Ο Διγενής τζι' ο Χάροντας: Κυπριακό Ακριτικό - Cypriot Acritic

Τα περισσότερα κυπριακά δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στον Διγενή έχουν θέμα τους το τελευταίο και πιο μεγάλο κατόρθωμα του μεγάλου ήρωα, τη νίκη του πάνω στον Χάροντα, ύστερα από επέμβαση του ίδιου του Θεού. Ενώ ο Διγενής ψυχομαχεί, διηγείται τα κατορθώματά του στα παλικάρια που τρώνε και πίνουν μαζί του. Τα τραγούδια αρχίζουν με την εμφάνιση του μαυροντυμένου Χάροντα στο τραπέζι όπου κάθονται άρχοντες μαζί με τον Διγενή και γλεντούν. Αυτοί καλοδέχονται τον Χάροντα και τον καλούν στο τραπέζι τους. Αυτός όμως απαντά ότι σκοπός της επίσκεψής του δεν είναι το γλέντι: Εν ήρτα 'γιω ο Χάροντας να φα' να πκιώ μιτά σας ... παρά 'ρτα γιω ο Χάροντας τον κάλλιος σας να πάρω. Όταν ο Διγενής αντιλαμβάνεται ότι ο Χάρος θέλει να πάρει τον ίδιο, τον προκαλεί σε πάλη με τη συμφωνία αν νικήσει ο Διγενής να του χαρίσει τη ζωή. Μετά τη συμφωνία προχωρούν, πιασμένοι χέρι - χέρι, προς την παλαίστρα: Σ'ερκές, σ'ερκές επκιάσασιν τζαι στην παλιώστραν πάσιν. Τζαι τζ' ειν εν' που παλιώννασιν τρεις νύκτες τρεις ημέρες τζ' ει πόπκιαννεν ο Χάροντας τα γαίματα πιτούσαν τζ' ει πόπκιαννεν ο Διενής τα κόκκαλα ελειούσαν. Όταν το Χάρος αντιλαμβάνεται πως θα νικηθεί δοκιμάζει να ξεγελάσει τον Διγενή, αλλά στο τέλος χάνει την πάλη, καταφεύγει στον Θεό, παίρνει μορφή αετού ή την θεότην και κατορθώνει να ρίξει τον Διγενή στο κρεβάτι. Ενώ ο Διγενής ψυχομαχεί, έρχονται τα παλικάρια να τον δουν. Τους στρώνει τραπέζι και, ενώ τρώνε και πίνουν, τους διηγείται τα κατορθώματά του: Στα έρημα τα άγρια μέρη της Αραπκιάς κυνήγησε μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα και σκότωσε εκατοντάδες δράκοντες και λιοντάρια μια τεράστια κουφή (= φαρμαρκερή οχιά) «με πέντε τζ' εφαλάες» και τον υπερφυσικό, κοσμικών διαστάσεων, Σαρακηνό. Συνήθως τα τραγούδια τελειώνουν με την περιγραφή του Σαρακηνού την ώρα που πεθαίνει και δεν γίνεται αναφορά στον θάνατο του Διγενή. Τραγουδούν: Κύπρος Πατσαλίδης, Κούλης Θεοδώρου, Χορωδία