सेंद्रिय आणि रासायनिक खते नक्की कोणती वापरावीत सेंद्रिय खत तयार करण्याची पद्धत कंपोस्ट खतनिर्मिती

सेंद्रिय आणि रासायनिक खते कंपोस्ट खत कंपोस्ट खत माहिती मराठी कंपोस्ट तयार करण्यासाठी लागणारी साधनसामग्री - 1) शेतातील टाकाऊ पदार्थ, पिकांची धसकटे, तण, गवत, पिकांचे अवशेष, काड, खळ्यातील पदार्थ, पऱ्हाट्या, तुराट्या आणि गोठ्यातील शिल्लक धांडे, काड, उसाचे पाचट, चिपाड इत्यादी (एकूण 1400 ते 1500 किलो) 2) गाईचे शेण - 90 ते 100 किलो 3) शेतातील कोरडी गाळलेली माती - 1750 किलो .*DOWNLOAD APP --- https://play.google.com/store/apps/de... WHATSAPP https://wa.me/919172800247 VISIT OUR WEBSITE https://agrowone.in/ 📞📞 https://wa.me/919172800247 पिकांचे टाकाऊ अवशेष 1400 ते 1500 किलो + पाणी 1500 ते 2000 लिटर तसेच चांगल्या प्रतीचे नाडेप कंपोस्ट तयार करण्याकरिता जनावरांचे मूत्र मातीमध्ये मिसळावे. अशा तऱ्हेने पिकांचे अवशेष, शेण व मातीच्या उपलब्धतेनुसार लागतील तितके टाके तयार करावेत. टाकी भरण्याची पद्धत - नाडेप कंपोस्ट तयार करण्यासाठी सुरवातीस लागणारे सर्व साहित्य एकत्र आणून ठेवावे. हे साहित्य टाकीत भरण्याआधी आतील भिंतीवर शेण + माती यांचे मिश्रण शिंपडावे. पहिला थर - यात वापरावयाचे शेतातील टाकाऊ पदार्थ, पिकांचे अवशेष यांचा सहा इंच जाडीचा थर होईपर्यंत पसरावेत (यात तीन- चार टक्के कडुनिंब किंवा पळसाची हिरवी पाने वापरावीत.) दुसरा थर - यामध्ये चार किलो शेण + 150 लिटर पाणी यांचे मिश्रण करून सारख्या प्रमाणात शिंपडावे. तिसरा थर- शेतातील कोरडी गाळलेली माती 50 ते 60 किलो सारख्या प्रमाणात पसरावी आणि त्यावर पाणी शिंपडावे, जेणेकरून सर्व माती ओली होईल. अशाप्रकारे तीन थरांचा एक थर समजून एका थरानंतर दुसरा थर देऊन पुन्हा टाकी अशारीतीने भरावी, की जेणेकरून टाकीच्या टोकापासून एक ते दीड फूट उंचवटा तयार होईल. वरील तीन थरांचा मिळून एक थर असे समजून टाकी पूर्ण भरण्याकरिता साधारणपणे 12 थर लागतात. अशारीतीने टाकी भरल्यावर 400 ते 500 किलो मातीचा चिखल करून तीन इंच जाडीचा थर होईल असा पसरावा आणि त्यावर शेणाने लिंपावे. 15 ते 20 दिवसांनंतर ढीग नऊ इंच खाली दबतो. मग पुन्हा वरील पद्धतीने टाकी भरून शेणाने लिंपावे. एकूण 90 ते 120 दिवसांनंतर (पहिल्या भरणीपासून) नाडेप कंपोस्ट खत तयार होते. या पद्धतीमध्ये 3.5 ते पाच टन कंपोस्ट मिळते आणि त्यामध्ये 0.5 ते 1.0 टक्के नत्र, 0.5 ते 0.8 टक्के स्फुरद आणि 1.2 ते 1.4 टक्के पालाश असे अन्नद्रव्यांचे प्रमाण असते. असे ठेवा व्यवस्थापन - 1) नाडेप कंपोस्ट तयार करीत असताना जास्त उन्हामुळे त्याला चिरा किंवा भेगा पडून त्यातील ओलावा कमी न होता टिकून राहावा म्हणून त्यावर शेणपाण्याचे मिश्रण शिंपडावे. जर फारच कडक उन्हाळा तापत असेल, तर त्यावर तात्पुरती सावली करावी. 