Türkiye'de İnsani İkamet İzni (Altyazılı)

Avukatımız Berkay KARAKAŞ videoda sizler için anlatıyor. ✍🏼 ⚖️ 00:00 Giriş Türkiye'de İnsani İkamet İzni .... İnsani ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 46 ve 47. maddelerinde düzenlenen, istisnai nitelikte bir ikamet izni türüdür. Nitekim Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 46. maddesinde, insani ikamet izninin hangi hallerde verilebileceği tek tek sayılmıştır. Kanunun 47. maddesinde ise bu iznin düzenlenmesi, uzatılması, iptali veya valiliklerce re’sen verilmesi gibi hususlar ele alınmıştır. ... İnsani ikamet izninin önemi de tam olarak burada ortaya çıkar. Çünkü insani ikamet izni, bazı durumlarda yabancı vize veya ikamet ihlali yapmış olsa bile, kişinin somut durumu nedeniyle Türkiye’de kalmasının zorunlu veya makul görülmesi halinde verilebilmektedir. Başka bir ifadeyle bu izin türünün amacı, Türkiye’de kalışı hukuken sorunlu hale gelmiş olsa dahi; ülkeden ayrılması mümkün olmayan, sınır dışı edilmesi hukuken veya fiilen mümkün görülmeyen ya da insani sebeplerle Türkiye’de kalması gereken yabancının belirli bir hukuki statüye bağlanmasıdır. Peki insani ikamet izni hangi hallerde verilebilir? Kanunda bu haller sınırlı olarak sayılmıştır. Yani idare, her başvuruda serbestçe değil, kanunda öngörülen sebepler çerçevesinde değerlendirme yapar. Birinci önemli hal, çocuğun yüksek yararının söz konusu olmasıdır. Örneğin yabancının Türkiye’de yaşayan küçük yaştaki çocuğu varsa, bu çocuğun eğitimi, sağlığı, bakımı, aile düzeni ve psikolojik gelişimi dikkate alınarak insani ikamet izni değerlendirmesi yapılabilir. Burada esas alınan nokta, yalnızca yabancının Türkiye’de kalmak istemesi değildir. Çocuğun üstün yararının gerçekten bu kalışı gerektirip gerektirmediği incelenir. Örneğin çocuk Türkiye’de doğmuş olabilir, Türkiye’de eğitim görüyor olabilir, diğer ebeveyn Türkiye’de yaşıyor olabilir veya çocuğun yabancı ebeveyninden ayrılması çocuğun gelişimi açısından ciddi sakınca doğurabilir. Bu gibi durumlarda idarenin çocuğun yüksek yararını somut olay özelinde değerlendirmesi gerekir. İkinci hal, hakkında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınmış olmasına rağmen yabancının Türkiye’den çıkışının sağlanamaması ya da Türkiye’den ayrılmasının makul veya mümkün görülmemesidir. Uygulamada bazı kişiler hakkında sınır dışı kararı alınsa bile, bu karar fiilen uygulanamayabilir. Örneğin yabancının pasaportunun olmaması, ülkesinden belge alamaması, gönderileceği ülkenin kabul işlemlerinin tamamlanmaması veya başka fiili engeller bulunması mümkündür. Bu gibi durumlarda kişi hakkında sınır dışı kararı bulunsa dahi, ülkeden çıkarılması mümkün olmadığından, geçici de olsa hukuki bir statüye ihtiyaç duyulur. İşte bu noktada insani ikamet izni gündeme gelebilir. Ancak burada da önemli bir şart vardır: Bu kişinin diğer ikamet izinlerinden birini alma imkânının bulunmaması gerekir. Yani yabancı kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni veya öğrenci ikamet izni gibi başka bir ikamet türüne başvurabilecek durumdaysa, doğrudan insani ikamet iznine başvurması her zaman doğru bir yol olmayabilir. .... Başvuru, ilgili İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne sunulacak gerekçeli bir dilekçe ve destekleyici belgelerle yapılır. ... Peki insani ikamet izni ne kadar süreyle verilir? Uygulamada çoğu zaman bir yıllık olarak verildiği görülse de, sürenin belirlenmesi somut dosyaya ve idarenin değerlendirmesine bağlıdır. ... Örneğin yabancıya sağlık sebebiyle insani ikamet izni verilmişse ve tedavi süreci sona ermişse; ya da çocuğun yüksek yararı gerekçesiyle verilen izinde ailevi ve fiili durum değişmişse, idare yeni duruma göre karar verecektir. Bu nedenle insani ikamet izni alan kişinin, iznin devamı için dayanak sebebin hâlen sürdüğünü belgeleriyle ortaya koyması gerekir. Peki başvuru reddedilirse ne yapılabilir? İnsani ikamet izni başvurusu reddedildiğinde, bu ret kararı yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. ... Ret kararının neden hukuka aykırı olduğu, idarenin hangi hususları eksik değerlendirdiği, yabancının hangi kanuni sebebe dayanarak insani ikamet izni talep ettiği ve bu sebebin hangi belgelerle ispatlandığı açıkça ortaya konulmalıdır. Özellikle çocuğun yüksek yararı, sağlık sorunları, sınır dışı edilememe, ülkeye dönememe veya devam eden yargı süreçleri gibi iddialar somut delillerle desteklenmelidir. .... Sonuç olarak, insani ikamet izni; Türkiye’de kalışı hukuken sorunlu hale gelen yabancıların her durumda başvurabileceği basit bir ikamet yolu değildir. ... Bu nedenle insani ikamet izni başvurularında, başvuru sebebinin doğru belirlenmesi, dilekçenin somut olay özelinde hazırlanması, gerekli belgelerin eksiksiz sunulması ve ret halinde süresinde dava yoluna başvurulması büyük önem taşır. Bu konuda hak kaybı yaşamamak adına, başvuru sürecinin hukuki destek alınarak yürütülmesi faydalı olacaktır