JAK RODZI SIĘ EKOPOLIS? RETROFUTURYZM CODZIENNOŚCI: wykład Joanny Erbel

Jak rodzi się Ekopolis? Retrofuturyzm codzienności Wykład Joanny Erbel Zapis spotkania promocyjnego numeru Autoportretu „Odporność” 4 [91] 2025, które odbyło się 23 marca 2026 roku w Spółdzielni Ogniwo Joanna Erbel – dr, socjolożka, ekspertka do spraw mieszkaniowych i budowania miejskiej odporności. Dyrektorka ds. protopii CoopTech Hub, członkini Zarządu PLZ Spółdzielnia, przewodnicząca Rady Nadzorczej Spółdzielni MOST. Autorka książek: Poza własnością. W stronę udanej polityki mieszkaniowej (2020), Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze (2022), Jak Henryk zdobył władzę (2023; powieść foresightowa). Współzałożycielka Koalicji Suwerenności Żywnościowej. Rolniczka i sadowniczka. Poza pracą zawodową opiekuje się swoim sadem i prowadzi rozmowy z lisami, roślinami oraz duchami miejsca. Odpoczywa, pisząc książki. „Dokąd mamy szansę dojść, jeśli zamiast odcinać się od przeszłości, dostrzeżemy w minionych czasach nieoceniony rezerwuar rozwiązań do ponownego wykorzystania? Gdybyśmy zamiast snuć futurologiczne wizje, dalekie od znanego nam świata, wyodrębnili to, co najlepsze, z obecnych i niegdysiejszych praktyk? Gdybyśmy z rozważań o jutrze wyeliminowali negowanie wczoraj? Gdyby tożsamości wypracowane przez wieki zakotwiczały nas w niespokojnych czasach stabilnie niczym silne korzenie? Czy przyszłość budowana na przeszłości mogłaby być lepsza? Zanim poszukacie odpowiedzi, zanurzcie się ze mną w świat retrofuturologicznych rozwiązań. Aby przybliżyć się do potencjalnie lepszej przyszłości, niejednokrotnie potrzebujemy innego spojrzenia na otaczający nas świat. Wyrobimy je sobie pracą na pojęciach, gdyż pozwala ona zarówno dostrzec zalążki pozytywnych zmian, jak i ponownie zakorzenić się w tradycji, czerpać z niej jak ze źródła siły i innowacji. Lepsza przyszłość już tu jest, ale na razie rozproszona.” – zaprasza Joanna Erbel w tekście w numerze Autoportretu o Odporności. Numer „Odporność” 4 [91] 2025 W kwartalniku skupionym na architekturze i przestrzeni pytamy o realną gotowość na kryzys. Ten numer „Autoportretu” poświęcamy w dużym stopniu zasobowi wiedzy wyniesionemu przez społeczeństwo ukraińskie z przyspieszonego kursu odporności wymuszonego rosyjską agresją. Ukrainki i Ukraińcy stworzyli nową kulturę przetrwania. Toczone obecnie wojny są najbardziej tragicznymi symptomami współczesności, targanej wstrząsami. Joanna Erbel postuluje, by w polikryzysowej rzeczywistości szukać szerokiego spektrum rozwiązań działających jak środowisko permakulturowe; różne organizmy wspierają się w nim nawzajem w tworzeniu optymalnych warunków do przetrwania. Adrian Krężlik i Jesús Cruz Caba prezentują – przez wieki lekceważone – narracje rdzennych społeczności Ameryki Południowej. Ich perspektywa inspiruje do formowania życia wspólnotowego opartego na trosce i odpowiedzialności za świat, który zamieszkujemy wraz z innymi istotami. Mamy od kogo czerpać lekcje odporności. Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.