ตำราพิชัยสงครามซุนวู บทที่ 8: สิ่งผันแปร 9 ประการ (九變 - Variation in Tactics)

ตำราพิชัยสงครามซุนวู *บทที่ 8: สิ่งผันแปร 9 ประการ (九變 - Variation in Tactics)* หรือในบางสำนวนแปลเรียกว่า *"เก้าเปลี่ยนแปลง"* หรือ *"นานาวิการ"* เป็นบทที่เน้นย้ำเรื่อง **ความยืดหยุ่นและการปรับตัวตามสถานการณ์ (Adaptability)**, โดยชี้ให้เห็นว่าสงครามไม่มีรูปแบบที่ตายตัว และแม่ทัพที่เก่งกาจต้องไม่ยึดติดกับตำราหรือแผนการเดิม แต่ต้องรู้จักพลิกแพลงตามความเหมาะสมของชัยภูมิและท่าทีของศัตรู,, มีรายละเอียดดังนี้: 1. กฎการปฏิบัติและข้อห้ามทางยุทธวิธี (The Nine Variations) ซุนวูได้วางหลักการปฏิบัติในสถานการณ์ต่างๆ เพื่อให้แม่ทัพใช้เป็นแนวทางในการตัดสินใจ ดังนี้,,: *การเลือกชัยภูมิและพันธมิตร:* ห้ามตั้งค่ายในพื้นที่ลุ่มหรือพื้นที่วิบากที่ไปมาลำบาก,, เมื่อถึงพื้นที่ทางแยกที่เชื่อมต่อกับแว่นแคว้นอื่น พึงผูกมิตรกับพันธมิตรเอาไว้,, *การบริหารจัดการความเสี่ยง:* อย่ารั้งรออยู่ในพื้นที่โดดเดี่ยวที่เสี่ยงต่อการถูกตัดขาด,, เมื่อตกอยู่ในพื้นที่คับขันหรือถูกโอบล้อม ต้องใช้กลอุบายและแผนลับเพื่อหาทางรอด,, และหากตกอยู่ในพื้นที่ตาย (Death Ground) ต้องสู้ยิบตาเพื่อเอาตัวรอด,, *การพิจารณาเป้าหมาย:* มีเส้นทางบางสายที่ไม่ควรเดินตามเพราะอาจมีกับดัก,, มีกองทัพข้าศึกบางกองที่ไม่ควรบุกตีหากข้าศึกสู้ตายหรือสภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวย,, มีเมืองบางเมืองที่ไม่ควรเข้ายึดหากต้องเสียทรัพยากรมหาศาลโดยไม่ได้ประโยชน์คุ้มค่า,, และมีชัยภูมิบางแห่งที่ไม่ควรชิงชัยหากยึดมาแล้วรักษาไว้ไม่ได้,, 2. อิสระในการตัดสินใจของแม่ทัพ หัวใจสำคัญอย่างหนึ่งของบทนี้คือ **"คำสั่งของเจ้าเหนือหัว บางประการก็ไม่ต้องปฏิบัติตาม"**,, หมายความว่าเมื่อแม่ทัพอยู่หน้างานและเล็งเห็นว่าคำสั่งจากส่วนกลางขัดต่อหลักความปลอดภัยของกองทัพ หรือจะนำความหายนะมาสู่การศึก แม่ทัพพึงใช้วิจารณญาณตัดสินใจเองเพื่อรักษาผลประโยชน์สูงสุดของรัฐ,,, 3. การพิจารณา "ผลดี" และ "ผลเสีย" ควบคู่กัน แม่ทัพที่ชาญฉลาดต้องมองโลกตามความเป็นจริง โดยพิจารณาปัจจัยทั้งด้านที่เป็นคุณและเป็นโทษเสมอ,,,: *เมื่อได้เปรียบ:* ให้พิจารณาถึงอันตรายหรือความล้มเหลวที่อาจเกิดขึ้น (ผลเสีย) เพื่อให้สามารถเตรียมการป้องกันและดำเนินงานได้อย่างราบรื่น,,, *เมื่อเสียเปรียบ:* ให้พิจารณาหาโอกาสหรือช่องทางที่เป็นประโยชน์ (ผลดี) เพื่อสร้างความมั่นใจและหาทางพลิกฟื้นจากสถานการณ์ที่ย่ำแย่,,, *การบงการศัตรู:* ใช้สิ่งที่ศัตรูหวาดกลัวเข้าข่มขู่ ใช้เรื่องยุ่งยากรบกวนให้ศัตรูไม่สงบ และใช้ผลประโยชน์ล่อหลอกให้ศัตรูเคลื่อนที่ตามต้องการ,,, 4. จุดอ่อน 5 ประการที่เป็นอันตรายต่อแม่ทัพ (Five Besetting Sins) ซุนวูเตือนถึงบุคลิกภาพที่เป็นจุดบอดของผู้นำ ซึ่งจะนำความวิบัติมาสู่กองทัพได้ 5 ประการ ดังนี้,,,: 1. *บุ่มบ่ามมุทะลุ:* สู้ตายโดยไม่คิดอ่านยุทธศาสตร์ มักถูกล่อไปฆ่าได้ง่าย,, 2. *ขี้ขลาดรักตัวกลัวตาย:* คิดแต่จะเอาตัวรอด มักตกเป็นเชลยของศัตรู,, 3. *โมโหฉุนเฉียวง่าย:* ควบคุมอารมณ์ไม่ได้ มักถูกศัตรูยั่วยุให้โกรธจนเสียแผนการรบ,, 4. *รักเกียรติยศจนเกินไป:* อ่อนไหวต่อคำดูหมิ่นเหยียดหยาม ทำให้ถูกหลอกหรือชักจูงอารมณ์ได้ง่าย,, 5. *เมตตาปรานีทหารหรือชาวเมืองเกินขอบเขต:* จนไม่กล้าตัดสินใจเด็ดขาด ทำให้การบริหารจัดการหย่อนยานและตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบ,, สรุปได้ว่า บทที่ 8 สอนให้แม่ทัพเป็นผู้ที่ *"รู้แจ้งในความผันแปร"* ไม่นิ่งนอนใจว่าศัตรูจะไม่มา แต่จงเตรียมพร้อมรับมือเสมอ และไม่ตั้งความหวังว่าศัตรูจะไม่บุก แต่ต้องทำตนเองให้แข็งแกร่งจนไม่มีใครทำลายได้,,