خشتِ‌ خام ۲۸ | مسعود بختیاری و حسین‌ دهباشی | بخش اول: مغزِ متفکر در اتاقِ جنگ

گفتگو با امیر سرتیپ مسعود بختیاری در مجموعه «خشت خام»، مواجهه با یکی از آراسته‌ترین، دقیق‌ترین و باسوادترین چهره‌های نظامی تاریخ معاصر ایران است. مردی که از طراحان اصلی عملیات‌های سرنوشت‌ساز جنگ و از استوانه‌های فکری ارتش در ستاد مشترک بود. مسعود بختیاری زاده ۲۵ آبان ۱۳۲۰ تهران نظامی بازنشسته، مدرس دانشگاه و نویسنده ایرانی است، که در خلال جنگ ایران و عراق از فرماندهان ارشد ارتش جمهوری اسلامی ایران بود وی به مدت دو سال با درجه سروانی به عنوان نیروی حافظ صلح سازمان ملل در جنگ ویتنام حضور داشت همچنین او ریاست عملیات نیروی زمینی ارتش را در کارنامه خدمتی خود دارد . بختیاری فعالیت در ارتش شاهنشاهی ایران را از سال ۱۳۳۸ آغاز کرد. او از طراحان عملیات بیت‌المقدس بود. در بخش نخست این گفتگو، با پیرمردی روبرو می‌شویم که کلامش به اندازه‌ی اونیفورمِ نظامی‌اش، مرتب، شق‌ورق و منضبط است. امیر مسعود بختیاری در برابر حسین دهباشی، از روزگاری می‌گوید که ارتش ایران در میانه‌ی تلاطم انقلاب و پاکسازی‌ها، ناگهان با تهاجم همه‌جانبه‌ی ماشین جنگی صدام روبرو شد. او با زبانی علمی و به دور از شعار، از روزهایی روایت می‌کند که دانش نظامی باید در خدمتِ بقایِ یک ملت قرار می‌گرفت. احساس جاری در این بخش، نوعی «متانتِ غریب» است؛ متانتِ مردی که در اوجِ بحران، نقشه‌ی عملیات می‌کشید و به جای احساسات، با مختصاتِ جغرافیایی و توانِ رزمی سخن می‌گفت. دهباشی پای صحبت‌های کسی نشسته است که برخلاف بسیاری، جنگ را نه فقط یک حماسه، بلکه یک «علم» می‌بیند. امیر بختیاری از وضعیتِ ارتش در آستانه‌ی جنگ و پاسخِ قاطعِ نیروی هوایی و زمینی در همان ساعات اولیه می‌گوید تا خط بطلانی بکشد بر این باور غلط که ارتش در ابتدای جنگ غافلگیر شد. تماشای این قسمت، مواجهه با خردِ جمعیِ افسرانی است که با وجود بی‌مهری‌ها، تنها به حفظِ تمامیت ارضی ایران می‌اندیشیدند. این گفتگو، خشتی است که بر پایه‌یِ منطقِ نظامی و عشقِ بی‌پایان به خاکِ وطن بنا شده است. برای درکِ آکادمیک و واقعیِ وقایعِ جنگ و شنیدنِ ناگفته‌هایِ استراتژیک از زبانِ طراحانِ عملیات، به «تاریخ آنلاین» بپیوندید: سابسکرایب یوتیوب:    / @tarikhonline.dehbashi   instagram.com/tarikhonline x.com/hosseindehbashi t.me/Norooznameh 00:00 - آغازِ گفتگو؛ امیر مسعود بختیاری، نمادِ دانشِ نظامی 05:10 - تحصیلات در دانشگاهِ جنگ و تبلورِ دکترینِ نظامی 10:25 - وضعیتِ ارتش در سالِ ۵۸؛ از انحلالِ تیپ‌ها تا خروجِ مستشاران 16:40 - اولین گزارش‌هایِ نفوذِ عراق؛ آیا وقوعِ جنگ پیش‌بینی شده بود؟ 22:15 - ۳۱ شهریور؛ واکنشِ سریعِ ارتش در نخستین ساعاتِ تهاجم 28:30 - نقشِ حیاتیِ نیرویِ هوایی در کند کردنِ پیشرویِ دشمن 33:55 - تبیینِ استراتژیِ "دفاعِ تاخیری" در ماه‌هایِ اولِ جنگ 39:10 - اتاقِ جنگِ ستادِ مشترک؛ جایی که نقشه‌ها جان می‌گرفتند 44:20 - همکاریِ ارتش و نیروهایِ مردمی در دفاعِ از خوزستان 49:35 - واکاویِ تفاوت‌هایِ ساختاریِ ارتشِ ایران و عراق 54:50 - توقفِ دشمن پشتِ دروازه‌هایِ شهر