Zout voor de wielen, 1963 (BB02630)

De afgelopen weken was het in Nederland weer winter, in sommige gebieden wat heftiger dan in andere maar toch duidelijk winter. De social media lopen over van mooie winterplaatjes en vooral voor kinderen was er weer sneeuwpret. Toch zijn de winters niet meer zo streng als vroeger, lijkt het, niet zoals bijvoorbeeld de winter van 1979 of die van 1963. In de collectie van het Historisch Centrum Overijssel (HCO) bevinden zich meerdere films van die strenge winter van 1963. Een daarvan is een film over gladheidsbestrijding, gemaakt door Polygoonfilm voor de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie (KNZ): Titel: Zout voor de wielen Beelden van autoverkeer Beelden van wegenbouw Mist, regen en wind eisen wel voorzichtigheid, maar hoeven niet tot stagnatie van het verkeer te leiden. Anders is het gesteld met gladheid, veroorzaakt door ijzel, onderkoelde regen of sneeuw. Kinderen gooien sneeuwballen, rijden slee en schaatsen. Een bromfietser rijdt met beide benen aan de grond. Een heer helpt een uitgegleden vrouw met boodschappenmand overeind. Een vrouw strooit zout op een gladde stoep. Een gemotoriseerde bakfiets glijdt weg op een gladde straat. Vrachtwagens rijden uiterst langzaam over een gladde weg. Een bromfietser rijdt met beide benen aan de grond. Een personenauto slipt en botst bijna tegen een andere auto. Een politiewagen (een VW kever) en een ambulance rukken uit. Een bestelwagen is van de weg geraakt. Een personenwagen ligt in een wegberm. Op de achtergrond rijdt een kraanwagen langs. Terwijl beelden van zoutstrooien worden vertoond, wordt gezegd dat men bij gladheidbestrijding te laat kan komen. Op een weg is een fietser gevallen; een andere fietser loopt naast zijn fiets. Bij wijze van uitzondering wordt de sneeuw zo hoog opgewaaid dat het verkeer wordt lam gelegd. De sneeuwploeg kan niet alles verwijderen. Het restant wordt spiegelglad gereden. Veel vaker treedt gladheid op als alles veilig lijkt. Vanaf nu treedt in de film af en toe een getekend (gladheids)duiveltje op. Vroeger werd gladheid pas de volgende dag bestreden. Een man duwt een bakfiets; een tweede man schept hieruit zand en strooit het over de sneeuw. Zand maakt de sneeuw meteen stroef, maar neemt de oorzaak van de gladheid niet weg. Twee mannen strooien met een schep zand vanuit een vrachtauto. Het zand wordt door de wind weg geblazen, door het verkeer aan de kant geworpen of door verse sneeuw bedekt. Gladheid wordt afdoende bestreden met zout. Zout wordt in zeer grote hoeveelheden opgeslagen, zodat in strenge winters aan de vraag kan worden voldaan. Aan het strooizout wordt een kleurstof toegevoegd en ook een preparaat (later is sprake van anti-bakmiddel) dat samenklonteren tegen gaat. Het zout wordt bij de K.N.Z. in Hengelo in vrachtwagens geladen. Het zout wordt met een roterende schijf op de weg gestrooid. Het zout wordt met de sneeuw vermengd tot een pap die door het verkeer van de weg wordt gereden. Vaak wordt zout met zand vermengd vanwege het onmiddellijke (maar tijdelijke) effect van zand. Een vrachtwagen die een mengsel van zand en zout strooit is eerder leeg dan een vrachtwagen die alleen zout strooit, omdat er in beide gevallen een zelfde hoeveelheid zout per vierkante meter moet worden gestrooid. In de zomer worden de zoutvoorraden al op peil gebracht. Strooizout moet droog bewaard worden: onder dak, onder zeil of onder zand. Er wordt een anti-bakmiddel toegevoegd vanwege de houdbaarheid. Uit een proef blijkt dat zout zonder anti-bakmiddel na afkoleing onder het vriespunt keihard wordt; het behandelde zout heeft de strooibaarheid behouden. In een tankstation luistert de pompbediende (in uniform) naar de weersverwachting op de radio. Een strooiwagen rukt uit na een telefonische melding van een ANWB wegenwachter aan een 's avonds thuis vertoevende wegbeheerder. Een elektronische gladheidsmelder bestaat uit een thermometer en een vochtigheidsvoeler in het wegdek, die met een zender verbonden zijn. Bij temperaturen onder het vriespunt en vochtafzetting gaat het alarm bij de wegbeheerder. -In een garage veronderstelt de eigenaar van een personenauto dat al dat zout wel erg slecht is, maar een monteur zegt dat dit bij regelmatig onderhoudt erg meevalt. Einde met K.N.Z. boortorenlogo.