آیا افغانستان گرفتار نفرین منابع طبیعی خواهد شد؟/ نفرین منابع طبیعی چیست؟/ جیحون/ نجیب آقا فهیم

نفرین منابع طبیعی چیست؟ اصطلاح «نفرین معادن» یا به‌طور دقیق‌تر «نفرین منابع طبیعی» (Resource Curse) به پدیده‌ای در اقتصاد سیاسی اشاره دارد که طی آن کشورهایی که دارای منابع طبیعی فراوان—به‌ویژه منابعی مانند نفت، گاز و معادنطلا، الماس و... هستند، در عمل رشد اقتصادی، توسعه نهادی و رفاه اجتماعی ضعیف‌تری نسبت به کشورهایی با منابع کمتر تجربه می‌کنند. این اصطلاح نخستین‌بار در دهه ۱۹۹۰ مطرح شد، اما ریشه تحلیلی آن به دهه‌های قبل بازمی‌گردد. ریچارد آوتی (Richard M. Auty)، اقتصاددان بریتانیایی، در سال ۱۹۹۳ این اصطلاح را به‌ طور رسمی وارد ادبیات علمی کرد. • او این مفهوم را در کتاب خود با عنوان: Sustaining Development in Mineral Economies: The Resource Curse Thesis بسط داد و نشان داد که اقتصادهای متکی بر معادن، برخلاف انتظار، اغلب عملکرد ضعیف‌تری نسبت به اقتصادهای متنوع دارند. بنابراین، آوتی نظریه‌پرداز اصلی و نام‌گذار این پدیده محسوب می‌شود. پس از آوتی، اقتصاددانان و دانشمندان علوم سیاسی متعددی این نظریه را تعمیق کردند، از جمله: جفری ساکس (Jeffrey Sachs) و اندرو وارنر (Andrew Warner) که با مطالعات آماری نشان دادند که وابستگی به صادرات منابع طبیعی با رشد اقتصادی پایین‌تر پیوند دارد. پژوهشگران علوم سیاسی هم ارتباط میان منابع طبیعی، اقتدارگرایی، فساد، تضعیف نهادها و تعارضات داخلی را بررسی کردند. چرا به آن «نفرین» گفته می‌شود؟ زیرا وفور منابع می‌تواند منجر به پیامدهای منفی زیر شود: • تقویت ارز و تضعیف بخش‌های تولیدی • افزایش رانت‌جویی و فساد • تضعیف حکمرانی و پاسخگویی دولت • کاهش انگیزه برای تنوع‌بخشی اقتصادی • تشدید منازعات داخلی بر سر کنترل منابع #نفرین #معادن #منابع طبیعی #افغانستان #طلا #ذغال سنگ #استخراج #محیط زیست