Japji sahib/ nitnem/ morning path/ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ।

ਸ਼੍ਰੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। ​ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: ​1. ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ​ਰਚਨਹਾਰ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੋਢੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ। ​ਸਥਾਨ: ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾ 1 ਤੋਂ 8 ਤੱਕ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ​2. ਬਣਤਰ ​ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੈ: ​ਮੂਲ ਮੰਤਰ: ਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਮੂਲ ਮੰਤਰ' ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ​ਸਲੋਕ: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲੋਕ ਹੈ ("ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ...")। ​ਪਉੜੀਆਂ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 38 ਪਉੜੀਆਂ ਹਨ। ​ਅੰਤਿਮ ਸਲੋਕ: ਬਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ "ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ..." ਵਾਲੇ ਸਲੋਕ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ​3. ਮੁੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਫਲਸਫਾ ​ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਹਨ: ​ਹੁਕਮ ਰਜ਼ਾਈ ਚੱਲਣਾ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਉਸ ਦੇ 'ਹੁਕਮ' (ਭਾਣੇ) ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਹੈ। ​ਸੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ: ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੜਾਅ (ਖੰਡ) ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਧਰਮ ਖੰਡ, ਗਿਆਨ ਖੰਡ, ਸਰਮ ਖੰਡ, ਕਰਮ ਖੰਡ ਅਤੇ ਸੱਚ ਖੰਡ। ​ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ: ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ​4. ਪੰਜ ਖੰਡ (ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ) ​ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪੰਜ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: ​ਧਰਮ ਖੰਡ: ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਪਛਾਣ। ​ਗਿਆਨ ਖੰਡ: ਬੇਅੰਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ। ​ਸਰਮ ਖੰਡ: ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਘਾੜਤ (ਸੁੰਦਰਤਾ)। ​ਕਰਮ ਖੰਡ: ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਬਲ। ​ਸੱਚ ਖੰਡ: ਨਿਰੰਕਾਰ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ। ​5. ਮਹੱਤਤਾ ​ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦਾ ਪਾਠ: ਇਹ ਬਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ (ਸਵੇਰੇ) ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ​ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਰ: ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ 'ਸਾਰ' (Summary) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। copyright ‪@uchiudaari‬ all rights reserved. #path #gurbani #gurmukhi #nitnem #japjisahib #sikhism #punjabi