भूषणगड | नवसाला पावणारी हरणाई देवी | मराठ्यांची दहशत एवढी की औरंगजेब लंगडा झाला | १२१०-१२४७ |

सातारा जिल्ह्यातील खटाव तालुक्यातील नवसाला पावणारी हरणाई देवी व भूषणगड या मुलुखात प्रसिध्द आहे. इतिहास :१२१०-१२४७ दरम्यान देवगिरीचा सम्राट राजा सिंघण दूसरा याने हा किल्ला बांधला. इ.स. १६७६ मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आदिलशहाकडून भूषणगड किल्ला जिंकून घेतला व त्याची फेरउभारणी केली. नंतर औरंगजेबाने हा किल्ला जिंकून त्याचे नाव ‘‘इस्लामतारा’’ ठेवले. ३० ऑगस्ट १७०० रोजी औरंगजेब त्याच्या सैन्यासह भूषणगडावरून निघाला आणि खवासपूरला माण नदीला पाणी नसल्याने नदीच्या तीरावर/कोरड्या पात्रात वस्ती करून राहिला १ ऑक्टोंबर रोजी औरंगजेबाचा काफीला गाढ झोपेत असताना अवकाळी पावसामुळे माण नदीला पूर आला आणि त्या काळ्याकृट रात्री पुराच्या पाण्यामुळे छावणीत एकच गोंधळ माजला आणि अशा कठीण प्रसंगी आलमगीर बादशाह संडासात गेले होते छावणीत होणारा गोंधळ ऐकून त्यांना वाटले की छावणीवर मराठ्यांचा च छापा पडला त्यामुळे ते घाबरून झटकन उठले पण त्या गडबडीत त्यांचा पाय घसरला आणि पायाला फारच लागलं नंतर त्याच्या पायावर बरेच इलाज केले पण काही फरक पडला नाही थोडक्यात सांगायचे म्हणजे काय तर कितीतरी मोठ सैन्य औरंगजेबाकडे होत पण मराठ्यांची दहशत एवढी होती की ज्यामुळे औरंगजेबाला पुढच उर्वरित आयुष्य लंगड म्हणून राहावं लागल. असो नंतर पुढे पेशवेकाळात हा गड पंतप्रतिनिधींच्या ताब्यात होता. तर इ.स १८४८ मध्ये इंग्रजांनी सातार्‍याचे राज्य खालसा केल्यावर भूषणगडचा ताबा इंग्रजांकडे गेला. किल्ला पहाता...गावकर्‍यांनी गडावर जाण्यासाठी पायर्‍या बांधल्या आहेत व गडावर वृक्षारोपण करुन गड हिरवागार केलेला आहे पायर्‍यांच्या सुरुवातीला आधुनिक कमान आहे. किल्लाचे प्रवेशद्वार पूर्वाभिमुख ‘‘गोमुखी’’पध्दतीची आहे. गडाची तटबंदी व तोफ बुरुज आणि पश्चिम बुरुज बऱ्यापैकी सुस्थितीत आहे गडावर एक बांधीव कुंड दिसते. या कुंडाजवळच महादेवाचे छोटे मंदीर आहे तसेच गडावर नवसाला पावणाया हरणाई देवीचे मंदिर दिसते. गडावर दरबार - सदरेचे अवषेश दिसतात भूषणगडची तटबंदी पसरलेल्या लांब सोंड सारखी दिसते. गडाच्या माथ्यावरती भगवा ध्वज आहे गडावर पिण्याच्या पाण्याची सोय आहे. गडावरील हरणाई देवीच्या मंदिरासमोरील शेडमध्ये रहाण्याची व्यवस्था होऊ शकेल.परंतु गडावर जेवणाची व्यवस्था नाही. भूषणगडला जाण्यासाठी दहीवडी - कराड मार्गावरील वडूज गावातून बसेस आहेत. तसेच पुणे - सातारा - कोरेगाव - पुसेगाव रहिमतपुर - पुसेसावळी - रहाटणी - भुषणगड असा सुध्दा मार्ग आहे