ธรณีร้องไห้ เถา - วงเครื่องสายประสมขิม

ธรณีร้องไห้ เถา - วงเครื่องสายประสมขิม . คอนเสิร์ต มิติรสเพลงไทย ครั้งที่ 16 “สังคีตกีรติ สิริกิติ์ จิรัฐิติกาล” . โดยนักศึกษาหลักสูตรศิลปกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้าน คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา . วันที่ 16 มีนาคม 2569 ณ โรงละครวิจิตร จันทรากุล (โรงละคร ชั้น 4) คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา . การบรรเลงวงเครื่องสายผสมขิม เพลงธรณีร้องไห้ เถา ในคอนเสิร์ตมิติรสเพลงไทย ครั้งที่ 16 “สังคีตกีรติ สิริกิติ์ จิรัฐิติกาล” ในครั้งนี้ ได้นำเพลงธรณีร้องไห้ เถา มาจัดการแสดงเป็น ชุดแรก เพื่อแสดงออกถึงการสูญเสีย “แม่ผู้ยิ่งใหญ่ของแผ่นดินไทย” นำมาซึ่งความโศกเศร้าอันสุดจะพรรณนาอย่างที่สุด เป็นความสูญเสียครั้งใหญ่หลวงของคนไทย เปรียบเสมือนการสูญเสียแม่ผู้เป็นที่รักยิ่งของทุกคน พระองค์ทรงเป็นดั่ง “ร่มโพธิ์แห่งความรัก” ที่ปกป้องหัวใจคนไทยมาหลายยุคสมัย ทรงเป็นแรงบันดาลใจให้คนไทยรักแผ่นดิน รักษาภูมิปัญญาไทย และเชิดชูศิลปวัฒนธรรมของชาติ พระราชกรณียกิจนานัปการ ไม่ว่าจะเป็นการส่งเสริมศิลปาชีพ การอนุรักษ์ผ้าไทย การพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรในถิ่นทุรกันดาร หรือการทรงงานเคียงข้างในหลวงรัชกาลที่ 9 ล้วนเป็นคุณูปการอันประเมินค่ามิได้ทั้งนี้พระเกียรติคุณและพระเมตตาจะยังคงสถิตอยู่ในหัวใจของปวงชนชาวไทยทุกคนตราบนิรันดร์“ แม่ของแผ่นดิน จะทรงอยู่ในความทรงจำของพสกนิกรตลอดไป” เพลงธรณีร้องไห้ เดิมเป็นเพลงอัตราจังหวะชั้นเดียว ประเภทหน้าทับสองไม้ มี 2 ท่อน บรรเลงรวมอยู่ ในประเภทเพลงเร็ว ต่อมาได้มีผู้คิดแต่งขยายขึ้นเป็นอัตราจังหวะ 2 ชั้น ใช้ร้องประกอบการแสดงละคร ในบทที่มีอารมณ์โศกเศร้า ราวต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระยาประสานดุริยศัพท์ (แปลก ประสานศัพท์) ได้แต่งขยายขึ้นเป็นอัตราจังหวะ 3 ชั้น ทั้งทางร้องและทางดนตรี ด้านทางร้องคงดำเนินเช่นเดียวกับอัตราจังหวะ 2 ชั้น ของเดิม ที่ใช้ร้องประกอบการแสดงละคร ส่วนทางดนตรีในตอนที่เป็นทำนองโยนได้สอดแทรกลูกล้อลูกขัดเพิ่มเติม เพื่อให้เกิดความน่าฟังมากยิ่งขึ้น เพลงธรณีร้องไห้ เถา ยังมีอีก 2 ทาง คือ ทางของจางวางทั่ว พาทยโกศล และทางของหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เพลงธรณีร้องไห้ยังมีชื่ออื่น ๆ อีกหลายชื่อ เช่น ธรณีกันแสง สุธากันแสง พสุธากันแสง กำสรดพสุธา เป็นวงเครื่องสายที่นำเอาเครื่องดนตรีต่างชาติเข้ามาร่วมบรรเลงกับเครื่องสายไทย การเรียกชื่อวงเครื่องสายผสมนั้นนิยมเรียกตามชื่อของเครื่องดนตรีต่างชาติที่นำเข้ามาร่วมบรรเลงในวง เช่น นำเอาขิมมาร่วมบรรเลงกับ จะเข้ ซอด้วง ซออู้ ขลุ่ย และเครื่องกำกับจังหวะต่าง ๆ ก็จะเรียกว่า “วงเครื่องสายผสมขิม” หรือนำเอาออร์แกนหรือไวโอลินมาร่วมบรรเลงด้วยก็เรียกว่า “วงเครื่องสาย ผสมออร์แกน” หรือ “วงเครื่องสายผสมไวโอลิน” สำหรับบทขับร้องเพลงธรณีร้องไห้ เถา ในการนำเสนอผลงานดนตรีไทย มิติรสเพลงไทย ครั้งนี้16 “สังคีตกีรติ สิริกิติ์ จิรัฐิติกาล” ได้รับเกียรติจาก อาจารย์วราเมษ วัฒนไชย สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ ประพันธ์ขึ้นเพื่อถวายความอาลัยในองค์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ด้วยคำประพันธ์ประเภทกลอนสุภาพอย่างไพเราะ ดังนี้ บทร้อง เพลงธรณีร้องไห้ เถา สามชั้น โอ้ดับแล้วประทีปแก้วแพร้วจรัส เคยพร่างรัศมิ์เด่นด้าวพราวสมัย โอ้สิ้นแล้วพระโพธิ์ทองของผองไทย เคยอาศัยเงาร่มชมชื่นทรวง สองชั้น โอ้ลับแล้วพระแม่เมืองสิริกิติ์ คืนสถิต ณ สถานพิมานสรวง โอ้เมืองราวตะวันลับดับเดือนดวง ดาราร่างรายโศกาน้ำตาริน ชั้นเดียว โอ้แต่นี้นิกรไทยคงไร้สุข ทวีทุกข์ขวัญสูบพูนถวิล โอ้อาลัยพระดวงใจแห่งแผ่นดิน มิรู้สิ้นเทิดบูชานิจนิรันดร์ ------------------------------------------------------- รายนามผู้บรรเลง ขับร้อง - นางสาวกุลภรณ์ คล้ายแก้ว ขิม - อาจารย์ วราเมษ วัฒนไชย จะเข้ - อาจารย์ ดร.สกลพัฒน์ โคตรตันติ ซอด้วง - อาจารย์ ดร.สุณิสา ศิริรักษ์ ซออู้ - ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. รัชวิช มุสิการุณ ขลุ่ยเพียงออ - ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ไชยวุธ โกศล โทน-รำมะนา - อาจารย์ ดร.ปาริทัศน์ เรืองยิ้ม ฉิ่ง - นายจตุรงค์ พลเดช กรับ - นายจิรัฎฐ์ กาญจนวงศ์ ฉาบเล็ก - นายปรภพ คะทะวรัตน