แห่บั้งไฟลายศรีภูมิู! EP:01 บุญบั้งไฟสุวรรณภูมิ69 จ.ร้อยเอ็ด

"ลายศรีภูมิ" คืออะไร? ลายศรีภูมิ คือ ลวดลาย ที่เกิดขึ้นจากจินตนาการของช่างศิลป์ ของชาวเมืองสุวรรณภูมิ ที่มีรากฐานมาจากศิลปะแบบล้านช้าง และล้านนา ที่เป็นภูมิปัญญาสืบทอดมาก่อนการอพยพมา จาก นครเวียงจันทร์ สู่ นครจำปาสัก มายังเมืองท่งศรีภูมิ และต่อมา ใช้ชื่อว่า "เมืองสุวรรณภูมิ แต่กลุ่มช่างศิลป์ ทั้งในเมืองศรีภูมิ และนอกเมืองรวมทั้งเมืองอื่นๆในแถบลุ่มน้ำชี และลุ่มน้ำมูล ต่างเรียกว่า ลวดลายในลักษณะนี้ ว่า "ลายศรีภูมิ" เพราะเกิดจากพัฒนาการโดยช่างศิลป์ ที่สืบต่อกันมาและมีครูผู้ถ่ายทอดเป็น ชาวเมืองศรีภูมิ (สุวรรณภูมิ) เป็นหลัก เทคนิคการใช้ - "ลายศรีภูมิ" จะเป็นการ ทำ "ลวดลาย" บนกระดาษ ด้วยเทคนิค "กรรไกร" เรียกว่า "ลายกรรไกรตัด" เท่านั้น ( paper cutting scissors ) ทั้งนี้ เทคนิคกรรไกรตัดกระดาษ มิได้มีเพียงแค่แถบวัฒนธรรมล้านนา หรือล้านช้างเท่านั้น ในวัฒนธรรมจีน และญี่ปุ่น มีเทคนิคนี้ด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะ "Chinese paper cutting scissor" หรือ การตัดกระดาษแบบจีนนั้น ได้รับการขึ้นทะเบียน เป็น "มรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ของ UNESCO ด้วย" ลักษณะลวดลาย จุดเด่น - "ลายศรีภูมิ" มีลักษณะเด่นเฉพาะคือ เทคนิคการตัดลายบนกระดาษ จะทำให้เกิดเส้นลวดลายที่อ่อนช้อย ตามจินตนาการของช่างศิลป์ โดยลายไม่ขาดออกจากกัน และเป็นการตัดสด โดยไม่มีการร่างแนวเส้นไว้ก่อน ดังนั้นช่างที่มีความชำนาญ จะสามารถุตัดกระดาษ และคลี่ออกมาเป็นลวดลายได้ ในเวลา 1-5 นาที ต่อแผ่น ขึ้นอยู่กับประเภทของลวดลายและขนาดกระดาษที่ใช้ ลายศรีภูมิ มีลวดลายแบบเดียวหรือไม่ - "ลายศรีภูมิ" ไมได้มีลวดลายแบบเดียว หรือ ดูมองจนคล้ายกันจนแทบแยกไม่ออก เข้าใจว่ามีแบบเดียว แท้ที่จริง "ลายศรีภูมิ" มีพัฒนาการ ตามสกุลช่างต่างๆ ในการประดิษฐ และพัฒนาการปลีกย่อย จากสกุลช่างเมืองสุวรรณภูมิ (ศรีภูมิ) โดยเฉพาะ จากหลักฐาน ที่มีการบันทึก การนำ ลายศรีภูมิ มาใช้ประโยชน์ในการ "เอ้"(ประดับ) บั้งไฟ ของชาวเมืองศรีภูมิ นั้น คือ ลวดลายของคุณพ่อสมัยลี สร้อยศิลา ชาวคุ้มกลาง ในตัวเมืองสุวรรณภูมิ ราว พ.ศ. 2460 - 2480 และต่อมามีการพัฒนาลวดลายเอ้บั้งไฟ แบบ "ศรีภูมิ" เกิดขึ้นมามีหลายช่าง ทั่วเมืองสุวรรณภูมิ อาทิ อ.เสถียร สายเชื้อ, หลวงพ่อแพง และนายช่างอื่นกว่า 10 ท่านที่เป็นบรมครู (ปัจจุบันเสียชีวิตหมดแล้ว) ต่อมา ราวปี พ.ศ. 2511 - 2513 นายช่างครูบั้งไฟเอ้เมืองสุวรรณภูมิ ได้ตกลง จัดทำมาตรฐาน คุณลักษณะขององค์ประกอบ "บั้งไฟลายศรีภูมิ" ขึ้น ว่า ต้องมีองค์ประกอบ 8 ประการ จึงจะสามารถทำการประกวดแข่งขันกันได้ ส่วนลวดลาย มีการพัฒนาให้สวยงามมากขึ้น เมืองสุวรรณภูมิ หรือ "ศรีภูมิ" จึงเป็น เมืองแรก ของประเทศไทย ที่มีการกำหนดลักษณะมาตรฐานบั้งไฟเอ้ แบบฉบับที่สืบเนื่องมาจากวัฒนธรรมล้านช้าง เรียกขานว่า "บั้งไฟลายศรีภูมิ" ปัจจุบัน มีนายช่างสืบทอดลวดลายหรือไม่ - เมืองสุวรรณภูมิ มีนายช่าง ที่สืบทอดการตัดลายบั้งไฟอย่างต่อเนื่อง โดยนายช่างที่อายุมากที่สุดและเป็นบรมครูในการตัดลายเอ้บั้งไฟและการทำ หัวพระยานาค ที่งดงามยิ่งระดับประเทศ นั้น คือ คุณพ่อเลียบ แจ้งสนาม (อายุ 74 ปี) และมีนายช่างอื่นๆ ที่มีอายุระหว่าง 60 - 70 ปี อยู่จำนวนหนึ่ง และนายช่างรุ่นกลาง ที่มีชื่อเสียง ได้แก่ คุณพ่อนิวัฒน์ แปลกสินธ์ และนายอภิเดช กลางคาร รวมทั้ง ทายาทของพ่อเลียบ แจ้งสนาม, และ นายช่างไพฑูรย์ สมภูงา และนอกจากนี้ เทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ และเครือข่ายวัฒนธรรมเมืองสุวรรณภูมิ ยังได้ถ่ายทอดเทคนิคการทำบั้งไฟเอ้ลายศรีภูมิ ให้แก่นักเรียน เยาวชน และประชาชนทั่วไป จึงอาจเรียกได้ว่า "ลายศรีภูมิ คือลายเอ้บั้งไฟที่ยังมีลมหายใจ" สืบเนื่องมากกว่า 300 ปี ลักษณะ 8 ประการ ของบั้งไฟเอ้ เมืองศรีภูมิ "บั้งไฟลายศรีภูมิ" เป็นอย่างไร ติดตามเนื้อหาตอนต่อไปครับผม เครดิตภาพ - บั้งไฟลายศรีภูมิ ฝีมือ คุณพ่อนิวัฒน์ แปลกสินธุ์ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 3 ตำบลสระคู อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และเป็นบั้งไฟของคณะชุมชนดอนเจ้าบ้าน #บุญบั้งไฟลายศรีภูมิ #บุญบั้งไฟสุวรรณภูมิ #ขบวนแห่บุญบั้งไฟ #เซิ้งบั้งไฟ #บุญบั้งไฟ #บั้งไฟอีสาน #บั้งไฟเอ้ #บั้งไฟสวยงาม #บุญเดือนหก