ΕΟΡΤΕΣ ΣΟΥΛΙΟΥ 2026. Ο συγγραφ. Νίκος Ασημακόπουλος εκφωνεί στ. 24 Μαΐου τον πανηγυρικό της ημέρας.

Οι Σουλιώτες ήταν πάντα αδούλωτοι και ελεύθεροι. Από το 1721 έως το 1803 κατανίκησαν όλες τις στρατιές των Τουρκαλβανών πασάδων που τους επιτέθηκαν με σκοπό να τους εξοντώσουν. Ακόμη και ο Αλή πασάς που εξεστράτευσε τρεις φορές εναντίον τους, ποτέ δεν κατάφερε να τους νικήσει. Μόνο η πείνα τούς κατέβαλε. Το Δεκέμβριο του 1803 αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν και να καταφύγουν στην Κέρκυρα, αφού προηγουμένως πλήρωσαν βαρύ τίμημα σε αίμα τόσο στο Ζάλογγο όσο και στη Μονή του Σέλτσου λόγω της παρασπονδίας του δόλιου Αλή πασά. Ιδιαίτερα στο Ζάλογγο, κατά την διάρκεια των ημερήσιων συγκρούσεων, 63 Σουλιώτισες που είχαν περικυκλωθεί από τους Τουρκαλβανούς του Αλή πασά, προτίμησαν τον θάνατο από τη σκλαβιά και την ατίμωση. Έτσι, άρχισαν να χορεύουν, πιασμένες χέρι χέρι και μετά έπεφταν μία μία στον γκρεμό μαζί με τα παιδιά τους. Το ηρωικό παράδειγμά τους και η αυτοθυσία τους συγκίνησαν ολόκληρη την ανθρωπότητα και έγιναν παγκόσμιος θρύλος. Στην ιερά Μονή του Σέλτσου, στις 21 Απριλίου του 1804, λόγω της προδοσίας του Γιώργη Κίργιου, από τους 1148 Σουλιώτες, αποκεφαλίστηκαν πάνω από χίλιοι, ένώ ο Κίτσος Μπότσαρης μαζί με τον δεκατετράχρονο γιο του, Μάρκο, τη δωδεκάχρονη κόρη του, Μάρω και λίγους ακόμη από τη φάρα του, κρύφτηκαν για πέντε μέρες σε μια σπηλιά με τη βοήθεια των Αντωνακαίων και των Κοσσυβακαίων και ήταν οι μόνοι που γλύτωσαν και κατάφεραν να φτάσουν στην Κέρκυρα. Τον Μάιο του 1820, ο σουλτάνος αποκήρυξε τον Αλή πασά και έστειλε πολυάριθμα στρατεύματα με αρχιστράτηγο τον Ισμαήλ Πασόμπεη να τον πολιορκήσει στο κάστρο των Ιωαννίνων. Οι Σουλιώτες που ζούσαν στην Κέρκυρα από το 1803, συμφώνησαν με τον Ισμαήλ Πασόμπεη να έλθουν και να πολεμήσουν στο πλευρό του με αντάλλαγμα την επανεγκατάστασή τους στο Σούλι. Εκείνος όμως, παρασυρμένος από τους αγάδες και τους μπέηδες της Τσαμουριάς, πολύ σύντομα αθέτησε την υπόσχεσή του και μυστικά σχεδίαζε να τους εξοντώσει. Όταν οι Σουλιώτες το έμαθαν, συμμάχησαν, στις 4 Δεκεμβρίου του 1820, με τον Αλή πασά και στράφηκαν εναντίον των σουλτανικών στρατευμάτων. Έτσι, κατά τη διάρκεια του ίδιου μήνα, κατανίκησαν τη στρατιά των Τσάμηδων στα βουνά του Σουλίου και τη στρατιά του Σελήμ πασά και Μπαλτατσή πασά στα Πέντε Πηγάδια. Τα γεγονότα αυτά εξόργισαν σε τέτοιο βαθμό τον σουλτάνο, ώστε αντικατέστησε τον αρχιστράτηγο Πασόμπεη με τον Χουρσίτ πασά, τον οποίον, από τον Νοέμβριο του 1820, είχε διορίσει στην Τρίπολη Διοικητή της