تاریخ فلسفه یهودی/جلسه نهم: نظام فلسفی ارسطو/ ارگنون، رساله های منطقی/ رامین پورمند

در نهمین نشست از سلسله مباحث تاریخ فلسفه یهودی، در تداومِ واکاوی سنت‌های فکری یونانی-رومی، به ایستگاهِ اندیشه‌های یکی از تأثیرگذارترین حکیمان تمدن غرب، یعنی ارسطو می‌رسیم. ارسطو، به عنوان چهره‌ای سترگ در تاریخ اندیشه، جایگاهی بی‌بدیل در پی‌ریزی شالوده‌های فلسفه یهودی و صورت‌بندیِ یهودیتِ تاریخی دارد. اگر نظام فلسفیِ افلاطون را به مثابه روحِ جاری در کالبدِ فلسفه یهودی بدانیم، بی‌گمان نظامِ منطقی و فلسفیِ ارسطو، اسکلت‌بندیِ ساختارِ این تفکر را تشکیل می‌دهد. در واقع، این ارسطو بود که ابزارهای تحلیلی و زیرساخت‌های استدلالی را برای تبیینِ آموزه‌های دینی و فلسفی در اختیار متفکران یهودی قرار داد. در این جلسه، تمرکز اصلی ما بر منطق ارسطویی است و محورهای گفتگوی خود را بر سرفصل‌های زیر متمرکز خواهیم کرد: رساله‌های منطقی ارسطو: مروری بر مجموعه آثارِ مشهور به اُرگانون و اهمیت آن‌ها در ساختارِ دانش ارسطویی. روند تکوین ارگانون: واکاویِ سیرِ تدوین و شکل‌گیریِ این رسالات در جریانِ تفکرِ ارسطو. بنیادهای منطق ارسطویی: تبیینِ اصول و قواعدِ حاکم بر اندیشه که بسترِ استنتاجِ صحیح را فراهم می‌آورد. قیاس صوری (Syllogism) و اشکال آن: تحلیلِ مکانیسمِ «قیاس» به عنوانِ هسته‌ی مرکزیِ منطقِ ارسطو و طبقه‌بندیِ صورت‌های مختلفِ آن. مقولات عشر (Categories): بررسی ده دسته‌ی اصلیِ وجود و جایگاهِ محوریِ آن‌ها در دو ساحتِ منطق (به مثابه ابزارِ زبان) و متافیزیک (به مثابهِ ساحتِ هستی).