İyot nedir, iyot neden önemlidir , iyot nasıl kullanılmalı

İyot doğada bulunan vücudumuzda üretilmediği için dışardan almamızın zorunlu olduğu bir elementtir. İyot deyince aklımıza ilk tiroid bezi geliyor çünkü tiroidin hormonları olan t3 (Triiyodotroinin) ve t4 (Tetraiyodotironin) (Tiroksin) ün yapısında zaten iyot bulunuyor . Bu üretilen tiroid hormonlarıda tüm vücutta etkili ama sadece bu değil iyotun meme dokusu , pankreas, beyin ,sindirim sistemi, deri, timus ve bağışıklık sistemi üzerine de tiroidden bağımsız olarak çok önemli etkileri var . Yani iyotsuz bir yaşam mümkün değil . Peki günlük alım ne olmalı dünya sağlık örgütü gebelik ve emzirme döneminde daha fazla olmak üzere yetişkin bir insanda ortalama 150-200 mikrogram civarı bir alım öneriliyor. Şimdi test yapılmadan hekim önerisi olmadan iyot kullanımı ne gibi riskler oluşturabilir, sakıncalarından bahsedelim. Bir kere iyot desteğinin idrarda iyot testleri yapılmadan tetkikten emin olunmadan, hekim onayı olmadan kullanımı risklidir. Özellikle zeminde bilinen bir otoimmün tiroid hastalığı varsa yani hashimato ve graves hastalığı gibi iyot buradaki antijeniyi artırıyor ve tiroidi savunma sisteminin hedefi haline getiriyor. Tiroidde nodül varsa bunun aktif toksik hale dönüşmesine yol açabiliyor ve uyuyan nodül toksik nodüle ve zehirli guatra dönüşebiliyor . Tiroidde nodül görülme sıklığında ultrasonik görüntülemede neredeyse her 5-6 kişiden birinde mevcut olduğunu düşünürsek kontrolsüz kullanımın riskini düşünebiliriz. ( Tabi bu nodüllerden hepsi toksik dönüşüm riski barındırmaz) Yine yüksek doz iyotun papiller tiroid kanserini artırabileceği yönünde şüpheler mevcut. Bir diğer etki Wolff Chaikoff etkisi dediğimiz iyot fazla miktarda alındığında tiroid hormon üretimini bloke eder , normalde bu durum geçicidir eğer altta yatan bir örneğin hashimato gibi hastalığınız varsa bu durum kalıcıda olabilir ve hipotiroidi derinleşebilir. Tıpta yaygın kullanılan bir antiaritmik var yüksek oranda iyot içerir bu ilaç emilen kısmıyla 6-12 mg civarı ilaç alınır. Bu ilaç alanların 6 ay alımı sonrası ortalama % 50’sinde tiroid sorunları gelişebiliyor. Yani altta özellikle yatan tiroid hastalığınız varsa kesinlikle hekim bilgisi dışında kullanmayınız . Peki bilinen tiroid hastalığı yoksa örneğin altta uyuyan bir graves hastalığınız olabilir belki yıllarca böyle kalacak iken gereksiz iyot alımıyla aktif hale gelip sizi operasyona kadar gidicek durumlara sokabilir. Yani her durumda hekim onayıyla kullanmanızı öneririm. İyot eksikliği tespiti için ya 24 saatlik idrarda iyot bakalım veya daha pratik olarak anlık spot idrarda iyot / kreatinin oranına bakalım , test ara bir değerde gelirse 1 hafta sonra tekrarlanabilir çünkü günlük alım sonuçları değiştirebilir. Eğer anlamlı bir eksiklik çıktıysa ve allta yatan tiroid hastalığınız yoksa doktor kontrolünde örneğin % 5 lik lügolden haftada veya 10 günde 1 damlayı geçmeyecek ( 1 damla 6,25 mg iyot var) şekilde gibi dozlarda , veya başka hekiminizin uygun gördüğü başka preparatlarla ( İçeriği günlük ihtiyaçla uyumlu dozlar içeren) alım gerekebilir. Tabi burada karar hekiminizindir mutlaka onun doz ve preparat önerilerine göre hareket etmeniz uygun olacaktır . Sonrasında iyot içeriği yeterli bir tuz ile idame sağlanabilir. Altta yatan tiroid hastalığı varsa graves hashimato, hipertoidi, tiroid nodülü vs gibi kesinlikle hekim bilgisi dışında kullanmayınız . Gebelikte kullanım tamamen ayrı bir konu burada bahsetmeyeceğim. İyotlu sofra tuzlarının 1 gramında 40-60 mikrogram var iyot var .Türkiyede günlük tuz kullanımında ortalama maalesef 15 gram gibi çok yüksek olduğunu düşünürsek bu aslında oldukça yeterli gözüküyor peki niye o zaman iyot eksikliği görüyoruz. Son olarak kaya tuzu veya rafine tuzda kullansanız iyot içeriğine mutlaka dikkat edin özellikle iyot içeriği düşük tuzlar iyot eksikliğinin sık nedenlerdir. Normalde iyot içeriği yeterli bir tuz günlük iyot ihtiyacımızı karşılayabilmektedir. Ama bunun yanında yine gıdalarla , sularla , katkı maddeleriyle ve deterjan, temizliyicelerle kontamine olan ürünlerle çoğu zaman farkında olmadan aldığımız brom, klorür, florür de tiroide bağlanmada iyot yarışarak iyot yeterlide olsa eksiklik belirtilerine yol açabilir. D Vitamini, D vitamini kaç olmalı, hangi form, K2 gerekli mi    • D Vitamini, D vitamini kaç olmalı, hangi f...   Prediyabet ( Gizli şeker) nedir ?    • Prediyabet ( Gizli şeker) nedir ?   Magnezyum çeşitleri nelerdir? Magnezyum çeşitleri hangi durumlarda kullanılmalıdır ?    • Magnezyum çeşitleri nelerdir? Magnezyum çe...   Demir eksikliği anemisi tanı ve tedavisi    • Demir eksikliği anemisi tanı ve tedavisi   Huzursuz bacak sendromu nedir ?    • Huzursuz bacak sendromu nedir ?   Ailevi akdeniz ateşi (FMF ) nedir? Belirtileri ve tedavisi    • Ailevi akdeniz ateşi (FMF ) nedir? Belirti...   Diyabetin akut ve kronik komplikasyonları    • Diyabetin akut ve kronik komplikasyonları   Kronik yorgunluk sendromu nedir?    • Kronik yorgunluk sendromu nedir?