IDROK VA XAYOL

Idrok — bu sezgi organlari orqali kelayotgan ma'lumotlarni miyaning yaxlit va mazmunli obraz sifatida aks ettirish jarayonidir. Oddiy qilib aytganda: Sezgi alohida xususiyatlarni qabul qiladi. Idrok esa ularni birlashtirib, butun obyektni tanitadi. Misol: Oldingizda olma turibdi. Ko‘z uning rangini ko‘radi. Qo‘l uning silliqligini sezadi. Burun hidini sezadi. Miya esa bularni birlashtirib: "Bu olma" degan yaxlit obraz hosil qiladi. Bu — idrok. Idrokning xususiyatlari Predmetlilik — obyektni yaxlit holda qabul qilish. Yaxlitlik — qismlarni emas, butunni ko‘rish. Konstantlik — obyektning ayrim xususiyatlari o‘zgarsa ham uni tanish. Ma'nolilik — qabul qilinayotgan narsaga ma'no berish. Misol Uzoqdagi tanishingizni aniq ko‘rmasangiz ham yurishi va qomatidan tanib olasiz. Bu idrokning konstantlik xususiyatidir. Xayol (Imagination) Xayol — bu avvalgi tajribalar asosida ongda yangi obrazlar yaratish psixik jarayonidir. Xayol mavjud tajribadan foydalanadi, lekin uni yangi shaklda qayta tuzadi. Misol Siz hech qachon qanotli otni ko‘rmagansiz. Lekin: Ot obrazi, Qanot obrazi birlashtirilib, "qanotli ot" tasavvur qilinadi. Bu — xayol mahsuli. Xayolning turlari 1. Qayta yaratuvchi xayol Tavsif asosida obraz yaratish. Masalan: Roman o‘qiyotib qahramonni tasavvur qilish. 2. Ijodiy xayol Mutlaqo yangi obraz yoki g‘oya yaratish. Masalan: Yangi ilmiy nazariya, she'r, loyiha yoki ixtiro yaratish. Xayolning vazifalari Kelajakni rejalashtirish; Muammolarni hal qilish; Ijodkorlikni rivojlantirish; Maqsadlarni oldindan tasavvur qilish.