#59 Tjark Tjin-A-Tsoi: In Nederland hebben we moeite met daadkrachtig optreden’

Hij is gepromoveerd in de theoretische natuurkunde, maar heeft met zijn brede kijk en interesses geen spijt van een gemiste carrière als wetenschapper. Hij leidde onder meer het Nederlands Forensisch Instituut, Sanquin en het CBS, waar hij succesvol was en altijd iets teweeg bracht. Nu is hij CEO bij TNO, waar hij hoopt op meer aandacht voor start ups die scale ups kunnen worden. ‘Iedereen wordt er beter van als Nederland straks tien ASML’s telt.’ Aan bod komen de volgende punten en thema’s: *TNO overbrugt de kloof tussen wetenschap en bedrijfsleven, is gericht op toepassingen, op valorisatie, en speelt een grote rol in dat streven *Hij is bezorgd over het verdienvermogen van Nederland Oud-ASML CEO Peter Wennink zei vorig jaar bij zijn afscheid: ‘We zijn dik, dom en blij geworden. Te zelfgenoegzaam in Europa.’ Dat onderschrijft hij, maar ‘ik zou het anders verwoorden.’ *Als Europa niet innoveert, volgt een langzame doodsstrijd zei Mario Draghi. Hij is het eens met de analyse van Draghi, maar vindt dat investeren in R&D niet alleen van overheden moet komen. In de VS zie je dat scale ups gemiddeld vier keer sneller groeien dan hier. Hoe kan het beter? Door geld voor die groei op te halen bij Venture Capital (durfkapitaal) en Private Equity, zegt hij. En bij pensioenfondsen. ‘Daar zit heel veel geld, waarvan nu maar een klein deel in scale ups wordt geïnvesteerd. VC en PE hebben een slechte naam omdat het businessmodel niet wordt begrepen, vermoedt hij. ‘Dat hoge rendement is nodig omdat veel niet slaagt.’ Helaas zijn we in Nederland ‘te risicomijdend’ geworden, vindt Tjin-A-Tsoi. *Er gaat ook traditioneel veel geld naar zuiver wetenschappelijk onderzoek in Nederland, ‘maar dat is nog maar het begin van de innovatieketen. Er is een grote kloof tussen onderzoek en de oprichting van bedrijven die de nieuwe economie vormgeven.’ De ‘Valley of Death.’ Risicokapitaal kan helpen de kloof te dichten, zegt hij. *Het belang van Research & Development is groot. (NL op 2,18 BBP, Duitsland op 3, Belgie 3,5 en Zuid-Korera 4,5). TNO wil technologische innovaties versneld naar de markt brengen, bijvoorbeeld door het oprichten van spin-off bedrijven. *Nederland heeft een cultuur van ondernemen, maar is niet verbeten genoeg, heeft te weinig weerstand om door tegenslagen heen te gaan voor een schaalbaar product, zegt Tjin-A-Tsoi. *Over het verdienmodel van TNO? *Hoe zit het met het investerings- en ondernemingsklimaat voor scale-ups? Niet genoeg geld voor deeptech? Nationaal Groei Fonds stopgezet, een aderlating? Of zonder fondsen, maar structureel in begroting opnemen? (AI/Fotonica/Quantum Computing). *Te weinig technisch geschoold personeel hier? (Hightech en uitvoering). En infrastructuur problemen: huizen, wegen, scholen, netcongestie. Te veel wettelijke en milieubeperkingen? Duurzame rapportage bedrijven? (CSRD). Te veel regelgeving? Milieudefensie en de rechter? -Geopolitiek: NL te veel afhankelijk van China? China en VS veel overheidssteun bedrijven. Oorlog Oekraine en gevolgen? (Haven Rotterdam en transportnetwerken) (Strategisch autonoom?) -Stijl van leiding geven: open discours, dus geen save spaces of de-platforming. Vorm van censuur? Hij zegt dat je voor een open debat elkaar ruimte moet gunnen. Het is nu te verkrampt. En leiders die iets voor elkaar krijgen doen dat niet met een werkweek van 30 uur. ‘Ze wijken op meer punten af van het gemiddelde, kijk naar de Steve Jobs-en van deze wereld. Gun ze die ruimte, onder het motto dat we allemaal gelijkwaardig zijn, maar niet gelijk. Dan creëer je weer Champions in Nederland.’