2) कंपोस्ट खताला तीन ते चार महिन्यांत कथ्था रंग आल्यास चांगले नाडेप कंपोस्ट झाले असे समजावे. खताला खूप सुकू देऊ नये. साधारणपणे 15 ते 20 टक्के ओलावा त्यात असावा. कंपोस्ट खत तयार करण्याच्या पद्धती खाली दिल्याप्रमाणे आहेत - इंदौर पद्धत - इंदौर पद्धतीलाच ढीग पद्धत म्हणतात. या पद्धतीमध्ये सर्वसाधारणपणे 6 फूट रुंद व 5 ते 6 फूट उंच आणि सेंद्रिय पदार्थांच्या उपलब्धतेनुसार लांबी ठेवून शेतातील उरलेले पिकांचे अवशेष, काडीकचरा, शेण, तण इत्यादी सेंद्रिय पदार्थांचा त्यावर एक थर ठेवला जातो. ढीग पद्धतीमध्ये कुजण्याची प्रक्रिया उघड्यावर (ऑक्‍सिजनयुक्त) लवकर होण्याकरिता एका महिन्याच्या अंतराने ढीग वर-खाली करून कुजणारे पदार्थ एकजीव केले जातात. तसेच ओलावा टिकविण्याकरिता पाणी शिंपडले जाते. याशिवाय ढिगावर प्लॅस्टिकचे आच्छादन टाकल्यास तापमानात वाढ होऊन कुजण्याची क्रिया जलद होण्यास मदत होते. 3 ते 4 महिन्यांत चांगले कंपोस्ट खत तयार होते. या खतामध्ये 0.8 ते 1.5 टक्के नत्र, 0.5 ते 1 टक्का स्फुरद व 1 ते 1.8 टक्के पालाश मिळून इतर अन्नघटक असतात. बंगलोर पद्धत - बंगलोर पद्धतीलाच खड्डा पद्धत म्हणतात. या पद्धतीमध्ये सर्वांत खालचा थर 15 ते 20 सें. मी. जाडीचा काडीकचरा व इतर सेंद्रिय पदार्थांचा थर देऊन पाणी शिंपडून ओला केला जातो. अशा प्रकारे खड्डा भरून जमिनीच्या सुमारे दीड ते दोन फूट उंचीपर्यंत शेणमाती मिश्रण करून लिंपून घेतले जाते. सेंद्रिय पदार्थांची कुजवण्याची क्रिया लवकर होण्याकरिता अधूनमधून पाणी शिंपडले जाते. कुजण्याची क्रिया सुरवातीला ऑक्‍सिजनविरहित वातावरणात होत असल्याने कुजण्याचा वेग मंदावतो. त्यामुळे खत तयार होण्यास वेळ लागतो. या पद्धतीमध्ये अन्नद्रव्ये वाया जाण्याचे प्रमाण कमी असते. कंपोस्ट खताचे फायदे - कंपोस्ट खत हा सर्वसामान्य शेतकरी स्वतःच्या शेतावर तयार करू शकतो. कंपोस्ट खतनिर्मिती ही खर्चिक नसून, आर्थिकदृष्ट्या सर्वसामान्य शेतकऱ्यांना परवडण्यासारखी आहे. टाकाऊ सेंद्रिय पदार्थाचा पुनर्वापर होतो. कंपोस्ट खतामुळे जमिनीत पाणी मुरण्याचे प्रमाण वाढल्याने धूप कमी होते. कंपोस्ट खतामुळे जमिनीतील सेंद्रिय पदार्थांचे प्रमाण वाढते. त्यामुळे जमिनीची सुपिकता टिकवून सूक्ष्म जीवांची संख्या वाढते. #ॲग्रोवन , ऑनलाइन भेट द्या ------------------------------------------------------- 📱मोबाईल ॲप्लिकेशन https://play.google.com/store/apps/de... 🌐 वेबसाइट - https://www.agrowone.com 👍 फेसबुक -   / agrowone   📸 इंस्टाग्राम -   / agrowone    ट्विटर -   / agrowone   टेलेग्राम - https://t.me/Agrowone ------------------------------------------------------- #ॲग्रोवन #Agrowone