صبر؛ عالی ترین صفت - آیت الله محمد رضا نکونام

زندگی بر محور احکام الهی در این زمانه که عصر غیبت امام معصوم علیه‌السلام است سخت شده است، از همین روست که در برخی از روایات داریم خداوند به مؤمنان این عصر اجر مضاعف می‌دهد. به نظر من، خداوند در روز قیامت به کسانی که در این زمان زندگی می‌کنند و خویشتن‌دار و متقی هستند اجر بسیار می‌دهد و خوبی‌های آنان را به ده‌ها برابر می‌خرد، نه به بهای دویست سال پیش؛ چرا که در این دوره، بدی‌ها غالب شده است و گرایش بر بدی‌ها بر جامعه چیره است و کسی که بخواهد برخلاف این مسیر گامی بردارد باید به اندازهٔ صد رونده تلاش نماید. کسی که در سلوک قرار می‌گیرد با سختی‌های بسیاری دست و پنجه نرم خواهد کرد و سالک در مواجهه با این سختی‌ها باید صبر، بردباری و خویشتن‌داری را از دست ندهد. سالک نه تنها هشتاد درصد از وجود خود را باید بدهد، بلکه لازم است از تمامی صد درصد خود بگذرد و چنین گذشتی داشته باشد و برای خود نباشد تا چه رسد به آن‌که به کم‌ترین انتقادی برافروخته گردد. البته لطف خداوند با برخی از سالکان است و نمی‌گذارد آنان رفوزه و مردود شوند. دل خداوند از این که کسی در این مسیر مردود گردد بسیار می‌شکند. می‌گویند عرفان هزار منزل دارد، یکی از این منازل «اودیه» است، یعنی همین که مغز سالک داغ می‌کند و سوت می‌کشد! کسانی که توانسته‌اند این هزار منزل را بروند، چه‌قدر ترک بر داشته‌اند! تمام دل آنان شکن در شکن است. این که می‌گویند بشکن بشکنه بشکن، در واقع در عرفان است که تمامی مسیر آن بشکن بشکن است. من در بعضی از شعرها از این «بشکن بشکن‌ها» آورده‌ام. البته ممکن است یکی این شعرها را بخواند و جگرش کباب شود و دیگری بخواند و به رقص آید. خوب است آدمی وقتی شعر می‌گوید، خواننده با آن به رقص آید، نه آن‌که اشک مردم را در آورد. باید در این راه سوخت. آقا امام حسین علیه‌السلام در این راه چگونه پروانه‌وار سوخت! سالک با استقامتی که دارد باید بگذارد همهٔ وجود وی بسوزد و در سوختن خود ثابت شود؛ همان‌طور که واصلانی ثابت کرده‌اند مدرسهٔ اسلام می‌تواند عارفانی کامل را تربیت کند. از رهزن‌هایی که می‌تواند دامنگیر سالک شود این است که برخی می‌گویند تربیت و سختی دیدن و ریاضت کشیدن بر نفوس اثر ندارد. من در پاسخ می‌گویم اگر دوهزار الاغ با منطقه‌ای برای نگه‌داری آنان به من بدهید بعد از شش ماه به شما الاغ‌هایی را تحویل می‌دهم که یقین کنید این‌ها با دیگر الاغ‌ها تفاوت دارند و اثر تربیت را بر آنان ببینید. البته برخی از حیوانات را در کشورهای بیگانه تحت تربیت‌های شوم و مسموم قرار می‌دهند و از آنان در مسایل جنسی استفاده می‌کنند. وقتی تربیت بر روی حیوانات چنین تأثیری دارد، چرا بر انسان‌ها تأثیر نداشته باشد و چرا بگوییم: تربیت نااهل را چون گردکان بر گنبد است. تربیت به‌ویژه بر انسان‌های تحصیل کرده و فاضل بیش‌تر مؤثر است. متأسفانه به دلیل نبود مربیان شایسته، جامعه به سوی شومی و فساد پیش می‌رود و جامعهٔ جهانی ریخت و ساز و کار انسانی خود را از دست داده و از تربیت‌های سالم بسیار فاصله گرفته است و انسان شدن در چنین جامعه‌ای ریاضت فراوان می‌خواهد؛ چرا که حتی اگر سالک تحت تعلیم استادی معنوی و الهی باشد، موارد بازدارنده در جامعه بسیار فراوان است و اثر تربیت وی را خنثی می‌سازد و رواج مفاسد موجود در جامعه، هر فردی را از بین می‌برد مگر آن‌که کسی مقاومت بسیار داشته باشد که چنین کسی دست‌کم عفونی می‌شود. این عصر، عصر تشتت و کثرت است و در عرفان این یک اصل است که هیچ کسی با کارهای متشتت، پراکنده و گوناگون آدم نمی‌شود. آیت الله محمد رضا نکونام فیلسوف عصر حاضر با بیش از هشتصد اثر علمی نوپدید