JAWS | Bir dönüm noktası

#jaws #stevenspielberg #holywood Bu bölümde Holywood'un dönüm noktasını anlatacağız. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60lar itibariyle sinemanın güçlü bir rakibi vardı. televizyon. herkes sinemayı evine kurmuştu. televizyon evin içinden dünyaya açılan bir pencereydi. bugün cebimize kadar giren sosyal medya, kişiye özel medya çılgınlığının başlangıcıydı. insanlar 60larda sinemaya ilgilerini kaybediyorlardı. o döneme kadar stüdyolar yani büyük yapımevleri sinemaya yön veriyordu. amiyane tabirle, aşk filmini dayıyolardı bir kaç yıldız oyuncuyu pazarlıyolardı parayı topluyorlardı. fakat televizyon bu gidişatı bozmuştu. düşük bütçelerle pekala aşk meşk konuları işlenebilirdi. mesela yeşilçam dimi, nayır nolamaz 3 kuruşa 5 köfte film çekersiniz yani. günümüzde dahi, yine türkiyede, aşk dizisinden geçilmiyo dimi. neyse konumuza dönelim. televizyonun sert yükselişi sinemada yeni soluklara kapı açmıştı. işte o dönem, yakınlarda irishmanden hatırlayacağınız, taxi driver goodfellas gibi efsanelerin yönetmeni scorcese çıktı. scarface, untouchables, brian de palma. godfather, apocalypse now, francis ford coppola. bu tayfa 70ler itibariyle bir koptu. önünü alamadık. artık yönetmen sineması daha ön plandaydı. 50lerin 60ların suya sabuna dokunmayan klasik film kalıpları yıkılıyordu. artık baş karakterler tırnak içinde ahlaksızdı. ne dedik taxi driver, toplumun ötekisiydi. godfather, yıkılan tükenen bir adamın hikayesiydi. rosemarys baby, alacakaranlık kuşağı gibi de lanetli filmler denilen gerilimler. bu akımın adı da new holywood yani yeni holywood idi. dünya sinema sektörünün merkezindeki bu değişiklik, avrupa ve uzak doğudaki fitilleri de ateşledi. orada da yaşanan değişimler ivmelendi. bu kısmı çok uzatmayacağım. bunun için ciddi bir araştırma yapmak lazım. sıkıcı olabilir bir de. umarım ileride new holywood serisi yaparız. özet olarak şunu anlatmak istiyorum. holywood artık kendini değiştiriyordu.. o dönem genç ve hırslı olan şimdinin efsane yönetmenleri de bu hareketin dinamosuydu. ama farkındaysanız jaws’ın yönetmeninden bahsetmedim. çünkü new holywoodda ahlak kalıplarını yıkan filmler yapan yönetmenler bir yanda, o bir yandaydı. arkadaşlar spielbergten bahsediyorum. dünyanın en çok bilinen en yüksek gişeli filmlerini yapan adamdan bahsediyorum. gelin kısaca bu adamın yaptığı filmlere bakalım. jaws, indiana jones, e.t., jurassic park, schindler listesi, er ryan’ı kurtartmak, yapay zeka, azınlık raporu, sıkıysa yakala, terminal,lincoln ve dahası. 2 kez en iyi yönetmen oscarı alacak, 9 kez aday olacak bu efsane daha 26 yaşındaydı. sadece 1 uzun metrajı vardı. kendi gibi genç yapımcılar onunla el sıkıştığında kimse işin buraya geleceğini bilmiyordu. jaws inanılmaz düşük bir bütçeye çekilecekti. gişede maliyetinin 50 katı para getirecekti. bu kısma videonun sonunda paralar özelde gelicez. peki jawsın olayı nedir. birçok özelliği var. ben bir kısmını anlatmaya çalışcam ama, en en en kendine has özelliği şu: bir insan değil de, kurgusal bir karakter, bir hayal ürünü canavar başrolde. filme ismini veriyo. bu anlamda jaws yeni holywood’un kırılma noktasıydı. insan karakterler hakkında çok da birşey bilmiyorduk. geçmişlerini arka planlarını görmüyorduk. aslında tam bir klasik anlatıydı. yani önce serim sonra düğüm sonra çözüm yaşıyorduk. öyle bambaşka bir film değildi. ama arkadaşlar olacak şey değildi ya. insan kendi yarattığı sinema ve popüler kültür tarafından kullanılırken, marilyn monroe che guevara gibi karakterler çantalara basılıp satılırken insan artık devreden çıkmıştı. bir köpek balığı başroldeydi. ve doğru dürüst görünmüyordu bile. evet. bütçe konusunda sıkıntı yaşıyorlardı. o zamanlar bilgisayar destekli özel efekt filan da çok yeni olduğu için, köpek balığı modelleri yapmaları gerekiyordu. modeller suda dağılıyordu. 3 tane model yaptılar tanesi 250bin dolar tutmuştu yani. maliyetli ve uzun zaman alan işlerdi. para olmadığı için de bu sahneleri alternatif yöntemlerle çözdüler. mesela açılıştaki jenerik balık gözünden suların içiydi. jaws’ın sonradan efsaneye dönüşen yüzgeciyle işi çözüyorlardı. aslında bu zorluklar, bir güce dönüşmüştü. yani balığı göstermeyip, seyircinin hayal gücüne bırakmak daha yoğun bir duyguydu.tabi bu kendi kendine olmadı. bu işi başaran adam yönetmendi. sevelim sevmeyelim. spielberg iyi bir yönetmen arkadaşlar. jaws’ı çekim teknikleriyle incelersek bunu görürürüz. kamerayı nereye koyduğundan tutun da gerilimi nasıl tırmandırdığına kadar, 26 yaşında bir yönetmen için çok iyiydi. hitchcockun vertigosundan bileceğini doly in zoom out tekniğini filmin bir yerinde kullanmıştı. bir yerde dalış tüpünü gösteriyor ve gösterdiği silahı sonunda patlatıyordu. bilinmezlik, bundan arada bahsediyoruz yani suspence. bunu kullanıyordu.