Premier Wielkiej Brytanii rezygnuje. Kto przejmie władzę? Eugeniusz Romer, Marcin Łukaszewski

Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer zapowiedział, że ustąpi ze stanowiska. Spekulacje na temat jego rezygnacji pojawiały się od miesięcy, w związku z malejącym poparciem dla rządzonej przez niego Partii Pracy. Starmer przekazał, że będzie pełnił funkcję szefa rządu do momentu wyboru nowego przewodniczącego laburzystów. Proces ten rozpocznie się w lipcu i zakończy się najpóźniej do końca sierpnia. Swoją kandydaturę zgłosił Andy Burnham, burmistrz Wielkiego Manchesteru, który w zeszłym tygodniu wygrał wybory uzupełniające do Izby Gmin. Był on od dłuższego czasu wskazywany na potencjalnego następcę, który ma szansę odwrócić trend spadkowy poparcia dla Partii Pracy. Chęć startu w wyścigu o fotel przewodniczącego i jednocześnie premiera sygnalizował także Wes Streeting, który w maju zrezygnował z funkcji ministra zdrowia. Przekazał on jednak, że udziela swojego poparcia Burnhamowi. Następca Starmera będzie piątym premierem Wielkiej Brytanii od 2022 roku, a siódmym w ciągu dekady. Przeważające zwycięstwo Partii Pracy w roku 2024 dało nadzieję na ustabilizowanie sytuacji politycznej w kraju. Poparcie dla laburzystów w ciągu dwóch lat znacząco jednak zmalało, a w maju tego roku ugrupowanie poniosło porażkę w wyborach lokalnych. Utraciło około 60 proc. mandatów kosztem prawicowej partii Reform UK oraz Zielonych. Wkrótce po tym jedna czwarta parlamentarzystów Partii Pracy wezwała Starmera do ustąpienia. Ciosem dla premiera była także niedawna rezygnacja ministra obrony. John Healey złożył dymisję twierdząc, że rząd nie zapewnił odpowiednich wydatków na obronność, tymczasem Rosja, według szacunków brytyjskiego wywiadu, może zaatakować państwa NATO do roku 2030. Healey przekazał, że do tego czasu planowany jest wzrost budżetu obronnego do 2,68 proc. PKB, czyli jedynie o 8 setnych punktu procentowego więcej niż obecnie. Wzrost gospodarczy w Wielkiej Brytanii w 2024 roku wyniósł 1 proc. PKB, a w 2025 1,4 proc PKB. Dług publiczny sięga natomiast 95 proc. PKB. Starmer, podsumowując swoje rządy, wskazał na kilka obszarów, które uznaje za sukces: to wzmocnienie gospodarki, skrócenie kolejek do usług medycznych, poprawa praw pracowniczych, wsparcie dla Ukrainy i zbliżenie z Unią Europejską. Według najnowszych danych serwisu Yougov, jedynie 18 proc. badanych uważa, że premier dobrze wywiązuje się z obowiązków. Partia Reform UK przewodzi w sondażach z 25 proc. poparciem. Laburzyści i Partia Konserwatywna mają po 18 proc. Tłumaczy prof. Marcin Łukaszewski z Zakładu Kultury Politycznej Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Partnerem podcastu Espresso jest niezależny program ekonomiczny Horyzonty Rynków dostępny na YouTube i Spotify.