پدیدار شناسی هگل ( جلسه نهم بخش اول )

پِطروس (یا پِتر)، یکی از حواریون عیسی مسیح، در زبان یونانی و رومی به معنای «سنگ» یا «صخره» است. همین واژه در زبان فرانسه به صورت Pierre (پیر) به کار می‌رود که هم نام یک شخص است و هم معنای «سنگ» را در خود دارد. بر اساس روایت انجیل، عیسی به پطرس می‌گوید: «تو صخره‌ای، و کلیسای خود را بر این صخره بنا خواهم کرد.» اما منظور از کلیسا در این عبارت، ساختمان یا معبد نیست، بلکه جامعه مؤمنان و نهادی است که مسیح در آن حضور و تجلی پیدا می‌کند و پیروان خود را گرد هم می‌آورد. بنابراین، کلیسا در معنای نخستین خود، یک امت و اجتماع دینی است، نه صرفاً یک بنای مذهبی. در سنت مسیحی، پطرس بنیان‌گذار کلیسا شناخته می‌شود و پاپ‌های واتیکان نیز جانشینان او به شمار می‌روند. از این دیدگاه، تداوم شریعت و هدایت کلیسا از طریق جانشینی پطرس و همچنین حضور دائمی روح‌القدس در میان امت مسیحی امکان‌پذیر می‌شود. باور بر این است که روح‌القدس همواره در کنار جامعه مؤمنان حضور دارد تا آنان را از خطا بازدارد و فهم درست کتاب مقدس را برایشان آشکار سازد. این «آشکار شدن» همان مفهومی است که در الهیات مسیحی با واژه Revelation شناخته می‌شود. هرچند این واژه معمولاً به «وحی» ترجمه می‌شود، اما معنای دقیق‌تر آن تجلی یا آشکار شدن حقیقت الهی است؛ فرآیندی که از نگاه مسیحیت تا زمان بازگشت دوباره عیسی مسیح ادامه خواهد داشت. شناخت این مبانی الهیاتی برای فهم فلسفه هگل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بخش مهمی از مفاهیم پدیدارشناسی روح بر همین سنت مسیحی استوار است. هگل معتقد است که با ظهور عیسی مسیح، نوعی وحدت بی‌واسطه میان خدا و انسان در وجود مسیح تحقق یافت. اما با مرگ، رستاخیز و عروج او، این وحدت وارد مرحله‌ای تازه شد و تاریخ مسیحیت آغاز گردید. بر همین اساس، هگل برای مسیحیت سه مرحله یا سه وجه اساسی در نظر می‌گیرد که بدون شناخت آن‌ها، بسیاری از مفاهیم فلسفه او قابل فهم نخواهند بود. نخستین مرحله، ملکوت پدر است. در این مرحله، محور اصلی خداوندِ پدر است و انسان در برابر عظمت او هیچ استقلالی از خود ندارد. در این برداشت، انسان می‌کوشد اراده و وجود خود را در برابر خداوند نفی کند و به نوعی در او فانی شود؛ یعنی همه حقیقت و معنا را تنها در خداوند بجوید. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- دکتر جواد طباطبایی (۱۴ دسامبر ۱۹۴۵–۲۸ فوریه ۲۰۲۳) ( ۲۳ آذر ۱۳۲۴ - ۹ اسفند ۱۴۰۱ ) استاد و پژوهشگر برجسته فلسفه سیاسی در دانشگاه تهران بود . او پس از دریافت دکترای فلسفه سیاسی خود از دانشگاه سوربن فرانسه ، با تدریس در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و سپس معاونت دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، فعالیت خود را در ایران آغاز کرد . طباطبایی با بیش از ۱۵ جلد کتاب و صدها ساعت درسگفتار و صدها مصاحبه و مقاله از پرکارترین پژوهشگران و مدرسان اندیشه سیاسی در ایران است . وی در آثار خود نظریات «زوال اندیشه سیاسی در ایران» « انحطاط اندیشه سیاسی در ایران » « تصلب سنت قدمائی » « امتناع اندیشه در ایران » « شرایط امتناع و شرایط امکان » « نظریه ایرانشهری که ناتمام ماند » را مطرح نمود؛ وی به بررسی علل عقب‌ماندگی تمدنی سیاسی و فکری در ایران پرداخت . آثار او مانند مجموعه کتابهای « جدال قدیم و جدید» و « تاملی درباره ایران» و « این خلدون و علوم اجتماعی » تأثیر زیادی بر مباحث مدرنیته در ایران داشتند . طباطبایی اصلی‌ترین متفکر سیاسی معاصر ایران، به‌ویژه در زمینه فلسفه سیاسی و فلسفه مدرنیته است. #دکتر_طباطبایی #جواد_طباطبایی #هگل #پدیدار_شناسی_هگل