Kaszubi uratowali stu więźniów Stutthofu | Wieś Sprawiedliwych. Świadkowie | reż. Andrzej Dudziński

Pomieczyno, Kaszuby, noc 1–2 lutego 1945. Kaszubi ratują ok. 100 więźniów KL Stutthof. -20°C. Hitlerowcy chronią się przed mrozem. Więźniowie uciekają. Film dokumentalny, 46'31" | English subtitles Reżyseria / Director: Andrzej Dudziński ───────── Noc z 1 na 2 lutego 1945 roku. Przez Pomieczyno przechodzi Marsz Śmierci z KL Stutthof. Niemcy zamykają około tysiąca wycieńczonych więźniów w wiejskim kościele. Mróz sięga -20°C. Strażnicy odchodzą się ogrzać — zostaje tylko jeden, krąży wokół budynku... Tamtej nocy uciekło z kościoła około 100 więźniów. Jedni z pomocą mieszkańców, inni sami — w ciemność, w mróz, byle przed siebie. Część ukrywała się potem w okolicznych gospodarstwach aż do wkroczenia Armii Czerwonej. Pomagała nie jedna osoba — pomagała cała wieś. Jedną z uratowanych była Lusia Shimmel, polska Żydówka z Wilna. Po wojnie wyemigrowała do Izraela i złożyła wniosek do Yad Vashem o przyznanie medalu "Sprawiedliwego wśród Narodów Świata" dla swojej wybawicielki — Kaszubki Moniki Szwertfeger. Medal został przyznany. Gdy konsul Izraela przyjechała do Pomieczyna, aby go wręczyć — Monika już nie żyła. Dopiero wtedy sąsiedzi dowiedzieli się, czego dokonała. Ale ona była tylko jedną z wielu, którzy ratowali udręczonych niewolników. W filmie głos zabiera prof. dr hab. Cezary Obracht-Prądzyński — sześć lat przed głośną wystawą „Nasi chłopcy. Losy Kaszubów powołanych do armii niemieckiej w czasie II wojny światowej”. Jego wypowiedź o specyfice losów Kaszubów podczas w tym okresie brzmią jak zapowiedź późniejszej wielkiej debaty. Ważny głos w dyskusji należy też do pisarki Darii Kaszubowskiej. Ten sam odruch — ratowanie bliźniego w beznadziejnym położeniu — obserwujemy wśród Kaszubów po napaści Rosji na Ukrainę w 2022 roku wobec uchodźców z walczącej Ukrainy. Film nie stracił na aktualności. ──────────── 🌍 THE VILLAGE OF THE RIGHTEOUS. WITNESSES Night of February 1–2, 1945. A Death March from the Stutthof concentration camp reaches the Kashubian village of Pomieczyno. Around one thousand exhausted prisoners are locked in the village church. Temperature: -20°C. The guards leave to drink — only one remains outside. That night, around 100 prisoners escaped. Some with the help of villagers, others alone — into the darkness, into the frost, with nowhere to go. Many were sheltered on nearby farms until liberation. It was not one person who helped. It was the whole village. One survivor, Lusia Shimmel from Vilnius, later nominated her rescuer Monika Szwertfeger for the Yad Vashem Righteous Among the Nations medal. The medal was granted — but when the Israeli consul arrived to present it, Monika was already gone. Her neighbours never knew what she had done. But she was only one of many. ──────────────────────────────────────── Film dokumentalny, 46'31" | Napisy angielskie / English subtitles Reżyseria / Director: Andrzej Dudziński Producenci wykonawczy: Tomasz Słomczyński, Michał Malawski Produkcja: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Rok produkcji: 2020 | Pokazy przedpremierowe: grudzień 2019 🏆 Nagrody i pokazy / Awards & screenings: ▸ Wyróżnienie na 9 Zamojskim Festiwalu Filmowym "Spotkania z historią" - Zamość 2021 (dla reżysera Andrzeja Dudzińskiego) ▸ Echoes of Katyn International Film Festival on Totalitarianisms — 2022 ▸ Senior Film Festival — 2022 #Pomieczyno #Kaszuby #Stutthof #MarszŚmierci #DeathMarch #WieśSprawiedliwych #SprawiedliwyWśródNarodówŚwiata #YadVashem #AndrzejDudziński #filmDokumentalny #documentary #RighteousAmongNations