جشن اَمردادگان : داستان جشنی که از یادها رفته است

تو سالهای اخیر با خیلی از آیینهای باستانی ایران آشنا شدیم و اسم یکسری از جشنها مدام داره به گوشمون می‌خوره. مثل جشن مهرگان، تیرگان، سپندارمذگان و سایر جشنهای باستانی. اما یک جشنِ دیگه‌ای داریم که کمتر در موردش صحبت میشه. جشنی به اسمِ اَمُردادگان. با توجه به اینکه در اوایل ماه مرداد قرار داریم گفتیم بد نیست بریم و یه سری به این جشنِ باستانی بزنیم. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ :music by @incompetech_kmac Kevin MacLeod @ScottBuckley under Creative Commons Attribution: https://creativecommons.org/licenses/... ____________________________________________________________________ اگر طراح هر کدام از طرح‌های استفاده شده در این ویدئو رو میشناسید یا خودتون طراح آثار هستید، به ما ایمیل بزنید تا اسمتون رو به عنوان طراح اعلام کنیم. If you own any of the arts that we used in this video, or you know the artist of any of them, please contact us via email to give you the credit. [email protected] ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ توی گاهشمار زرتشتی، هر کدوم از سی روزِ ماه یک اسم به خصوصی داشتند. یعنی ما سی تا اسم برای سی تا روز داشتیم. این اسامی معمولا از نامِ ایزدان باستانی گرفته شدن. اسمِ تمامی این روزها رو در تصویر دارید مشاهده میکنید و من هم نامِ تمامی این روزها رو در توضیحاتِ ویدیو خدمتتون نوشتم. 1 . هُرمَزد – ساده شده اهورامزدا 2 . بهمن – اندیشه ی نیک 3 . اردیبهشت – بهترین راستی و پاکی 4 . شهریور – شهریاری نیرومند 5 . سپندارمذ –فروتنی و مهرپاک 6 . خرداد – تندرستی 7. امرداد – بی مرگی و جاودانگی 8 . دی به آذر- آفریدگار 9 . آذر- آتش 10 . آبان: آب ها، هنگام آب 11 . خور: آفتاب 12. ماه: ماه 13 . تیر: نام ستاره باران 14. گُوش یا گئوش: جهان، زندگی هستی 15 . دی به مهر: آفریدگار 16 . مهر: دوستی، پیمان 17. سروش: فرمانبرداری 18 . رَشن: دادگری 19 . فروردین: فروهر، نیروی پیشرفت 20 . بهرام یا ورهرام: پیروزی 21 . رام: رامش، شادمانی 22 . باد: باد 23 . دی به دین: آفریدگار 24 . دین: ینش درونی 25 . ارد: خوشبختی، دارایی 26 . اشتاد: راستی 27. آسمان: آسمان 28. زامیاد: زمین 29 . ماراسپند: گفتار نیک 30 . انغران: فروغ و روشنی ـــــــــــــــــــــ هر وقتیکه نام روز با نامِ ماه یکی میشد، اون روز رو جشن میگرفتن. برای ساختن اسم اون جشن هم یه پسوند "گان" بهش اضافه می کردن، و اینجوری اسم اون جشن رو ساخته میشد. مثلاً طبق این نامگذاری اگه به اسامی روزها نگاه کنیم، روز نوزدهم هر ماه، فروردین نام داره. بنابراین جشن فروردین گان در روز نوزدهم ماه فروردین برگزار می شد. یا مثلاً، اسمِ روزِ سیزدهمِ ماه، تیر بود. پس روز سیزدهم از ماهِ تیر، جشن تیرگان برگزار میشد. روزِ شونزدهم هر ماه اسمش مهر بود، بنابراین روز