เทพบรรทม สามชั้น - วงปี่พาทย์นางหงส์

เทพบรรทม สามชั้น - วงปี่พาทย์นางหงส์ คอนเสิร์ต มิติรสเพลงไทย ครั้งที่ 16 “สังคีตกีรติ สิริกิติ์ จิรัฐิติกาล” โดยนักศึกษาหลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้าน คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา วันที่ 16 มีนาคม 2569 ณ โรงละครวิจิตร จันทรากุล (โรงละคร ชั้น 4) คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา การแสดงชุดนี้ ได้นำเพลงเทพบรรทม สามชั้น มาใช้ในการบรรเลงโดยวงปี่พาทย์นางหงส์ เนื่องด้วยลักษณะของเพลงเทพบรรทม สามชั้น เป็นเพลงที่มีอัตราจังหวะที่ไม่เร็วมากนัก ทำให้รู้สึกถึงความงดงาม ประณีต มีความสงบ ซึ่งเป็นบทเพลงที่เหมาะแก่การถวายความอาลัยและเทิดพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ลักษณะพิเศษของเพลงเทพบรรทม สามชั้น ชุดนี้คือ ในช่วงท้ายเพลงเทพบรรทม สามชั้น ได้มีการเรียบเรียงเพลงขึ้นใหม่โดยยึดหลักแนวคิดตามรูปแบบของครูโบราณ รูปแบบการเรียงร้อยเพลงเรื่อง โดยตั้งต้นด้วยบทเพลงอัตราจังหวะสามชั้น มีสำนวนลูกล้อลูกขัด มีความยาวพอเหมาะไม่สั้นหรือยาวจนเกินไป ต่อด้วยเพลงเร็ว เพลงฉิ่ง และเพลงเร็วอีกครั้งเพื่อที่จะไปออกเพลงภาษา จากนั้นจึงจบลงด้วยลูกหมด ซึ่งเพลงที่ได้นำมาบรรจุไว้ในท้ายเพลงเทพบรรทม สามชั้น ชุดนี้ ได้แก่ 1. เพลงเร็วใบ้คลั่ง ปรากฏอยู่ในเพลงเร็วเรื่องขอมดำดิน มาแต่โบราณ 2. ฉิ่งแมลงภู่ทอง ชั้นเดียว เดิมทีเพลงนี้เป็นเพลงจำพวกเพลงเรื่อง มีอยู่ด้วยกัน 4 เพลง ได้แก่ แมลงภู่เงิน แมลงภู่ทอง แมลงภู่นาค แมลงภู่กลาย พระยาประสานดุริยศัพท์ (แปลก ประสานศัพท์) และหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ได้นำเพลงแมลงภู่ทอง สองชั้น มาทำเป็นอัตราจังหวะ 3 ชั้น และภายหลังหลวงประดิษฐไพเราะได้ตัดทำนองลงเป็นชั้นเดียว 3. เพลงปลายกระต่ายเต้น เป็นเพลงเร็วที่อยู่ในเพลงเรื่องนางหงส์ ซึ่งเป็นเพลงที่นิยมบรรเลงกันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน 4. เพลงสาลิกาแก้ว ซึ่งเป็นเพลงเกร็ด ประเภทหน้าทับสองไม้มาแต่โบราณ ได้นำมาผูกเป็นเพลงเรื่องที่ใช้ในวงปี่พาทย์นางหงส์ ซึ่งเป็นเพลงที่มีทำนองกระชับ รวดเร็ว จึงนำมาบรรเลงเป็นเพลงภาษาไว้ออกหางเครื่องในเรื่องเทพบรรทม ใช้บรรเลงต่อจากเพลงปลายกระต่ายเต้น ใช้หน้าทับลาวในการกำกับจังหวะในการบรรเลง เพื่อให้การบรรเลงเพลงเรื่องประเภทนางหงส์ มีความสนุกมากยิ่งขึ้น หลังจากออกเพลงในช่วงท้ายเพลงเทพบรรทมจบแล้ว จึงจะบรรเลงต่อด้วยลูกหมด เพื่อถือเป็นการ สิ้นสุดการบรรเลงโดยสมบูรณ์ บทถวายความอาลัย พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย ปวงประชาฤทัยร่ำกำสรด สวรรคตสถิตสถานพิมานสรวง ร่มโพธิ์แก้วศูนย์รวมใจไทยทุกดวง ครรลัยล่วง ณ ดุสิตนิจนิรันดร์ โอ้พระบรมราชชนนี ปฐพีอาบกรรแสงโศกศัลย์ ดาราดับลับสกลชนม์จาบัลย์ พระเสด็จสู่สวรรคาลัย ดุริยศัพท์ร้อยเรียงสำเนียงโศก สะท้านสามภพโลกวิโยคไหว ปวงเทวัญชั้นฟ้าสุราลัย รับเสด็จพระจอมใจในเบื้องบน โอ้พระพันปีหลวงของปวงราษฎร์ ไทยทั้งชาติน้อมถวายพระราชกุศล กราบลาบาทราชินีนาถของปวงชน ณ นพดลเคียงคู่องค์ภูมิพล ประพันธ์ : นางสาววันดี สุขนวม กองส่งเสริมการประชาสัมพันธ์กิจการพิเศษ กรมประชาสัมพันธ์ -------------------------------------------------- รายนามผู้บรรเลง อ่านทำนองเสนาะ - นางสาวสุธารัตน์ โส๊ะหมัน ปี่ชวา - นายคณนาถ อิศโร ระนาดเอก - นายปรมัต จูสุข ระนาดทุ้ม - นายจตุรงค์ พลเดช ฆ้องวงใหญ่ - นางสาวรุ่งทิวา หอมจันทร์ ฆ้องวงเล็ก - นายจิรัฎฐ์ กาญจนวงศ์ กลองแขก - นายภาณุวัฒน์ ขุนยัง กลองแขก - นายจตุพร กิจสรรมพันธ์ ฉิ่ง - นางสาวภิชาภรณ์ ปานแก้ว ฉาบเล็ก - นายสุนทร แอขวัญ กรับ - นางสาวสิริลักษณ์ ศรีรัตน์