किल्ले मुल्हेर | बागुल राजामुळे बागलाण नाव मिळाले | Mulher Fort

मुल्हेर किल्ला हा बागुलवंशीय घराण्याने बांधला. त्याच्या घराण्याचा नावावरून हा प्रदेश बागलाण या नावाने ओळखला जाऊ लागला आहे. या घराण्याचा पूर्वज राजा मालोजी हा होता. त्याच्या काळात तलवारीच्या मुठीची विशेष गाठ तयार करण्याची परंपरा चालू झाली. ती मुल्हेरी मूठ म्हणून साऱ्या हिंदुस्थानात प्रसिद्ध आहे. या घराण्यात एकूण ११ राजे होऊन गेले. त्यांनी इसवी सन १३०८ ते १६३८ या काळात बागलाण मध्ये राज्य केले. मुल्हेर किल्ल्यावर बागलाण प्रांताची राजधानी होती. इसवी सन १६३८ मध्ये हे साम्राज्य मोगलांच्या ताब्यात गेले.१६७२ मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सुरत लुटीच्या वेळी हा किल्ला जिंकून स्वराज्यात आणला.मुल्हेर किल्ल्याची उंची समुद्रसपाटीपासून १३०६ मीटर आहे, हा किल्ला सोपी श्रेणीतला असून मुल्हेरवाडी व नरकोल हे पायथ्याचे गाव आहे, किल्ल्यावर वीस पाण्याचे टाके, सुस्थितीत असलेले काही दरवाजे, खांब टाके, देवडी, धान्य कोठार, गुहा,वाड्यांचे अवशेष,उध्वस्त दरवाजे,चोर वाटा, अनेक देवी देवतांची मंदिरे समाध्या आजही सुस्थितीत पाहावयास मिळतात. किल्ला एक दिवसात पाहून होणे शक्य नसल्याने दोन दिवस लागतात. किल्ल्यावर राहण्याची सोय आहे. टाक्यांमधील पाणी पिण्याजोगे आहे. किल्ल्यावरील मंदिर हे इ. स.१५१० मध्ये बांधल्याचा शिलालेखावरून संदर्भ मिळतो.