CYRANKIEWICZ: Jak najdłużej urzędujący premier oszukał Polaków — RZĄDZIŁ PRL PRZEZ 21 LAT

Józef Cyrankiewicz przeżył trzy lata w Auschwitz-Birkenau jako więzień numer sześćdziesiąt dwa tysiące dziewięćset trzydzieści trzy. Wyszedł żywy w maju 1945 roku. Sześć lat później został premierem Polski Ludowej. I przez następne dwadzieścia jeden lat pozostał najdłużej urzędującym premierem w historii PRL — dłużej niż jakikolwiek inny szef rządu komunistycznej Polski. Rządził przez cztery epoki — Bieruta, Ochaba, Gomułki i częściowo Gierka. Ale najbardziej wstrząsające w historii Józefa Cyrankiewicza nie jest to, że przeżył Auschwitz. Najbardziej wstrząsające jest to, co robił potem. W czerwcu 1956 roku, po masakrze robotników w Poznaniu, o której opowiedzieliśmy już na tym kanale, Cyrankiewicz wygłosił w radiu jedno z najbardziej brutalnych orędzi w historii Polski Ludowej. Powiedział: "Każdemu prowokatorowi czy szaleńcowi, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej, niech będzie pewien, że mu tę rękę władza ludowa odrąbie". Te słowa polski widz 60+ do dziś potrafi powtórzyć z pamięci. W grudniu 1970 roku, jako członek Biura Politycznego KC PZPR, uczestniczył w kolegialnej decyzji o użyciu Ludowego Wojska Polskiego przeciwko cywilnym robotnikom na Wybrzeżu. Czterdzieści pięć osób zginęło. O tym też opowiedzieliśmy niedawno na kanale. W tym filmie pokazujemy ci całą drogę Józefa Cyrankiewicza — od podziemnej PPS-WRN w okupowanej Polsce, przez Auschwitz i Mauthausen-Ebensee, przez pierwsze objęcie funkcji premiera w lutym 1947 roku, przez drugą kadencję od marca 1954 do listopada 1970 roku, aż do stanowiska Przewodniczącego Rady Państwa. Pokazujemy jego rolę w decyzjach o Poznaniu, o stanie wojennym z 1970 roku, o procesach politycznych okresu stalinowskiego. I pokazujemy, jak zmarł dwudziestego stycznia 1989 roku — cztery miesiące przed wolnymi wyborami czerwcowymi, które miały zakończyć reżim, który pomagał utrzymywać przez cztery dekady. Zmarł wolny. W swoim mieszkaniu w Warszawie. Nigdy nie oskarżony o żaden ze swoich udziałów w decyzjach reżimu. Ten odcinek łączy się bezpośrednio z historiami, które opowiedzieliśmy już na tym kanale — o Bolesławie Bierucie, którego wyroki śmierci Cyrankiewicz jako premier ratyfikował dziesiątkami; o Poznaniu 1956, którego represję Cyrankiewicz publicznie usprawiedliwiał; o Grudniu 1970 na Wybrzeżu, w którego decyzji Cyrankiewicz uczestniczył jako członek Biura Politycznego; i o Edwardzie Gierku, który zastąpił Cyrankiewicza jako I sekretarz KC PZPR po tej samej masakrze. CO ZNAJDZIESZ W TYM ODCINKU: — Dzieciństwo w Tarnowie i wczesna działalność w PPS przed wojną — PPS-WRN — polska socjalistyczna konspiracja pod okupacją niemiecką — 20 kwietnia 1941 — aresztowanie przez Gestapo w Krakowie — 4 września 1942 — przewiezienie do Auschwitz-Birkenau, numer 62933 — Grupa Bojowa PPS w Auschwitz — jak walczyło się w obozie — Styczeń 1945 — transport do Mauthausen, potem do Ebensee — 9 maja 1945 — wyzwolenie przez wojska amerykańskie — 1945-1947 — powrót do polityki i awans w PPR-PPS — 5 lutego 1947 — objęcie funkcji premiera Polski — Podpisywanie decyzji ratyfikujących wyroki śmierci Bieruta — Procesy pokazowe okresu stalinowskiego i rola premiera — Marzec 1954 — powrót na fotel premiera po dwuletniej przerwie — Czerwiec 1956 — orędzie po masakrze w Poznaniu, "władza tę rękę odrąbie" — Październik 1956 — negocjacje z Moskwą po odsunięciu Bieruta — Lata 60. — kierowanie rządem podczas kampanii antysemickiej 1968 — Grudzień 1970 — kolegialna decyzja Biura Politycznego o strzelaniu na Wybrzeżu — 23 grudnia 1970 — przeniesienie na stanowisko Przewodniczącego Rady Państwa — 1972 — wycofanie z pierwszej linii polityki — 20 stycznia 1989 — śmierć w mieszkaniu w Warszawie — Pogrzeb w Alei Zasłużonych na cmentarzu Powązki Wojskowe — 78 lat po Auschwitz, 34 lata po objęciu urzędu, ani jednego postępowania sądowego Ten odcinek powstał na podstawie udostępnionych dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej, biografii Cyrankiewicza autorstwa Anny Sobór-Świderskiej (2009), publikacji polskich historyków zajmujących się okresem PRL (Andrzej Friszke, Piotr Osęka, Jerzy Eisler), akt Biura Politycznego KC PZPR odtajnionych między 2000 a 2020 rokiem, dokumentów Auschwitz Memorial dotyczących więźnia numer 62933 oraz materiałów Archiwum Akt Nowych. Materiały filmowe i fotograficzne pochodzą z archiwum PAP, archiwum TVP, Polskiej Kroniki Filmowej oraz zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego. Jeśli pamiętasz orędzie Cyrankiewicza z czerwca 1956 roku — głos z radia, słowa o "rękach, które władza ludowa odrąbie", milczenie w kuchniach polskich domów — zostaw komentarz i powiedz, co ty wtedy pomyślałeś. Twoje wspomnienia są częścią historii, którą tu opowiadamy. Subskrybuj, jeśli chcesz, by pamięć o człowieku, który przeżył Auschwitz i przez dwadzieścia jeden lat rządził Polską Ludową bez jednego postępowania sądowego, była przekazywana dalej. #Cyrankiewicz #JózefCyrankiewicz #PRL #PremierPRL #Auschwitz62933 #Poznań1956 #Grudzień1970 #Bierut #HistoriaPolski #ChwalebnaPolska