Πελοποννήσου. Η απομάκρυνση όμως του Χουρσίτ και της στρατιάς του από την Πελοπόννησο έπαιξε καταλυτικό ρόλο στο επιτυχημένο ξεκίνημα της Ελληνικής Επανάστασης. Παράλληλα, οι νίκες αυτές ισχυροποίησαν και τον Αλή πασά, ο οποίος, κατά τον Δεκέμβριο του 1820, βρισκόταν σε δεινή θέση εξ αιτίας της αποσκίρτησης προς το σουλτανικό στρατόπεδο των σημαντικότερων αγάδων και μπέηδών του, ενώ ανέβασαν και το ηθικό των υπολοίπων που του είχαν απομείνει. Στη συνέχεια, οι Σουλιώτες, σε όλες τις μάχες που έδωσαν με τα σουλτανικά στρατεύματα στα διάφορα μέρη της Ηπείρου, ήσαν πάντα νικητές. Έτσι, δυναμωμένος ο Αλή πασάς από τις συνεχόμενες νίκες των Σουλιωτών, κατάφερε να αντέξει ακόμη για δώδεκα μήνες, καθηλώνοντας την τουρκική στρατιά στα Γιάννενα την κρισιμότερη χρονική περίοδο που, τόσο στην Πελοπόννησο όσο και στη Στερεά Ελλάδα, δινόταν ο υπέρ πάντων αγών για την εδραίωση της Ελληνικής Επανάστασης. Αλλά και μετά την καρατόμηση του Αλή πασά, στις 24 Γενάρη του 1822, τη στιγμή που όλοι περίμεναν ότι ο Χουρσίτ θα εξεστράτευε κατά της Πελοποννήσου, αυτός παρασυρμένος και πάλι από τoυς αγάδες και τους μπέηδες της Τσαμουριάς, συμφώνησε μαζί τους και αποφάσισε να πολιορκήσει το Σούλι και να εξολοθρεύσει όλους τους Σουλιώτες. Έτσι, στους πιο κρίσιμους μήνες του δεύτερου χρόνου της Ελληνικής Επανάστασης, οι Σουλιώτες έγραψαν τις μεγαλύτερες σελίδες δόξας της ιστορία τους, διότι κατανίκησαν τα πολυάριθμα τουρκαλβανικά στρατεύματα του Χουρσίτ πασά σε όλες τις μάχες γύρω από το Σούλι. Οι μάχες αυτές έγιναν από τις 16 Μαΐου έως στις 2 Ιουνίου του 1822, δηλαδή έναν περίπου μήνα πριν από την κάθοδο της στρατιάς του Δράμαλη στην Πελοπόννησο. Στις δύο του Σεπτέμβρη του 1822, οι Σουλιώτες, εξ αιτίας της πείνας και του λοιμού που μάστιζε το στρατόπεδό τους, αναγκάστηκαν να συνθηκολογίσουν και να μεταφερθούν, με πλοία που ναύλωσαν οι Τούρκοι, στην Κεφαλονιά χωρίς να έχουν ηττηθεί σε καμία μάχη. Αργότερα όμως επέστρεψαν από τα Επτάνησα και από το 1823 έως το 1829 έλαβαν μέρος σε όλες τις κρίσιμες μάχες της Ρούμελης και της Αττικής και λόγω της απαράμιλλης ανδρείας τους, ήταν εκείνοι που έγερναν την πλάστιγγα της νίκης υπέρ των Ελλήνων. Το τίμημα σε αίμα, που πλήρωσαν οι Σουλιώτες για την ελευθερία της Ελλάδας, ήταν τεράστιο. Στο τέλος της Επανάστασης, οι μάχιμοι που είχαν απομείνει ζωντανοί δεν ξεπερνούσαν τους διακόσιους. Aς σκύβουν ευλαβικά oι επερχόμενες γενιές και ας αποτίουν τον πρέποντα φόρο τιμής στη μνήμη τους. Νικόλαος Ασημακόπουλος Πολιτικός επιστήμων, ιστορικός ερευνητής, διευθυντής εκδοτικού οίκου «Βεργίνα».