Տոն Սուրբ Աստվածածնի տուփի գյուտի։ Օշականի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց #եկեղեցի տեր Վազգեն #քահանա

Գիւտ տփոյ սրբուհւոյ Աստուածածնի ԱՍՏՎԱԾԱՄՈՐ ՏՈՆԵՐ Աստվածամոր տոների մեջ ժամանակագրական կարգով առաջինն է Սուրբ Կույսի հղացումը Աննայից (դեկտեմբերի 9), ապա՝ նրա ծնունդը (սեպտեմբերի 8) և երեքամյա Ընծայումը Տաճարին (նոյեմբերի 21): Ավետումը, որը տոմարական նկատառումներով առանձնացվել է Աստվածահայտնության տոնախմբական շրջանից, ներկայումս Հայ Եկեղեցում հիշատակվում է ապրիլի 7-ին, իսկ Վերափոխումը՝ օգոստոսի 15-ի մերձակա կիրակի օրը՝ իրեն հաջորդող 8 տոնական օրերի հետ կազմելով իննօրյա տոնախմբական շրջան: Աստվածամորն են նվիրված նաև նրա գոտու և տուփի հայտնաբերման հիշատակները, որոնցից առաջինը տոնվում է Վերափոխման իննօրյակին հաջորդող 1-ին, իսկ երկրորդը՝ Հոգեգալստին հաջորդող 5-րդ կիրակի օրը: Խորեն Պալյան Ս. ՄԱՐԻԱՄ ԱՍՏՎԱԾԱԾԻՆ Հավատո հանգանակում Աստծո Որդու մարդացման հանդեպ մեր հավատը խոստովանելիս ասում ենք. «Ծնվեց կատարելապես սուրբ Կույս Մարիամից՝ Սուրբ Հոգով»: Եկեղեցին սրբուհի Կույս Մարիամին Աստվածամայր է անվանում, որովհետև նա հղիացավ Սուրբ Հոգուց, և նրանից ծնվեց Ինքն Աստված՝ Հոր միածին և փառակից Որդին՝ միավորված մարդկային բնությանը: Եկեղեցու պաշտամունքի մեջ Աստվածամայրը ոչ միայն բոլոր սրբերից, այլև հրեշտակներից էլ բարձր է դասվում: Նրան են նվիրված բազմաթիվ ներբողներ ու շարականներ, նրա բարեխոսությունը հայցելով է սկսվում պատարագի արարողությունը, և բազում աղոթքներ անմիջականորեն ուղղված են նրան՝ որպես Աստվածորդուն ամենամերձ և իր գթառատությամբ մեզ ամենից շուտ անսացող սուրբ անձնավորության: Աստվածամայրը զերծ էր թե՛ մահացու, թե՛ ներելի մեղքերից, իսկ ադամական մեղքից սրբվեց ավետման պահին: Մարիամը ծագումով Դավիթ մարգարեի թագավորական ցեղից էր: Մանուկ հասակից իր բարեպաշտ ծնողների՝ Հովակիմի և Աննայի կողմից նա ընծայվեց Աստծուն և հանձնվեց Երուսաղեմի Տաճար՝ հոգևոր կրթություն ստանալու և տաճարում ծառայելու համար: Այստեղ Մարիամը զբաղվում էր ձեռագործով, Սուրբ Գրքի ընթերցանությամբ և աղոթքով: Նա աչքի էր ընկնում իր բարեպաշտությամբ, մեծագույն խոնարհությամբ ու հեզությամբ: Մարիամն իրեն ամբողջովին հանձնել էր Տիրոջ կամքին: 14 տարեկանում, երբ ծնողներն արդեն չկային, նրան նշանեցին Հովսեփի՝ մի ծեր և բարեպաշտ մարդու հետ, որը փաստորեն դարձավ Մարիամի խնամակալը: Հովսեփը նույնպես սերում էր Դավթի ցեղից: Նրանք բնակվում էին Նազարեթ փոքրիկ քաղաքում: Այստեղ էլ Կույս Մարիամին այցելեց Գաբրիել հրեշտակը՝ նրան բերելով մեծագույն ավետիսը [տե՛ս Ղուկ. 1.26-28], որով էլ սկսվում է մարդկության փրկագործությունը: Այդ պահից Աստվածամայրն իր մեջ ընդունեց Աստծո Միածին Որդուն՝ դառնալով մարդկային ապականված, շնորհազուրկ բնության նորոգության սկիզբը: Աստվածամայրը ողջ կյանքում լի էր բոլոր առաքինություններով: Նա ամբողջ հոգով, ամբողջ մտքով և ամբողջ սրտով սիրում էր Տեր Աստծուն: Իր բացառիկ մեծությունը գիտակցելով հանդերձ՝ նա երբեք չկորցրեց խոնարհությունը և մինչև իր վերափոխումը մնաց Աստծո հնազանդ աղախինը: Սիրելով Աստծուն և իր ծոցում մարդացած Աստվածորդուն՝ նա վառվում էր ողջ մարդկության հանդեպ մեծ սիրով, անդադար աղոթում էր և տառապում աշխարհի համար: Այդ սիրո շնորհիվ նա բարեհոգաբար տարավ իր սրտով անցնող սուրը [տե՛ս Ղուկ. 2.35]՝ Որդու չարչարանքները սգալով առանց ցասման ու նզովքի, սրտում չկորցնելով պայծառ հավատը Նրա հարության և փրկագործության հանդեպ: Տիրոջ խաչելությունից հետո, Նրա իսկ հանձնարարությամբ [տե՛ս Հովհ. 19.26-27], ս. Մարիամը բնակվում էր ս. Հովհաննես առաքյալի մոտ և մշտապես ներկա էր լինում առաքյալների հավաքույթներին: Տիրամայրը նրանց հետ էր թե՛ Քրիստոսի համբարձման, թե՛ հոգեգալստի ժամանակ: Սրբուհու մերձավորությունը առաքյալների հետ այնքան սերտ էր ու հոգևոր, որ վերափոխման օրը նրանք աստվածային հրաշքով հայտնվեցին նրա մոտ՝ իբրև հարազատ մոր: Աստվածամայրը, հիրավի, ամենամեծ բարեխոսն է համայն աշխարհի համար իր Որդու առջև: Նրա անունն անբաժան է Քրիստոսից Եկեղեցու պաշտամունքում և ճշմարիտ քրիստոնյաների սրտերում: Նրա անվան հետ բազում հրաշքներ և հայտնություններ են կապված, որոնց շնորհիվ մարդիկ ետ են կանգնել կորստյան ճանապարհից: Հայ Եկեղեցում Աստվածամոր հիշատակին սահմանված է 7 տոն: Տիգրան Խաչատրյան