عصر چریک‌ها - بهمن بازرگانی: فرار از نیهیلیسم

عصر چریک‌ها: گفت‌وگوی احمد غلامی با بهمن بازرگانی فرار از نیهیلیسم آغاز آشنایی و دوستی‌ا‌م با بهمن بازرگانی مثل همه برخوردها در فضای سیاسی ایران توأم با شک و بدبینی بود، خاصه اینکه بازرگانی از نسلی بود که نگاهش با سوءظن به آدم‌ها و جریان‌های سیاسی موجود همراه بود. به معنای دقیق او از نسل انقلابیون چپ‌گرا بود و آدم‌های پساانقلابی برایش جعبه سیاهی ناگشوده بودند. بهمن بازرگانی در پارادایمی زیسته بود که اینک از آن خبری نبود، یا اگر بود مشابهت‌های کوچکی بود در فضای خالی بین دو پارادایم. او تلاش می‌کند نقطه مشترک بین این دو پارادایم را واکاوی کند. نقطه اشتراک آدم‌های مابین این دو پارادایم، تحلیل عملکرد انقلابیون قبل از سال 1357 و کشف این مسئله بود که این آدم‌ها چه رؤیایی در سر داشتند و چه جذابیت‌های سیاسی آنان را وامی‌داشت که از مرگ خود هراس نداشته باشند و مهم‌تر از همه، چه شد که این جریان‌ها با همه شجاعت‌ها و فداکاری‌ها به نتیجه‌ای که مطلوب‌شان بود نرسیدند. در یک کلام، چه شد که این‌گونه شد. اینک نسل انقلابیون قبل از 1357 و پساانقلابیون نقطه اشتراک بنیانی پیدا کرده بودند و آن چیزی نبود جز شکست. ما آدم‌های شکست بودیم و بسیار طبیعی بود که هریک به دنبال دلیل‌های شکست‌مان بگردیم. دلیل‌هایی که بی‌تردید برای نسل کنونی واجد هیچ جذابیتی نبود؛ یعنی نه آنها را دچار وجد می‌کرد و نه شور و نه توان سیاسی در آنان برمی‌انگیخت. دست بر قضا آنان در پارادایمی قرار داشتند که چیزی جز نفرت از گذشته تزریق نمی‌کرد. گذشته‌ای که ما دیوانه‌وار دوستش داشتیم و آنها به‌نوعی از آن بیزار بودند.