De verborgen gevolgen van het werk bij de brandweer | Zembla (2024)

*Dit is een onderzoek uit 2024. We brengen dit onderzoek opnieuw onder de aandacht. In Nederland rukt de brandweer honderden keren per dag uit. Dat zijn niet alleen branden, maar ook verkeersongevallen, verdrinkingen, suïcides en reanimaties. De bijna dagelijkse confrontatie met ernstig letsel en de dood kan grote gevolgen hebben voor brandweermensen. Zembla onderzoekt hoe vaak posttraumatische stressstoornis (PTSS) voorkomt binnen de brandweer en wat er gebeurt wanneer hulpverleners zelf hulp nodig hebben. Al in 2015 beloofde de Nederlandse brandweertop onderzoek te doen naar de omvang van PTSS en de ondersteuning van getraumatiseerde brandweermensen te verbeteren. Uit onderzoek van Zembla in 2024 blijkt dat de brandweer nog altijd beperkt zicht heeft op de omvang en ernst van het probleem. Waar PTSS bij de politie en Defensie al langere tijd wordt erkend als beroepsziekte, is dat bij de brandweer niet het geval. Zembla sprak in 2024 met brandweermensen, onderzoekers, advocaten, vakbonden en leidinggevenden binnen de brandweer. Brandweerlieden vertellen dat zij vaak zelf op zoek moeten naar psychologische hulp en soms terechtkomen in langdurige juridische procedures. Ook kunnen medewerkers die uitvallen door PTSS te maken krijgen met inkomensverlies. Tijs van Lieshout, directeur van de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland en voorzitter van de landelijke raad van brandweercommandanten, zegt tegenover Zembla dat getraumatiseerde brandweermensen al jarenlang onvoldoende hulp krijgen. Volgens officiële cijfers gaat het om een beperkt aantal PTSS-diagnoses binnen de brandweer. Maar internationale onderzoeken wijzen op aanzienlijk hogere aantallen. Onderzoeker Miriam Lommen van de Rijksuniversiteit Groningen schat op basis van internationale studies dat mogelijk ongeveer 1.500 Nederlandse brandweermensen kampen met PTSS-klachten. Toch blijkt uit een rondgang van Zembla dat de meeste veiligheidsregio’s geen actueel overzicht hebben van het aantal brandweermensen met PTSS. De video laat ook zien hoe het werk van de brandweer in de afgelopen jaren veranderde. Sinds 2006 voert de brandweer steeds vaker reanimaties uit omdat zij vaak sneller ter plaatse is dan de ambulance. Alleen in Amsterdam en Rotterdam verrichtte de brandweer vorig jaar al ongeveer 2.000 reanimaties. Bij een groot deel daarvan overlijdt het slachtoffer. Brandweermensen vertellen over de impact van deze ervaringen, waaronder reanimaties van baby’s en jonge kinderen. Daarnaast onderzoekt Zembla welke ondersteuning beschikbaar is voor brandweermensen met psychische klachten. Door het ontbreken van landelijk beleid verschillen de regelingen per veiligheidsregio. Slechts enkele regio’s hebben financiële voorzieningen voor medewerkers met PTSS en alleen Rotterdam-Rijnmond heeft een psycholoog in dienst. Ook kijkt Zembla naar het landelijke Steunpunt Brandweer, dat werd opgericht om brandweermensen en hun familieleden te ondersteunen, maar waarvoor tegenwoordig nog slechts drie veiligheidsregio’s zijn aangesloten. De directeuren van de veiligheidsregio’s Amsterdam-Amstelland en Rotterdam-Rijnmond erkennen tegenover Zembla dat de nazorg voor brandweermensen jarenlang tekort is geschoten. Zij pleiten voor landelijke erkenning van PTSS als beroepsziekte. Of die erkenning er komt, is nog onduidelijk. Zembla onderzoekt wat dit betekent voor brandweermensen die tijdens hun werk psychische schade oplopen en welke verantwoordelijkheid de brandweer heeft voor hun zorg en ondersteuning. Samenstelling en regie: Erwin Otten Research: Suzan Borst, Josephine Mensink en Jan Salden Eindredactie: Roelof Bosma Luister onze onderzoeksverhalen in onze podcast: Spotify podcast: https://spoti.fi/2UBbCQ6 Apple podcast: https://apple.co/3wVX4ZA Volg ons ook hier: Instagram:   / zembla_bnnvara   Facebook:   / zembla.tv   Twitter:   / zembla   Bluesky: https://bsky.app/profile/zembla-bnnva... LinkedIn:   / zembla-bnnvara   TikTok:   / zembla_bnnvara