Hak Bir İse Neden Farklı Mezhepler Var? (Su Misali İle Muazzam İzah)

Konu: YİRMİ YEDİNCİ SÖZ İçtihat Risalesi, Altıncısı... 00:00 – Giriş ve Ruhun Sükuneti Üzerine Tefekkür 01:02 – Risale-i Nur Dersi Başlangıcı: 27. Söz, 6. Ara Başlık 01:24 – Selef-i Salihin ve İçtihat Farklılıkları 03:07 – İçtihat Kapısı ve Bu Zamandaki Engeller 04:40 – Sahabe Asrına Yakınlığın Önemi ve Nuru 06:58 – Günümüzdeki Fikir Ayrılıkları ve Bakış Açıları 08:44 – Sahabelerin Adaleti ve Sıdkı Üzerine Soru-Cevap 11:15 – Sıdk (Doğruluk) ve Kizb (Yalan) Arasındaki Büyük Mesafe 13:10 – Peygamber Efendimiz’in Getirdiği Kur'an Güneşi 15:47 – Semavi İçtihat ve Sahabenin Sadakati 18:13 – Güzel Ahlak ve Nübüvvet Nurunun Etkisi 20:18 – Sosyal Hayatta Güven ve Doğruluğun Önemi 22:15 – Şer’i Hükümlerin Rivayeti ve Tebliği 23:45 – Siyaset Propagandası ve Yalancılığın Tehlikeleri 25:33 – Hatime: Asırlara Göre Şeriatların Değişimi 27:57 – Mezheplere İhtiyaç ve Hikmet-i İlahiyenin Tensibi 30:54 – Beşeriyetin Terakkisi ve Tek Şeriat Meselesi 33:55 – İslam Aleminin Durumu ve Uhuvvet Esasları 38:51 – Hak Bir İse Neden Farklı Mezhepler Var? (Su Misali) 42:07 – Mezheplerdeki Uygulama Farklılıklarının Hikmetleri 46:39 – Hanefi ve Şafii Mezheplerindeki Farklı Hükümlerin İzahı 53:28 – Dua ve Kapanış YİRMİ YEDİNCİ SÖZ İçtihat Risalesi Beş altı sene mukaddem, Arabî bir risalede, içtihada dair yazdığım bir mesele, iki kardeşimin arzularıyla, o meseleye dair haddinden tecavüz edenin haddini bildirmek için, şu Söz, o mesele-i içtihadiyeye dair yazıldı. بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ وَلَوْ رَدُّوهُ اِلَى الرَّسُولِ وَاِلٰۤى اُولِى اْلاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ (“Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Halbuki, bu haberi yayacak yerde Peygambere ve mü’minlerden ihtisas ve salâhiyet sahibi kimselere müracaat etselerdi, elbette o kimselerden hüküm çıkarmaya ehliyetli olanlar işin doğrusunu bilirlerdi.” Nisâ Suresi: 83.) İÇTİHAT kapısı açıktır. Fakat şu zamanda oraya girmeye altı mâni vardır. … Altıncısı Selef-i Salihînin müctehidîn-i izamı, asr-ı nur ve asr-ı hakikat olan asr-ı Sahabeye yakın olduklarından, safî bir nur alıp, halis bir içtihat edebilirler. Şu zamanın ehl-i içtihadı ise, o kadar perdeler arkasında ve uzak bir mesafede hakikat kitabına bakar ki, en vazıh bir harfini de zor ile görebilirler. Eğer desen: “Sahabeler de insandırlar; hatadan, hilâftan hâli olmazlar. Hâlbuki, içtihadatın ve ahkâm-ı şeriatın medarı Sahabelerin adaleti ve sıdkıdır ki, hatta ümmet ‘Sahabeler umumen âdildirler, doğru söylerler’ diye ittifak etmişler.” Elcevap: Evet, Sahabeler ekseriyet-i mutlaka itibarıyla hakka âşık, sıdka müştak, adalete hâhişgerdirler. Çünkü yalanın ve kizbin çirkinliği, bütün çirkinliğiyle ve sıdkın ve doğruluğun güzelliği, bütün güzelliğiyle o asırda öyle bir tarzda gösterilmiş ki, ortalarındaki mesafe, Arştan Ferşe kadar açılmış, esfel-i safilîndeki Müseylime-i Kezzab’ın derekesinden âlâyıilliyyinde olan Hazret-i Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâmın derece-i sıdkı kadar bir ayrılık görülmüştür. Evet, Müseylime’yi esfel-i safilîne düşüren kizb olduğu gibi, Muhammedü’l-Emin Aleyhissalâtü Vesselâmı âlâyıilliyyine çıkaran sıdktır ve doğruluktur. İşte, hissiyat-ı ulviyeyi taşıyan ve mehasin-i ahlâkiyeye perestiş eden ve şems-i Nübüvvetin ziya-i sohbetiyle nurlanan Sahabeler, o derece çirkin ve sukuta sebep ve Müseylime’nin maskaraâlûd muzahrefat dükkânındaki kizbe, ihtiyarıyla ellerini uzatmamak ve küfürden çekindikleri gibi, küfrün arkadaşı olan kizbden çekinmeleri ve o derece güzel ve medar-ı fahr ve mübahat ve mirac-ı suud ve terakki ve fahr-i risaletin, hazine-i âliyesinden en revaçlı bulunan ve şaşaa-i cemaliyle, içtimaat-ı insaniyeyi nurlandıran sıdka ve doğruluğa ve hakka—ve bilhassa ahkâm-ı şer’iye rivayetinde ve tebliğinde—elbette ellerinden geldiği kadar talip ve muvafık ve âşık olmaları kat’îdir, zarurîdir, şüphesizdir. Hâlbuki, şu zamanda, kizb ve sıdkın ortasındaki mesafe o kadar kısalmış ki, âdeta omuz omuza vermişler. Sıdktan yalana (geçmek) pek kolay gidiliyor. Hatta, siyaset propagandası vasıtasıyla, yalancılık doğruluğa tercih ediliyor. İşte, en çirkin şey, en güzel şeylerle beraber bir dükkânda, bir fiyatla satılsa, elbette pek âlî olan ve hakikat cevherine giden sıdk ve hak pırlantası, o dükkâncının marifetine ve sözüne itimat edip körü körüne alınmaz. Hatime Asırlara göre şeriatlar değişir; belki, bir asırda kavimlere göre ayrı ayrı şeriatlar, peygamberler gelebilir ve gelmiştir. Hatemü’l-Enbiyadan sonra, Şeriat-ı Kübrası her asırda, her kavme kâfi geldiğinden, muhtelif şeriatlara ihtiyaç kalmamıştır. Fakat teferruatta, bir derece ayrı ayrı mezheplere ihtiyaç kalmıştır. Evet, nasıl ki mevsimlerin değişmesiyle elbiseler değişir, mizaçlara göre ilâçlar tebeddül eder; öyle de, asırlara göre şeriatlar değişir, milletlerin istidadına göre ahkâm tahavvül eder. Çünkü, ahkâm-ı şer’iyenin teferruat kısmı, ahval-i beşeriyeye bakar, ona göre gelir, ilâç olur. Enbiya-i salife zamanında... Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Yeni Asya Neşriyat: İstanbul, Şubat 2004, s. 785-791