Εξ Αφορμής: Ζακ Υβ Κουστώ: Ο πρώτος που μας έδειξε τον μαγικό βυθό της θάλασσας

Στις 25 Ιουνίου του 1997 ο βυθός έχασε τον πρώτο του συστηματικό ερευνητή, η θάλασσα τον μεγάλο της εραστή και εμείς τον άνθρωπο που μέσα από τα δικά του μάτια πρωτοείδαμε τα μαγικά μυστικά που έκρυβαν οι ωκεανοί και οι θάλασσες: αλλόκοτα πολύχρωμα όντα, αρχαία ναυάγια, μεγάλα βάθη, ατέλειωτο μπλε, ένας άλλος μυστικός ανεξερεύνητος κόσμος. Ο Ζακ Υβ Κουστώ γεννήθηκε σε ένα χωριό της νοτιοδυτικής Γαλλίας, κοντά στο Μπορντό το 1910. Έμαθε από 4 χρονών να κολυμπάει και μάλλον από τότε μέχρι και το τέλος, δεν ξαναβγήκε ποτέ από τη θάλασσα. «Αν θες να μελετήσεις τα ψάρια, πρέπει κι εσύ ο ίδιος να γίνεις ψάρι», έλεγε και αφιέρωσε τη ζωή του στη εξερεύνηση της θάλασσας. Ο Γάλλος ωκεανογράφος, εξερευνητής, συγγραφέας, φωτογράφος και κινηματογραφιστής ήταν εκείνος που έφτιαξε τον κατάλληλο εξοπλισμό ώστε να μπορεί να κολυμπάει στα βάθη, να εξερευνά, να μαθαίνει και να μας παίρνει μαζί του εκεί στον βυθό, σε μέρη που οι περισσότεροι από μας, δεν θα πηγαίναμε αλλιώς ποτέ. Δεν είναι ευρέως γνωστό, όμως ο Ζακ Υβ Κουστώ είναι αυτός που κατασκεύασε την πρώτη μάσκα καταδύσεων το 1936, όταν ήταν μόλις 26 χρονών. Μετά, ο Ζακ Υβ Κουστώ έπρεπε να φτιάξει και μια στολή που να κρατάει ζεστό το σώμα του δύτη. Επίσης, έπρεπε να φροντίσει και για την παροχή οξυγόνου, ώστε βουτώντας να παραμένει στον βυθό όσο το δυνατόν περισσότερο. Η ανάγκη να καταγράφει όσα έβλεπε στο βυθό, τον οδήγησε στην ενεργό συμμετοχή του στην κατασκευή της πρώτης αδιάβροχης κάμερας και της πρώτης ταινίας που γυρίστηκε το 1943 κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Μ’ αυτά και μ’ αυτά, έχουμε φτάσει στο 1950 και ήδη ο Ζακ Υβ Κουστώ πρωτοπορεί σε όλα αυτά που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα στον καταδυτικό εξοπλισμό. Ο Ζακ Υβ Κουστώ βρέθηκε φυσικά και στο Αιγαίο το 1975 και μέχρι το 1977 εξερεύνησε το βυθό ανάμεσα σε Κρήτη και Σαντορίνη, ανακαλύπτοντας πολλά αρχαία και ρωμαϊκά ναυάγια. Πραγματοποίησε επίσης έρευνες στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων και ανέλκυσε σημαντικά ευρήματα, βοηθώντας έτσι τους αρχαιολόγους. Ήταν επίσης εκείνος που ανακάλυψε στην Τζια τον βυθισμένο από τους Γερμανούς «Βρετανικό», το αδελφό πλοίο του «Τιτανικού» που στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο ήταν πλωτό νοσοκομείο. Ο μικρότερος γιος του διάσημου ωκεανογράφου, ο Πιερ Υβ Κουστώ, εκπαιδευτής δυτών και ακτιβιστής για τη διάσωση των θαλασσών, το 2018 σε συνέντευξή του στην Καθημερινή έλεγε: «Επιτρέποντας τις εξορύξεις, κάνετε το πρόβλημά σας βαθύτερο, αντί να βρείτε λύσεις, δημιουργείτε νέα προβλήματα. Οι εξορύξεις θα σκοτώσουν τα θηλαστικά των ελληνικών θαλασσών από την ηχητική ρύπανση. Κι ας μη μιλήσουμε για το τι θα συμβεί στο περιβάλλον και στην οικονομία της χώρας στην περίπτωση διαρροής στη θάλασσα». Αυτά έλεγε ο Πιερ Υβ Κουστώ, ο γιος του Ζακ Υβ Κουστώ που για 87 χρόνια κολύμπησε στις θάλασσες και στους ωκεανούς της γης, κατέγραψε εικόνες μοναδικές, έζησε εμπειρίες πρωτόγνωρες και άνοιξε νέους δρόμους υποβρύχιας εξερεύνησης. Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ειρήνη Λαλάκη