شونزدهمِ مهر جشن مهرگان برگزار میشد. البته تاریخ جشن های اون زمان با الان یکمی فرق کرده که حالا دلیلش رو در ادامه توضیح می دیم. ولی امرداد. امرداد اسم هفتمین روز هر ماه بود و همینطور اسم پنجمین ماه سال هم میشد. برای همین هفتمین روز مرداد رو میگفتن امردادگان. در آیین زرتشت، چند فرشته یا فُروزه ی مینوی یا روحانی داریم که بهشون میگن اَمشاسپَند. اَمشاسپَند شکل تغییر یافته ی یک واژه ی اوستاییه به اسمِ اَمِشَه اِسپِنتَه . اَمِشَه یعنی بی مرگ و اِسپِنتَه یعنی بی مرگ و فزاینده. امشاسپندان در واقع یه جورایی ویژگی های اهورامزدا هستند. امشاسپندان، بی مرگانِ مقدس یا جاودانان فروزنده معنی میشن. ما شش امشاسپند داریم توی گات های اوستا اومدن. گات ها چکیده ی اندیشه های زرتشت هستن 1 . بهمن، یعنی منش نیک و نگاهبان چارپایان و سِتوران 2 . اردیبهشت ، یعنی بهترین قانون و نظم کیهانی و نگاهبان آتش 3 . شهریور ، یعنی شهریاریِ آرمانی و نگاهبان فلزات و آسمان 4 . سِپندارمَذ ، یعنی فروتنی و عشق و نگاهبان زمین 5 . خرداد ، یعنی رسایی و کمال و نگاهبان آب 6 . امرداد ، یعنی بی مرگی و جادوانگی و نگاهبان گیاهان البته خود هُرمَزد یا هورامزدا هم بعضی وقتا به عنوان هفتمین امشاسپند شناخته میشه حالا خود واژه ی امرداد از کجا اومده؟ ریشه این کلمه از اوِستا میاد: اَمِرِتات (Ameretat) که خودش از سه تا بخش تشکیل شده: َ«اَ» که در واقع حرف نفی هست ، مَر به معنی مرگ و نیستی و تات به معنای کمال و شیوایی. پس معنیش میشه: بی مرگی و جادوانگی بعضی ها معتقدند که تلفظ امروزی مرداد غلطه، چون مرداد به معنی یک چیزِ فناپذیر و مردنیه و دقیقاً این معنی نقطه ی مقابل واژه ی امرداده. امرداد یعنی نامردنی و ابدی. بنابراین ما امروزه وقتی میگیم مرداد و الفِ اولش رو نمیگیم قاعدتن باید معنی عوض بشه اما نکته ای که وجود داره اینه که تلفظ کلمات در گذر زمان ساده تر میشن و اون کلمه ای که طی سال ها در زبان جا میافته رو باید بپذیریم. نمیشه گفت ما امروز وقتی میگیم مرداد داریم اون رو در معنای غلطش بکار میبریم. خیلی از کلمات در گذر زمان این اتفاق براشون افتاده و مسلماً ما اونها رو در معنای اصیلشون بکار میبریم اما با تلفظ امروزی. بنابراین ما می تونیم با علم به این قضیه همون مرداد رو بکار ببریم و تصور هم نکنیم که داریم معنای اون رو عوض می کنیم. « مثلاً خیام توی کتاب "نوروزنامه" جایی که به ماه های ایرانی اشاره میکنه از مرداد میگه و همون مرداد رو بکار میبره. جدا از خیام ، بد نیست به ابوریحان بیرونی هم اشاره کنیم که توی کتاب معروف آثارُ الباقیه درباره ی امرداد گفته: « امرداد ماه که روز هفتم آن امرداد است و آن روز را به انگیزه ی پیش آمدن دو نام با هم، جشن می گرفتند. معنای امرداد آن است که مرگ و نیستی نداشته باشد» اما داستان این جشن گرفتن چیه؟ و اصلاً خود جشن یعنی چی؟ وقتی میگیم جشن معنیش با اون چیزی که امروز به عنوان جشن میشناسیم فرق داره