Godišnjica oslobođenja Mostara od srpsko-crnogorskog agresora

Prije 34 godine Mostar je ispisao jednu od najvažnijih stranica svoje novije historije. Nakon višemjesečne agresije i okupacije dijela grada, borci Armije Republike Bosne i Hercegovine i Samostalnog bataljona odbrane Mostara oslobodili su lijevu obalu Neretve, čime je prekinuta kontrola srpsko-crnogorskih snaga nad gradskim naseljima. O značaju tih događaja, ulozi mostarskih branilaca i žrtvi koja je podnesena za slobodu grada govori naredni prilog. Juni 1992. godine bio je jedan od najtežih perioda u historiji Mostara. Grad na Neretvi mjesecima je bio izložen granatiranju i napadima jedinica tadašnje Jugoslovenske narodne armije, paravojnih formacija i kasnije Vojske Republike Srpske. Veliki dijelovi Mostara bili su razoreni, a brojni građani prisiljeni da napuste svoje domove. U takvim okolnostima nastajale su prve organizovane jedinice koje će kasnije činiti okosnicu Armije Republike Bosne i Hercegovine u Hercegovini. Među njima posebno mjesto zauzimao je Samostalni bataljon odbrane Mostara, formiran prvog maja 1992. godine. Njegovi pripadnici preuzeli su najteži dio zadatka u odbrani grada i gotovo četrdeset dana pružali otpor znatno nadmoćnijem neprijatelju. Borbe na lijevoj obali Neretve vođene su svakodnevno. Branitelji su djelovali u izuzetno teškim uslovima, sa ograničenim naoružanjem i skromnim resursima. Uprkos tome, uspjeli su sačuvati borbenu sposobnost i pripremiti se za operaciju koja će promijeniti tok rata u Mostaru. Nakon reorganizacije i priprema na području Raške Gore i Đubrana, stvoreni su uslovi za pokretanje akcije oslobađanja grada. U noći između 13. i 14. juna 1992. godine borci Samostalnog bataljona krenuli su u smjelu operaciju prelaska Neretve. Pod neprijateljskom vatrom, koristeći čamce i improvizovana sredstva, prešli su rijeku i otvorili put za oslobađanje okupiranih dijelova Mostara. Uslijedile su žestoke borbe za svaku ulicu i svaki kvart. Napredovalo se kroz Carinu, Luku, Donju Mahalu i druga gradska naselja. Tokom dvodnevnih dejstava slomljen je otpor agresorskih snaga, a lijeva obala Mostara vraćena je pod kontrolu legalnih vlasti Republike Bosne i Hercegovine. Sloboda je, međutim, plaćena visokom cijenom. U operaciji oslobađanja poginulo je četrnaest boraca Samostalnog bataljona, dok su desetine ranjene. Njihova žrtva ostala je trajno upisana u historiju grada i Bosne i Hercegovine. Posebnu ulogu u tim događajima imali su komandanti i borci koji su kasnije postali simboli otpora i odbrane Mostara. Iz Samostalnog bataljona izrasle su jedinice koje će kasnije činiti okosnicu Četvrtog korpusa Armije Republike Bosne i Hercegovine. Danas, više od tri decenije kasnije, oslobođenje lijeve obale Mostara ostaje simbol hrabrosti, odlučnosti i borbe za slobodu. Sjećanje na poginule branioce i njihovu žrtvu predstavlja trajnu obavezu generacija koje dolaze, ali i podsjetnik na dane kada je odbranjena sloboda grada na Neretvi. Zabranjeno kopiranje i upotrebljavanje bilo kojeg dijela videa bez saglasnosti autora ili vlasnika kanala.