Məmməd Səid Ordubadi - Ana dili

Felyeton: Məmməd Səid Ordubadi - Ana dili Səsləndirmə: Sabir Ələsgərov Musiqi: Vasif Adıgözəlov - Qərənfil Biraddımla'ya YouTubeda abunə olmaq: https://bit.ly/3gsJpm1 Biraddımla'nın sosial şəbəkə ünvanları: Instagram: https://bit.ly/3gsKkms Facebook: https://bit.ly/3GoODKl TikTok: https://bit.ly/3r3sAHt Telegram: https://bit.ly/3unQMn8 E-poçt: [email protected] MƏMMƏD SƏİD ORDUBADİ - ANA DİLİ Hәrdәn mәnim xәyalıma bir belә şey gәlir: Mәn universitet, yәni darülfünundan tәzә qurtarıb vәtәnimizә gәlәn günü şәhәrimizin qazisi Axund Molla Sәbzәli gәldi bizim evә mәnim görüşümә. Evimizdә heç kәs yox idi, anamdan savayı. Bu övrәt dә çıxdı o biri otağa vә qazi ilә biz başladıq söhbәti. Demәyinәn yazıq anam da qapının dalında durub qulaq asırdı. Qazi içәri girәn kimi mәn qabağa yeridim vә dedim: "Salam mәleyk". Cәnab qazi mәnә cavab verdi: "Ay әssalamü әleyküm, ay xudahafiz, әhvali-şәrif, әnasiri-lәtif, maşaallah, maşaallah, Әxәvizadә, neçә müddәtdi müntәziri-vucudi-zicudunuz vә müştaqi-didarınız idim, inşaallah zati-alinizin mәzacı-mübarәklәri salimdir". Mәn bir şey başa düşmәyib dedim: "Da". Cәnab qazi bir qәdәr baxdı mәnim üzümә vә genә başladı: "Әxәvizadә, tәhsili-fünunuzu әncama yetiribsiniz, ya dübarә tәkmili-nöqsan üçün darülelmә әvdәt etmәlisiniz?" Mәn genә bir şey başa düşmәyib dedim ki, cәnab axund, yaxşı panimat elәmirәm ki, nә әrz edirsiniz. Axund soruşdu: "Necә?" Mәn dedim: "Çto?" Söhbәtimiz elә bu cür qurtardı vә axund başmaqlarını geyib çıxdı getdi. Anam girdi içәri vә mәnә dedi: "Balam, mollaynan nә dil danışırdınız ki, mәn heç başa düşmәdim?" Dedim: "Ana, mollaynan biz ana dili danışırdıq". Anam başını saldı aşağı vә bir qәdәr fikrә gedib dedi: "Yazıq ana dili!" Hәrdәmxәyal "Molla Nәsrәddin", 27 yanvar, 1907, № 4. “…Məmməd Səid Ordubadinin atası Hacıağa Fəqir Təbriz və Şirazın tanınmış alimlərinin yanında dərs almış, Ordubada qayıtdıqdan sonra müəllimlik etmiş, şeir yazmağa başlamışdır. Görkəmli tənqidçi M.Arif yazırdı ki, "Ordubadinin atası Hacıağa "Fəqir" təxəllüsü ilə məşhur idi. Bu şair "Fəqir" ləqəbini nahaq yerə seçməmişdi, o, doğrudan da fəqir idi. 49 yaşında vəfat edən Hacıağa Fəqir bununla da oğlu Məmməd Səidi taleyin ixtiyarına buraxır. Atası kimi kasıb həyat tərzi keçirən Ordubadi 14 yaşından başlayaraq Ordubad ipək fabrikində fəhləlik edir. Amma o, fəhlə olsa da, təhsilini davam etdirir, Naxçıvan ziyalılarının arasında öz sərbəst düşüncə tərzi ilə seçilir. Atasının şair olmasının ona da təsiri keçmişdi və Məmməd Səidin ədəbi aləmə gəlməsində atasından başqa bir adamın da böyük rolu oldu. Bu, o dövrün tanınmış ziyalılarından biri - "Şərqi-Rus" qəzetinin redaktoru Məhəmməd Ağa Şahtaxtinski idi. M.S.Ordubadi ədəbi yaradıcılığa şeirlə başlayıb. O, "Molla Nəsrəddin" məfkurəsinin və ədəbi mövqeyinin qızğın tərəfdarı idi. Ordubadinin şeirləri "Hərdəmxəyal" imzası ilə çap olunurdu. Onun başqa imzaları da vardı: "Felyetonçu", "Tat", "Bəhayi", "Musi", "Məhəmməd Səid". M.S.Ordubadi “Molla Nəsrəddin” jurnalında 25 il fəaliyyət göstərib. Onun jurnalda ilk yazısı “Naxçıvandan yazırlar” başlığı altında çıxıb. Sonrakı yazılarını isə o “Hərdəmxəyal” imzası ilə yazıb və o zaman Mirzə Cəlil bu imzanı bəyəndiyini söyləyərək deyib ki, həqiqətən xalqımız arasında hərdəmxəyal adamlar az deyil. Dövrün sağalmayan yaralarını açıb göstərmək baxımından “Molla Nəsrəddin” jurnalı bir çox ziyalılarımız kimi Ordubadi üçün də gözəl bir tribuna idi. Və bu problemlər içərisində ana dilinin saflığı, ədəbi dilin sadəliyi uğrunda mübarizə günün ən vacib mövzularından biri idi. Məhz bu mövzuda M.S.Ordubadinin 1907-ci ildə “Molla Nəsrəddin” jurnalında çap olunmuş “Ana dili” haqqında yazdığı felyetonu gözəl nümunələrdən biri hesab olunur…” #məmmədsəidordubadi #anadilifelyetonu #mollanəsrəddin #mollanesreddin #anadili #sabirələsgərov #vasifadigozelov #qerenfil #ramizquliyev #memmedseidorsubadi #felyeton #şeir #şair #poeziya #ədəbiyyat #sənətkar #biraddimla #biraddimlayol