Opactwo Cystersów w Szczyrzycu

Zachęcam do subskrypcji mojego kanału:    / @jacekpawowicz1970   Jeśli chcesz postawić mi wirtualną kawę i docenić moją pracę to kliknij na link: https://buycoffee.to/jacekpawlowicz Bardzo DZIĘKUJĘ! Szczyrzyc – wieś położona na pograniczu Beskidu Wyspowego i Pogórza Wielickiego, w dolinie rzeki Stradomki, u podnóża góry Ciecień, w woj. małopolskim (w diecezji tarnowskiej), w powiecie limanowskim, gminie Jodłownik, około 40 km na południowy-wschód od centrum Krakowa. Historia sanktuarium Matki Bożej Szczyrzyckiej jest ściśle związana z dziejami średniowiecznego opactwa cystersów w Szczyrzycu. Zakonników sprowadził do Małopolski wojewoda krakowski Teodor Gryfita zwany Cedro (zm. ok. 1238), który po uzyskaniu stosownego zezwolenia od biskupa krakowskiego Wisława przekazał w 1234 r. cystersom ziemię w Ludźmierzu. Mnisi przybyli do Ludźmierza z Jędrzejowa (rodowej fundacji Gryfitów) i rozpoczęli na Podhalu szerzenie wiary chrześcijańskiej. Ze względu jednak na surowy klimat oraz ciągłe napady zbójeckie, już w 1245 roku przenieśli się do Szczyrzyca. Duchowość cystersów nacechowana jest czcią dla Męki Chrystusa i troską o chwałę Matki Bożej, zgodnie ze wskazówkami ich duchowego mistrza, św. Bernarda z Clairvaux. Św. Bernard w swoich pismach poświęcał wiele uwagi tajemnicom życia Zbawiciela i Maryi oraz Jego Męki, dzięki czemu nabożeństwo do Matki Bożej oraz Jezusa Ukrzyżowanego przyjęło nowy charakter. Dlatego też cystersi w swych kościołach szczególnym kultem otaczali wizerunki Najświętszej Maryi Panny i Chrystusa przybitego do krzyża. Wśród klasztorów cysterskich w Małopolsce, największą sławą od wieków cieszył się krucyfiks w opactwie w podkrakowskiej Mogile oraz obraz Matki Bożej w opactwie w Szczyrzycu. Zakon cystersów, znany był w średniowiecznej Europie z nowoczesnych metod uprawy ziemi, hodowli zwierząt oraz z akcji osadniczych. Biali Bracia (nazywani tak od koloru habitu) karczowali lasy, zasiedlali puste dotąd tereny, uczyli osadników rzemiosła i pracy na roli, zakładali kuźnie wodne, stawy rybne oraz budowali młyny i browary. W swych klasztorach budowanych w dolinach, w sąsiedztwie rozlewisk, krzewili kulturę, naukę i medycynę. Takie też działania podjęli cystersi w dolinie Stradomki, u stóp Ciecienia. W Szczyrzycu zbudowali kościół i klasztor, którego fundatorem był Teodor Gryfita. Dzięki pracy zakonników, po stu latach osada Szczyrzyc zostaje powiatem obejmującym swoją administracją 33 wsie i miasto Nowy Targ. Dobrodziejem klasztoru był książę Bolesław Wstydliwy, królowie: Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki oraz Władysław Jagiełło. Król Jagiełło nadał klasztornej wsi prawa miejskie. Pomimo, że w kolejnych dziesięcioleciach nie utworzył się w Szczyrzycu znaczący organizm miejski, to jednak ośrodek był od końca XIV wieku do 1792 roku siedzibą powiatu, najpierw sądowego, a następnie ziemskiego. W 1620 r. cystersi rozpoczęli budowę nowego klasztoru i przebudowę świątyni. Prawdopodobnie to w tym okresie sprowadzono do kościoła obraz Matki Bożej, który już opisie kościelnego inwentarza z 1740 r. uznawany był za cudowny. Konsekracji przebudowanej świątyni dokonał w 1642 r. biskup krakowski Tomasz Oborski. W zabudowaniach klasztornych powstała biblioteka klasztorna. Cystersi prowadzili także w Szczyrzycu działalność gospodarczo-przemysłową.