ALACAKAYA Altıoluk/ KELXASİ Köyünde bulunan binlerce yıllık tarihi BÜYÜK ÇEŞME SUYU (AWA HÊNÎ PÎL)

AWA HÊNÎ PÎL (BÜYÜK ÇEŞME SUYU) #“Hênî Pîl; “…Sana ve Sana hasret olanlar için ve Bize küs kalmaman için…” #Alacakaya'nın #Kelxasi köyünde bulunan #Awa Hênî Pîl, yani #Büyük Çeşme: Biz büyüklerimizden bu tarihi çeşmenin #Ermeniler tarafından yapıldığını duyduk. Onlar bize “eskiden buralarda Ermeniler yaşardı…” demişlerdi. Başka bir rivayete göre İslamiyet’ten daha öncede var olan bir yapı olduğu tahminlerde var. Ama gerçek olan şu; Hênî Pîl ve çevresi çok eski bir yerleşim yeriydi. Her çeşit meyve ve sebzenin yetiştiği saklı bir cennet, Yüzlerce çeşit Kuş seslerinin duyulduğu, Bin bir çeşit çiçek ve ot kokularının yayıldığı, etrafta rengâ renk kelebek ve arların uçuştuğu, buz gibi suların kızıl mermer kayaların arasından köpüre köpüre yeryüzüne fışkırdığı eşsiz bir mekân. İşte bu cennet mekândan sadece bize kalan hüzünle akan Hênî Pil çeşmesi. Büyük #Ziyarâ Fekîr Qıtan Dağının eteklerinde yer alan mermer kayaların arasından süzülerek, yeryüzüne çıkar. Suyu çok soğuk olup, halk arasında Karpuz çatlatan su da derler... Büyük Çeşme “Hênî Pîl” suyunun çıktığı mağara benzeri yapı, tahmini bir metre genişliğinde yuvarlak taş kemerli dikkat çekici bir güzelliğe sahiptir. İçi tamamen Taş ve kısmen kırmızı tuğla, aralarında sağlam Horasan harcı yığma yapısı, diğer tarihi yapılarda da olduğu gibi burada da kullanılan bir bağlayıcı malzeme desteğini göre biliriz. İç mekân ise iki metre karelik yuvarlak bir şekle sahip olup, tavanın ortası daha önce dışarıya açılan bir delik ve dörtte üçü toprak hendeğe gömülü tarihi bir yapıdır. Eskiden suyun çıkış yerinde menteşeli, kapı benzeri bir kapak vardı. Belli zamanlarda kapak kapatılıp, yerden süzülen su odaya hapis edilirdi. Sıkışan su tavan tepesinde var olan yuvarlak bacadan yükselerek, tıpkı doğal bir dolap gibi terazisini bulan bu su, ulaşamadığı bölgelerde bulunan evlere, bağ, bahçelerin sulamasında kullanılırdı. Yerin altından düşenmiş kırmızı toprak çömlekten yapılma künk denilen kanallardan akarak oraya yakın olan küçük bir Kilise sarnıçlarına taşınırdı. Bu çömlekten yapılmış sutaşıma kanalları hâllen bile köylüler tarafından tesadüfen kendi arazilerde görmüşlerdir. Awa Hênî Pîl; Yakın zamana Kadar kesme bir kaya üzerinde kitabesi bulunuyordu. Her nedense bu kitabe ortadan kayboldu. Veya bilinçsiz kişiler tarafından, tıpkı öteki tarihi yapılar gibi tahrip edildi. Awa Hênî Pîl ve çevresi, binlerce çömlek ve işlenmiş taş kırıkların adeta cenneti gibiydi. Ermeni #Soykırımından sonar o bölgeye özellikle Altın bulma hevesi ile var olan yapılar da yok olmuştur.. Her bir duvarın ve her bir ağacın dibi didik didik kazılmış, tarihi yapılar yıkılmıştır. Tesadüf veya bilerek çıkan Altın, Gümüş paralar, el aletleri, ev eşyaları, Kılıç, Hançer, Ok Ucu, Balta, Kazma, eski tüfek demirleri vs. araç gereçler, bulunmuştur. Biz #Kürtler Milet olarak en fazla Ermenilerle iç içe yaşadık. Dilimiz, dinimiz, adetlerimiz farklı olsa da en fazlar onlarla binlerce yıl aynı coğrafyaları paylaştık. Din ve ırk farklılığından dolayı belki kız alıp vermedik ama en fazla onlarla komşuluk yaptık. Tüm Anadolu ve Kürt coğrafyasında olduğu gibi, Kelxasî köyümüzde Ermenilerin Yerleşim yeri Tuyêra sîya (Kara Tut) dediğimiz bölge çevresinden, Remelek suyunun arka taraflarına kadar geniş bir alana yerleşmiş olmaları var olan buluntularla ispatlıdır. Eminiz ki Hênî Pîl ve çevresinde ciddi bir Arkeolojik çalışma yapılırsa o bölgenin tarihi hakkında çok değerli bilgiler orta çıkacaktır. “Geçmiş tarihini basite sayan bir milletin ne geleceği nede şaşalı yaşantısı kala alınmaz. Kendi öz tarihine sahip çıkmamak ancak cahil toplumların özeliğidir. Tarihi yapılar insanların geçmiş vesikasıdır…” en zor şartlarda olsak bile bize düşen, bize yakışan öz değerlerine sahip çıkmak olmalıdır. Çünkü bizler hafızalarımızdaki bilgiler ve elimizdeki değerlerle kendimizden bahsedebiliriz. Günümüz dünyası sende var olan maddi ve manevi varlığınla seni var sayacaktır… Tarih bunu her seferinde bize ispatlamıştır… İşte yüzlerce yıllık maziye sahip Awa Hênî Pîl etrafında hiçbir çağdaşından eser kalmadığı halde inadına ayaktayım diye bize göz kırpa biliyor…