μάθημα Χρώματος, Υφής & Εσωτερικής Διάθεσης: Φως & Χρώμα: Κυριαρχείται από ζεστούς τόνους (ώχρα, καφέ, χρυσό). Το εσωτερικό φως που πέφτει σε πρόσωπο γυναίκας & στο ψωμί δημιουργεί δυναμικές σκιές, τονίζοντας την ιερότητα της στιγμής & την πλαστικότητα του προσώπου. Πρέπει να αποδοθεί η τραχιά υφή του πέτρινου φούρνου, του τοίχου (σταθερότητας-κόπου) σε αντίθεση με την ακόμα απαλή, ζεστή κρούστα του φρέσκου ψωμιού. Να αποδώσει την οσμή του ψωμιού μέσω των χρωμάτων & της υφής. Η γυναίκα συγκεντρωμένη να φυσάει. Το βλέμμα δείχνει ευλάβεια & αγάπη προς τον καρπό του μόχθου της. Η σκηνή είναι σιωπηλή & εσωτερική. Το ψωμί μοιράζεται, συνδέοντας τα μέλη της οικογένειας & της κοινότητας, είναι ο κόπος του σπορέα, η βροχή, ο ήλιος, ο θερισμός, ο μόχθος του ζυμώματος & η θερμότητα του φούρνου. Η πράξη του φυσά τις στάχτες είναι ευλογία, αναγνώριση όλων των στοιχείων. Σήμερα δεν σκέφτεσαι ποιος έσπειρε, ποιος θέρισε, ποιος άλεσε, ποιος ζύμωσε, ποιος έψησε. Το ψωμί είναι «δεδομένο». Οι εικόνες αυτές έχουν δύναμη: Θυμίζουν ότι τίποτα δεν ήταν δεδομένο, μαζί & την βαθύτερη αλήθεια: ο πλούτος δεν ήταν τα πράγματα, αλλά η καρδιά, ο χαρακτήρας, η αλληλεγγύη, οι ρίζες & η ευγνωμοσύνη! Το χθες είχε φτώχεια με ψυχή. Το σήμερα έχει άνεση, αλλά συχνά χάνει την ψυχή. Οι εικόνες ρωτούν: Τι αξίζει; Το ψωμί ή ο τρόπος που το φτιάχνουμε; Η άνεση ή η καρδιά; Η τεχνολογία ή η μνήμη; Η άλλη πλευρά του νομίσματος είναι αυτή: ο άνθρωπος δεν φτιάχνεται από αυτά που έχει, αλλά από αυτά που τιμά.