Əlizamin Abdullayev - Qaranlıq xiyabanlar (İvan Bunin)

"Qaranlıq xiyabanlar" Müəllif: İvan Bunin Qiraət: Əlizamin Abdullayev Nikolay Alekseyeviç - Oğuz Alparslan Nadejda - Humay xanım ​Payızın soyuq və yağışlı günlərindən biri idi. Yaşlı və məğrur general Nikolay Alekseyeviç uzun yolun yorğunluğunu çıxarmaq üçün yol kənarındakı kiçik bir karvansarada dayandı. İçəri daxil olanda onu təmiz geyimli, hələ də gözəlliyini itirməmiş, ciddi baxışlı bir qadın qarşıladı. Bu qadın karvansaranın sahibi Nadejda idi. ​Onlar bir-birinin gözlərinə baxanda zaman sanki otuz il geriyə qayıtdı. Nikolay qarşısındakındakı o gənc, aşiq qızı – bir vaxtlar dəlicəsinə sevdiyi, lakin zadəgan qüruruna və cəmiyyətin qınağına görə tərk etdiyi Nadejdanı tanıdı. ​Nikolay sıxılaraq, bir az da günahkarlıq hissi ilə soruşdu: — "Bütün bu illər ərzində necə yaşadın? Ailə qurdunmu?" ​Nadejda sakit, amma sarsılmaz bir səslə cavab verdi: — "Xeyr, mən heç vaxt ərə getmədim. Səni gözlədim." ​Nikolay təəccüb içində qaldı. O, Nadejdanı atıb getmiş, başqası ilə evlənmiş, hətta öz ailəsində bədbəxt olmuşdu. Amma bu qadın bir ömrü yalnız bir xatirəyə sadiq qalaraq, onu ürəyində bir ibadət kimi daşıyaraq keçirmişdi. Nadejdanın fədakarlığı ondan ibarət idi ki, o, Nikolaya olan nifrətini deyil, sevgisini özünə sığınacaq etmişdi. O, bu sevgini heç bir qarşılıq görmədən, heç bir minnət qoymadan otuz il boyunca bir şam kimi yandırmışdı. ​Nikolay peşmanlıqla pıçıldadı: — "Bağışla məni... Hər şey keçmişdə qaldı. Axı sevgi də keçib gedir..." ​Nadejda acı bir təbəssümlə ona baxdı: — "Hər şey keçir, amma hər şey unudulmur, Nikolay Alekseyeviç. Bəziləri üçün sevgi keçici bir həvəsdir, bəziləri üçün isə bütün həyatın mənasıdır." ​General karvansaranı tərk edib faytonuna minəndə yağış daha da bərk yağmağa başlamışdı. O, uzaqlaşdıqca arxada qalan o kiçik işığa – Nadejdanın sönməyən sevgisinə baxdı. Anladı ki, həyatında ən dəyərli olan şeyi məhz o qaranlıq xiyabanlarda, illər əvvəl qoyub getmişdi. Onun qaçdığı o sadə sevgi, əslində dünyanın ən böyük xəzinəsi idi.