"ДОХУНДА"-И САДРИДДИН АЙНӢ / ГУФТОРИ 5

«Дохунда», нахустин роман дар адабиёти нави тоҷик ва Осиёи Марказӣ, ки С. Айнӣ солҳои 1927-30 таълиф намудааст. Бори нахуст соли 1930 бо сарсухани шарқшиноси рус А. М. Дяков дар шаҳри Қазон ба чоп расид. Ин роман баъдан дар шаҳрҳои Самарқанд, Ленинград ва Душанбе чоп шудааст. Дар панҷ қисми асар муҳимтарин рўйдодҳо ва вазъи иҷтимоии халқи тоҷик дар 30 соли авали асри 20 тасвир шудааст. Романи «Дохунда» ба масъалаҳои сиёсию иҷтимоӣ ва ахлоқии он давра- муборизаи фақирони заҳматкаш баҳри озодӣ, расидан ба истиқлолияти миллӣ ва сохтмони ҷомеаи шўравӣ бахшида шудааст. Нависанда ҷараёни зиндагии мардуми шаҳру деҳотро дар партави муносибатҳои иҷтимоии табақаҳои гуногуни ҷомеа ва тазодду муқобилаҳои фикриву амалии онҳо тавассути амалиёту бархўрдҳои нақшҳои мусбату манфӣ чун Ёдгор, Гулнор, Бозор, Меҳрмоҳ, Абдуллохўҷа, Яъқуббой, Азимшоҳ, эшони Султон, Алимардони ясавул, Иброҳимгаллу бо тамоми мураккабӣ нишон додааст. Таҳқиқи мавзўи бузурги таърихӣ, тасвири силсилаи воқеаҳои сиёсию иҷтимоӣ ва тасвири ҳаракати таърихии мардуми тоҷик дар роҳи эъмори ҷомеаи нави сотсиалистӣ ба «Дохунда» вусъати эпикӣ бахшидаанд.